دەرزی ستیرۆید

کۆرتیکۆستیرۆیدەکان دەرمانی بەهێزن و دەتوانن لە کەمکردنەوەی ئازار و هەوکردن لە نەخۆشییە جۆراوجۆرەکانی ماسولکە و ئێسکدا سوودبەخش بن. بەپێی باری تەندروستیت و توندیی نیشانەکانت، کاریگەرییەکانی دەرزی کۆرتیکۆستیرۆید دەکرێت زۆر جیاواز بن. ئەگەر دەرزییەکە ئازارەکەت کەم بکاتەوە یان نەیهێڵێت، لەوانەیە بتوانیت دەرزییەکی تر وەربگریت ئەگەر نیشانەکانت گەڕانەوە. بەڵام بەهۆی ئەگەری کاریگەرییە لاوەکییە جددییەکان، ژمارەی دەرزییەکان و ئەوەی چەند جار دەتوانیت وەریانبگریت سنووردارە.

جۆرەکانی دەرزی؟ کۆرتیزۆن سەر بە گرووپێکی ماددە کیمیاییە کە پێیان دەوترێت ستیرۆیدەکان. زۆر جیاوازە لە ستیرۆیدە ئەنابۆلیکەکان کە زۆرجار لەلایەن کێشهەڵگران یان وەرزشوانانی پێشبڕکێوە بە خراپی بەکاردەهێنرێن. ئەو دەرزییانەی کۆرتیزۆن/ستیرۆید کە لە کاری پزیشکیدا بەکاردەهێنرێن، دەکەونە سێ پۆلی گشتییەوە: دەرزی ناو جومگە، دەرزی «خاڵی هەستیار» (تریگەر پۆینت)، و دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ.

• پێش دەرزی ناو جومگە یان دەرزی جومگە، شلەی جومگە یان خوێن بە مژین دەردەهێنرێت. ئەو جومگانەی زۆرتر دەرزییان لێ دەدرێت بریتین لە شان، ئەژنۆ، قوڵەپێ و جومگە بچووکەکانی دەست و پێ. دوای زۆربەی دەرزییەکان دەکرێت ٢ بۆ ٤ هەفتە دواتر دەرزییەکی پاڵپشتکەر بدرێت. سنوورێکی گونجاو سێ دەرزییە لە ماوەی سێ مانگدا (دەرزی بۆ شوێنێکی تر لە هەر کاتێکدا دەکرێت)
• دەرزی «خاڵی هەستیار» لە ناوچەی وەتەرێک یان لە ناو کیسەی شلەی جومگە (بێرسا)دا دەدرێت کە دەوری جومگەکانی وەک شان، ئەژنۆ یان سمتی داوە. لە ڕووی چەند جار دانەوە، هەمان ڕێنماییەکانی دەرزی ناو جومگە پەیڕەو دەکەن.
• دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ پۆلێکی ترە. نە دەرزی جومگەیە و نە دەرزی «خاڵی هەستیار»، بەڵکو دەرزییەکە لە ناو ستوونی ئێسکیی بڕبڕەی پشتدا لە دەوری پەردەی سەخت (ئەو کیسەیەی درکەپەتک و دەمارەکانی درکەپەتک لەخۆ دەگرێت) دەدرێت. دەرزی ئیپیدیوراڵی کەمەر تەکنیکێکی بە ڕادەیەک سادەیە. چەند ئینج دوور لە درکەپەتکەوە دەدرێن و ئەگەری ئاڵۆزییەکان کەمە، بێجگە لەوانەیە سەرئێشەیەک. دەرزی ئیپیدیوراڵی بڕبڕەکانی گەردن (مل) تەکنیکێکی زۆر تایبەتمەندە و لە نووسینگەکەماندا تەنها لەلایەن پزیشکانی شارەزا و بەئەزموونەوە ئەنجام دەدرێت. دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ بۆ چەندین نەخۆشیی پشت سوودبەخشە، لەوانە سیاتیکا (ئازاری دەماری ڕان)، هەوکردنی جومگە، کێشەکانی دیسکی داخوراو و تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت.

ئایا دەرزییەکە ئازاری هەیە؟ هەندێک دەرزی کۆرتیزۆن دەکرێت ئازاریان هەبێت. دەرزی لە ناوچەیەکدا کە پێشتر هەوی کردووە هەستیارترە. هەندێک ناوچە، وەک دەست و پێ، بە تایبەتی هەستیارن و پێش دەرزییەکە شوێنەکە بە سەرما سڕ دەکرێت. ناوچەکانی تر، وەک ئەژنۆ و شان، تەنها بە ڕادەیەکی مامناوەند ناخۆشن.

دەرزی کۆرتیزۆن بەگشتی لەگەڵ ماددەیەکی سڕکەری وەک Carbocaine یان لیدۆکائین دەدرێت. ئەمە ناوچەکە سڕ دەکات و دیاری دەکات دەرزییەکە دەبێت لە کوێ بدرێت (ئازارەکە بۆ نزیکەی کاتژمێرێک نامێنێت تا ماددە سڕکەرەکە کار دەکات). زۆربەی ئەو کەسانەی کاردانەوە یان هەستیاری (ئەلەرجی)یان بەرامبەر کۆرتیزۆن هەیە، لە ڕاستیدا کاردانەوەکەیان بەرامبەر ماددە سڕکەرەکە یان ئەدرینالین (ئیپینێفرین)ە، کە لەوانەیە لە هەندێک جۆری دەرزییەکەدا هەبێت. ئەدرینالین دەکرێت لە هەندێک نەخۆشدا ببێتە هۆی خێرایی لێدانی دڵ (لێدانی خێرای دڵ). بۆ هەندێکی تر، بینینی دەرزییەکە خۆی دەبێتە هۆی ئەم کاردانەوەیە و هەستی بێهۆشبوون زۆرجار بە هەڵە وەک کاردانەوەی هەستیاری لێک دەدرێتەوە