توانای خۆگونجاندنی مێشک و دەمار و ڕێکخستنەوەی کۆئەندامی دەماری ناوەندی

چاکبوونەوەی درەنگتری کارەکانی لەش لای نەخۆشانی دوای جەڵتەی مێشک پەیوەستە بە توانای خۆگونجاندنی مێشک و دەمار و ڕێکخستنەوەی کۆئەندامی دەماری ناوەندی، کە دەکرێت کاری تێ بکرێت

پۆل
بەتواناکردنەوە
پشکنراوە لەلایەن
د. حوسێن عیمران مووسا، پزیشکی ڕاوێژکاری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار
کاتی خوێندنەوە
٢ خولەک

چاکبوونەوەی درەنگتری کارەکانی لەش لای نەخۆشانی دوای جەڵتەی مێشک پەیوەستە بە توانای خۆگونجاندنی مێشک و دەمار (نیوورۆپلاستیسیتی) و ڕێکخستنەوەی کۆئەندامی دەماری ناوەندی، کە تا ڕادەیەک دەکرێت لە ڕێگەی دووبارە فێربوونەوە بە ڕاهێنانی بەتواناکردنەوە کاری تێ بکرێت. ڕێکخستنەوەی دەماری و کاریگەرییەکەی لەسەر چاکبوونەوەی کارەکان دەتوانێت بۆ ماوەیەکی زۆر درێژتر بەردەوام بێت لە پرۆسەی کتوپڕی چاکبوونەوە دوای جەڵتەی مێشک لە ڕووی دەمارییەوە (کەمبوونەوەی هەڵئاوسان، گەڕانەوەی خوێن بۆ ناوچەی دەوروبەری زەدەکە، هتد). دوای جەڵتەی مێشک، ئەم ڕێکخستنەوە دەمارییەی توێکڵی مێشکی زیان پێنەگەیشتوو ڕوودەدات بۆ ئەوەی ڕێگە بە چاکبوونەوەی جووڵە و هەستی لەش بدات. لە کۆتاییدا، ئەم ڕێکخستنەوەیە بەدەستهێنانی خانەی دەماری نوێ نییە، بەڵکو ڕێکخستنی پەیوەندییە زیان پێنەگەیشتووەکانە بۆ دروستکردنی پەیوەندیی کاریی نوێ.

Brains eفێربوونی جووڵە و بەکارهێنانی بۆ چاکبوونەوەی کارەکان لای نەخۆشانی جەڵتەی مێشک

توێکڵی جووڵەی مێشک لە چەند ناوچەیەکی توێکڵی بەیەکەوە بەستراو پێکهاتووە کە پێکەوە کار دەکەن بۆ دروستکردنی جووڵە. دەرکەوتووە کە ناوچە جیاوازەکانی توێکڵی جووڵەی مێشک لە کاتی ئەنجامدانی کارە جیاوازەکاندا چالاک دەبن، ئەمەش پێی دەوترێت نەخشەی جووڵەی توێکڵی مێشک. توێژینەوەکان نیشان دەدەن کە فێربوونی جووڵە دەبێتە هۆی گۆڕانی شێوەیی یان ڕێکخستنەوە لە توێکڵی جووڵەی مێشکدا و کار لەم نەخشانەی توێکڵ دەکات. یەکەم، دەرکەوتووە کە جووڵە یان شارەزاییە تازە فێربووەکان بەسەر ناوچەیەکی گەورەتری توێکڵدا بڵاو دەبنەوە. هەروەها، هەم لە مێشکی ساغ و هەم لە مێشکی زەدەداردا، کارە جووڵەییە فێربووەکان ڕێکخستنەوەی توێکڵی مێشک نیشان دەدەن. ڕێکخستنەوەی توێکڵی مێشک بە ژینگەی دەوڵەمەند و دووبارەکردنەوەی کارێک باشتر دەبێت.

لای ئەو نەخۆشانەی تووشی جەڵتەی مێشک بوون، توێژینەوەکان نیشان دەدەن کە جووڵەپێکردنی ئەندام (یان ئەندامە) تووشبووەکان بەکارهێنانی زیاتری توێکڵ لە نیوەگۆی مێشکی هەمان لا (تووشنەبوو)، ناوچە لاوەکییەکانی توێکڵی نیوەگۆی پێچەوانە (تووشبوو) و/یان دەوروبەری لێواری توێکڵیی زەدەکە نیشان دەدات. ئەمە ڕێکخستنەوەی کاری و پەیوەندیی ناوچە زیان پێنەگەیشتووەکانی توێکڵ نیشان دەدات بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو توانایانەی بەهۆی زەدەکەوە لەدەست چوون. هەرچەندە ئەم ڕێکخستنەوانەی توێکڵ لەوانەیە لە یەک کاتدا ڕوونەدەن و تا ڕادەیەک بەندن بە توندیی جەڵتەی مێشکەکە، بەڵام چاکبوونەوەی جووڵە و کارەکان پشت بە ڕێکخستنەوەی شانەی توێکڵیی زیان پێنەگەیشتووی هەمان لا یان لای پێچەوانە دەبەستێت.

بە باشی زانراوە کە لای نەخۆشانی دوای جەڵتەی مێشک، دەستپێکردنی زووی بەتواناکردنەوە (rehabilitation) و چڕترکردنی دەبێتە هۆی ئەنجامی کاریی باشتر. بە گوێرەی بنەماکانی ڕێکخستنەوەی توێکڵی جووڵەی مێشک، گرنگە بەتواناکردنەوە دوای جەڵتەی مێشک زوو بۆ نەخۆشان دابین بکرێت، بە شێوەیەکی چڕ و دووبارەکراوە و لە ژینگەیەکی ورووژێنەر و ئاڵۆزدا.

چاوپێکەوتنێک بگرە

سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات.

ئەم پەڕەیە چارەسەرێک دەخاتە ڕوو کە لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران پێشکەش دەکرێت و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. گونجاوی چارەسەرەکە لە کاتی ڕاوێژدا دیاری دەکرێت.