ڕەقبوونی فرەیی (MS)

ڕەقبوونی فرەیی (MS) نەخۆشییەکی درێژخایەنی کۆئەندامی دەماری ناوەندییە کە تێیدا کۆئەندامی بەرگری هێرش دەکاتە سەر توێکڵی مایلین کە دەوری ڕیشاڵی دەمارەکانی داوە. مایلین بەرپرسیارە لە گواستنەوەی کارای ئاماژە دەمارییەکان لە مێشک و درکەپەتکدا. لەو شوێنانەی مایلین لەناو دەچێت، پەڵەی ڕەقبوو (sclerosis) دروست دەبن و گواستنەوەی دەماری تێک دەچێت.

نەخۆشییەکە لە سەرەتادا بە شێوەی هێرشی ماوەماوە دەردەکەوێت کە خراپبوون و دامرکانەوەی نەخۆشی بەدوای یەکدا دێن، بەڵام زۆرجار دەگۆڕێت بۆ جۆرێکی پەرەسەندوو (بەردەوام خراپتر دەبێت) یان کەموکوڕیی دەماریی جێگیر دروست دەکات کە بە تێپەڕبوونی کات کەڵەکە دەبن.

**دەرکەوتە کلینیکییەکان** بەپێی شوێن و بەرفراوانیی زەدەکان لە درکەپەتک، مێشک و مێشکۆلەدا دەگۆڕێن: - لەدەستدانی هێزی ماسولکە و هاوئاهەنگیی جووڵە - ماندوێتی - تێکچوونی بینین - تێکچوونی هەست (مێروولەکردن، سڕبوون) - تێکچوونی کاری میزڵدان و ڕیخۆڵە - تێکچوونی سێکسی - کێشەی هزری و سۆزداری

هەرچەندە چارەسەرە دەرمانییەکان دەتوانن ڕەوتی نەخۆشییەکە بگۆڕن، دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکان پێویستی بە تیمێکی فرەپسپۆڕی لە پسپۆڕان هەیە کە بە پلانێکی چاودێریی یەکگرتوو کار بکەن کە بەپێی کەموکوڕییەکانی هەر نەخۆشێک داڕێژرابێت.

**ئامانجەکانی بەتواناکردنەوە (rehabilitation):** گەڕاندنەوەی کارکردی بەشی تووشبوو و کەمکردنەوەی پشتبەستن بە کەسانی تر. بەتواناکردنەوەی جەستەیی، گونجاندن، هزری، کۆمەڵایەتی، کارکردی و قسەکردن لەخۆ دەگرێت.