واقیعی مەجازی

بەکارهێنانی واقیعی مەجازی (VR) دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٩٩٠، کاتێک کاریگەرییەکانی لەسەر ئاستی وەرزشکاران لێکۆڵینەوەی لەسەر کرا. VR چارەسەرێکی پشتبەستوو بە کۆمپیوتەرە کە ژینگەیەکی چارەسەریی مەجازی، کارلێککار و پراکتیکی بۆ نەخۆشەکان دابین دەکات بۆ ڕاهێنان لەسەر لێهاتووییەکان، لەگەڵ وەڵامدانەوەی ڕاستەوخۆ. ئەم چارەسەرە زۆرێک لە بنەماکانی فێربوونی جووڵەیی لە بەتواناکردنەوە (rehabilitation) لەخۆ دەگرێت، کە سەلمێنراوە کاریگەرترینن بۆ پاراستنی لێهاتووییەکان لای ئەو نەخۆشانەی تووشی جەڵتەی مێشک بوون. جگە لەوەش، ئەم تەکنەلۆژیایە بەکارهێنانی جۆراوجۆر پێشکەش دەکات کە دەکرێت بەپێی پێویستیی نەخۆش ڕێک بخرێن. بیرۆکەی VR لەسەر بەڵگەی زانستی دەمار دامەزراوە دەربارەی توانای خۆگونجاندنی مێشک و دەمار (نیوورۆپلاستیسیتی) لە مێشکدا دوای پێکان. دەرکەوتووە کە سیستەمەکانی VR چالاکبوونێکی بەرفراوانی توێکڵی مێشک دروست دەکەن، کە گرنگە بۆ هاندانی گۆڕانکارییەکانی خۆگونجاندنی دەمار و لە ئەنجامدا باشتربوونی توانای کارکردن دوای جەڵتەی مێشک. لە سەرانسەری جیهاندا ملیۆنان کەس تووشی جەڵتەی مێشک دەبن، بۆیە هاندانی لێکۆڵینەوە بۆ دۆزینەوەی کاریگەرترین ڕێگاکانی چارەسەر گرنگە. بەکارهێنانی VR لە بەتواناکردنەوەدا هێشتا لە ژێر لێکۆڵینەوەدایە، چونکە بیرۆکەیەکی نوێیە و تازە هاتووەتە ناو بواری بەتواناکردنەوە. چەندین پێداچوونەوەی سیستەماتیک هەن کە سوودە ئەگەرییەکانی سیستەمەکانی VR بۆ نەخۆشان نیشان دەدەن، بەڵام هێشتا لێکۆڵینەوەی زیاتر پێویستە بۆ دابینکردنی بەڵگەی کوالیتی بەرزتر و ئاراستەی ڕوونتر لەگەڵ چارەسەرە دیاریکراوەکان.

بەکارهێنان لە چارەسەری سروشتیدا

لەبەر ئەوەی ئەم تەکنەلۆژیایە لە بواری چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) دا تا ڕادەیەک نوێیە، تەکنیک و شێوازەکانی بەکارهێنانی VR زۆر جیاوازن. بۆ دروستکردنی ژینگەیەکی VR، کۆمپیوتەرێک پێویستە کە سیستەمێکی گرافیکی تایبەتی هەبێت. دەکرێت پێکهاتە نەرمەکاڵا و ڕەقەکاڵاکانی ئامێرەکە پڕۆگرام بکرێن بۆ دروستکردنی ژینگە مەجازییەکە و پێشکەشکردنی لاساییکردنەوە/وەڵامدانەوە بۆ بەشداربووان. پێش جێبەجێکردن یان تێکەڵکردنی VR لەگەڵ بەتواناکردنەوەدا، چارەسەرکار دەبێت هەڵبژێرێت کە کام جۆری VR بۆ نەخۆشەکانی بەکاربهێنێت. ئەو دوو جۆرەی زۆرتر لە بەتواناکردنەوەدا بەکاردەهێنرێن، جۆری نوقمکەر و نانوقمکەرن. جۆری نوقمکەری VR، کە زۆربەی جار لە ڕێگەی ئامێرێکەوە دەدرێت کە لەسەر سەر دادەنرێت، ژینگەیەکی واقیعی بۆ بەکارهێنەر دروست دەکات. بەڵام یەکێک لە گەورەترین کاریگەرییە لاوەکییەکانی ئەم جۆرەی VR، ئەو حاڵەتە هاوشێوەی دڵتێکەڵهاتنی جووڵەیە کە پێی دەوترێت نەخۆشیی سایبەری (دڵتێکەڵهاتن لە واقیعی مەجازی)، کە دەکرێت زۆر ناخۆش بێت بۆ بەکارهێنەر و ئاستی بەشداریکردنی بگۆڕێت. جۆرەکەی تری VR نانوقمکەرە. ئەم لقەی VR زۆربەی جار لە شێوەی ئامێرێکی یاری ڤیدیۆییدایە. ئەم سیستەمانە تێچوویان کەمترە، بەڵام هەمان ئاستی بەرزی تێکەڵبوون لەگەڵ ژینگەکەدا دروست ناکەن وەک سیستەمە نوقمکەرەکان. زۆرێک لە پسپۆڕانی کلینیکی دەستیان کردووە بە تاقیکردنەوەی ئامرازە نانوقمکەرەکان لە ژینگەکانی بەتواناکردنەوەدا.