چارەسەری سروشتی

چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) پیشەیەکی تەندروستییە کە لە ڕێگەی ئامرازە جەستەییەکانەوە نەخۆشی و کەمتوانایی هەڵدەسەنگێنێت، دەستنیشان دەکات، چارەسەر دەکات و کار بۆ ڕێگرتن لێیان دەکات. فیزیۆتێراپیستەکان شارەزای جووڵە و کارکردنی لەشن و بە هاوبەشی لەگەڵ نەخۆشەکانیان کار دەکەن، و یارمەتییان دەدەن بۆ زاڵبوون بەسەر نەخۆشییەکانی جووڵەدا، کە لەوانەیە لە لەدایکبوونەوە هەبووبن، بەهۆی ڕووداو یان برینداربوونەوە تووشیان بووبن، یان ئەنجامی بەساڵاچوون یان ڕووداوە گۆڕێنەرەکانی ژیان بن.

چارەسەری سروشتی دەتوانێت یارمەتیت بدات لە برینداربوون چاک ببیتەوە، ئازار و ڕەقبوون کەم بکاتەوە و توانای جووڵە زیاد بکات. فیزیۆتێراپیست دەتوانێت یارمەتیشت بدات ڕێگە لە برینداربوونی زیاتر بگریت، بە گوێگرتن لە پێداویستییەکانت و کارکردن لەگەڵت بۆ داڕشتنی گونجاوترین چارەسەر بۆ بارەکەت، لەوانە دیاریکردنی ئامانج و ئەنجامەکانی چارەسەر.

فیزیۆتێراپیستەکان ڕاهێنراون بۆ هەڵسەنگاندنی بارەکەت، دەستنیشانکردنی کێشەکە و یارمەتیدانت بۆ تێگەیشتن لەوەی چی هەڵەیە. پلانی چارەسەرەکەت شێوازی ژیان، چالاکییەکان و تەندروستیی گشتیت لەبەرچاو دەگرێت.

ڕێگا باوەکانی چارەسەر کە فیزیۆتێراپیستەکان بەکاریان دەهێنن بریتین لە:

- بەرنامەی ڕاهێنان بۆ باشترکردنی توانای جووڵە و بەهێزکردنی ماسولکەکان - جووڵاندنی دەستیی جومگە و نەرمکردنەوەی جومگە بۆ کەمکردنەوەی ئازار و ڕەقبوون - فێرکردنەوەی ماسولکە بۆ باشترکردنی کۆنترۆڵ - تەکنیکەکانی پاککردنەوەی ڕێڕەوی هەناسە و ڕاهێنانی هەناسەدان - جووڵاندنی شانە نەرمەکان (مەساج) - دەرزی چینی - چارەسەر بە ئاو - یارمەتیدان لە بەکارهێنانی ئامرازە یارمەتیدەرەکان، تەختەبەند، گۆچانی بن باڵ، گۆچانی ڕۆیشتن و کورسیی چەرخدار

فیزیۆتێراپیستەکان چۆنیەتیی ژیان باشتر دەکەن بە بەرەوپێشبردنی باشترین توانای جووڵە و تەندروستی، ڕێگرتن لە نەخۆشی و برینداربوون، کۆنترۆڵکردنی نەخۆشییە کتوپڕ و درێژخایەنەکان، باشترکردنی سەربەخۆیی لە کارکردندا، چاککردنەوەی کاریگەرییەکانی برینداربوون، و فێرکردنی نەخۆشان دەربارەی بەرنامەکانی پاراستن و ڕێگری. چارەسەری سروشتی لەسەر زانستەکانی جووڵە دامەزراوە و ئامانجی بەهێزکردن یان گەڕاندنەوەی کارکردنی چەندین کۆئەندامی لەشە بە ڕوانگەیەکی گشتگیر.

زۆر کەس وا دەزانن چارەسەری سروشتی تەنها بۆ نەخۆشییەکانی ماسولکە و ئێسکە (مل و پشت)، بەڵام ئەم پیشەیە چارەسەری ڕێگریکەر و بەتواناکردنەوە (rehabilitation) بۆ چەندین کێشەی توانای جووڵە، برینداربوون و نەخۆشی پێشکەش دەکات، لەوانە:

- هەوکردنی جومگە، ڕەبۆ، ئازاری پشت، شێرپەنجە - نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان (دوای جەڵتەی دڵ، COPD، هەوکردنی سییەکان) - ئیفلیجی مێشک، ئازاری درێژخایەن، لەرزینی مێشک - دیمێنشیا، دواکەوتنی گەشە و نەخۆشییەکانی منداڵان - نەخۆشی شەکرە، کەوتن و شکان، بەرزیی پەستانی خوێن - ڕانەگرتنی میز یان پیسایی، ڕەقبوونی فرەیی، ئازاری مل - نەخۆشیی دەماری (جەڵتەی مێشک، برینداربوونی بڕبڕەی پشت، نەخۆشیی پارکینسۆن) - تەندروستیی پیشەیی، نەخۆشییە پەیوەندیدارەکان بە شێرپەنجەوە (ئاوسانی لیمفاوی) - پووکانەوەی ئێسک، ڕانەگرتنی میز پەیوەست بە سکپڕییەوە، تێکچوونەکانی کۆئەندامی هاوسەنگیی گوێی ناوەوە (سەرگێژخواردن)

ڕێگا جیاوازەکانی چارەسەری سروشتی بریتین لە:

- مەساج - چارەسەر بە گەرمی و چارەسەر بە سەرما - ورووژاندنی کارەبایی - چارەسەر بە تیشکی ژێر سوور - چارەسەر بە شەپۆلی کورت و درێژ - چارەسەر بە لەیزەر - چارەسەر بە شەپۆلی سەرووی دەنگ - چارەسەر بە موگناتیس - ڕاهێنانی چارەسەری

- ماسولکە لاواز یان ناچالاکەکان چالاک دەکاتەوە - خوێنگەیاندن زیاد دەکات بۆ خێراکردنی سارێژبوون - هەوکردن و ئازار کەم دەکاتەوە - نەرمیی جووڵەی شانەی شوێنەبرین زیاد دەکات - ئازاری خاڵە هەستیارەکانی ماسولکە کەم دەکاتەوە - هێزی ماسولکە و بەرگەگرتنی باشتر دەکات - ڕێڕەوەکانی نێوان ماسولکە و مێشک و یەکگرتنی دەماری بەهێز دەکات - جووڵەی جومگەکان باشتر دەکات بە باشترکردنی کاری ماسولکە پەیوەندیدارەکان