Nöroplastisite ve MSS Yeniden Düzenlenmesi

İnme (felç) sonrası hastalarda işlevin daha geç dönemdeki iyileşme süreci, nöroplastisite ve merkezi sinir sistemi yeniden düzenlenmesiyle ilişkilidir; bu süreç rehabilitasyon eğitimiyle yeniden öğrenme yoluyla kısmen etkilenebilir. Nörolojik yeniden düzenlenme ve bunun işlevsel iyileşme süreci üzerindeki etkisi, inme sonrası iyileşme olarak bilinen akut nörolojik sürecinden (ödemin azalması, penumbranın reperfüzyonu vb.) çok daha uzun bir süre devam edebilir. İnmeden sonra hasar görmemiş korteksin bu nörolojik yeniden düzenlenmesi, motor ve somatosensoriyel iyileşmeyi sağlamak üzere gerçekleşir. Sonuçta bu yeniden düzenlenme yeni nöronların kazanılması değil, yeni işlevsel bağlantılar oluşturmak için hasar görmemiş bağlantıların uyum sağlamasıdır.

Motor Öğrenme ve İnme Hastalarında İşlevsel İyileşme Sürecine Uygulanması

Beyindeki motor korteks, hareketi oluşturmak için birlikte çalışan birbirine bağlı kortikal alanlardan oluşur. Farklı işlevsel görevler yerine getirilirken motor korteksin farklı alanlarının aktif olduğu gösterilmiştir; buna kortikal motor haritalama denir. Araştırmalar, motor öğrenmenin motor korteksteki bu kortikal haritaları etkileyen morfolojik değişikliklere veya yeniden düzenlenmeye neden olduğunu göstermektedir. Öncelikle, yeni kazanılan hareketlerin veya becerilerin daha geniş bir kortikal alana yayıldığı gösterilmiştir. Ayrıca hem sağlam hem de hasarlı beyinlerde öğrenilen motor görevler serebral korteksin yeniden düzenlenmesini gösterir. Korteksin yeniden düzenlenmesi, zenginleştirilmiş ortamlar ve bir görevin tekrarıyla geliştirilir.

İnmeden etkilenen hastalarda araştırmalar, etkilenen uzuv(lar)ın hareketinin ipsilateral (etkilenmemiş) beyin yarıküresinde, kontralateral (etkilenmiş) beyin yarıküresinin ikincil kortikal alanlarında ve/veya lezyonun kortikal kenarı çevresinde daha fazla kortikal devşirme gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu, lezyonla kaybedilen yetenekleri telafi etmek için hasar görmemiş kortikal alanların işlevsel yeniden düzenlenmesini ve bağlantısallığını gösterir. Bu kortikal yeniden düzenlenmeler aynı anda gerçekleşmeyebilir ve bir ölçüde inmenin şiddetine bağlı olsa da motor ve işlevsel iyileşme süreci, ipsilateral veya kontralateral hasar görmemiş kortikal dokunun kortikal yeniden düzenlenmesine dayanır.

İnme sonrası hastalarda artırılmış yoğunluğun ve erken rehabilitasyonun daha iyi işlevsel sonuçlar sağladığı iyi bilinmektedir. Motor korteks yeniden düzenlenmesi ilkeleriyle uyumlu olarak, hastalara yoğun, tekrarlayıcı ve uyarıcı ve karmaşık ortamlarda gerçekleşen erken inme rehabilitasyonu sağlamak önemlidir.