At a glance
ئەمە چییە
نەخۆشییەکی پەرەسەندووی جومگەیە کە دەبێتە هۆی ئازار و ڕەقبوون لە سمتدا. پێنج جۆرە سەرەکییەکەی کە سمت دەگرنەوە بریتین لە داخورانی جومگە، هەوکردنی ڕۆماتۆیدیی جومگە، هەوکردنی ڕەقکەری بڕبڕەکان، لووپسی سیستەمی، و هەوکردنی جومگەی پسۆریازیسی.
نیشانەکان
ئازار لە سمت، ناوگەڵ، لای دەرەوەی ڕان یان کەفەڵدا، کە بە زۆری بەیانیان و دوای چالاکیی درێژ خراپتر دەبێت. ڕەقبوون، سنووردار بوونی مەودای جووڵە، و ڕۆیشتن بە شەلی. لە جۆرە هەوکردنییەکاندا لەوانەیە ماندوێتی هەبێت.
ڕێگای چارەسەر
چارەسەری یەکجاریی نییە. ئامانجەکان بریتین لە سووککردنی ئازار، پاراستنی کارکردنی جومگە، و دواخستنی دەستێوەردانی نەشتەرگەری. چارەسەری سروشتی، چارەسەر بە دەرزی، ڕادیۆفریکوێنسی و گۆڕینی شێوازی ژیان هەڵبژاردە سەرەکییە بێ نەشتەرگەرییەکانن.
هەوکردنی جومگەی سمت چییە
هەوکردنی جومگە واتە هەوکردنی جومگەکە. لە سمتدا، ئاماژەیە بە کۆمەڵێک نەخۆشی کە بە شێوەیەکی پەرەسەندوو زیان بەو جومگە تۆپ و چاڵییە دەگەیەنن کە لە سەری ئێسکی ڕان (ئێسکی ڕان) و چاڵی جومگەی سمت (چاڵی سمت) پێکهاتووە. ڕووی جومگەکە بە شێوەیەکی ئاسایی بە کڕکڕاگەیەکی لووس داپۆشراوە کە ڕێگە بە جووڵەی بێ لێکخشان دەدات. کاتێک کڕکڕاگە دادەخورێت یان هەو دەکات، ڕووە زبرەکانی ئێسک بەسەر یەکدا دەخشێن، کە دەبێتە هۆی ئازار و لە کۆتاییدا زیانگەیشتن بە جومگە.
**پێنج جۆرە سەرەکییەکەی کە سمت دەگرنەوە:**
**داخورانی جومگە (ئۆستیۆئارسرایتس)**: باوترین جۆرە. داخورانی ئاسایی بەهۆی تەمەنی کڕکڕاگە کە پەرەسەندووە (بەردەوام خراپتر دەبێت)، بە زۆری لە بەساڵاچوواندا. پەیوەندیی هەیە بە کێشە پێکهاتەییەکانی سمت (گەشەنەکردنی دروستی جومگەی سمت، گیرخواردنی جومگەی سمت (FAI))، بەساڵاچوون، قەڵەوی و برینداربوونی پێشووی سمت.
**هەوکردنی ڕۆماتۆیدیی جومگە**: نەخۆشی خۆبەرگرییە کە تێیدا کۆئەندامی بەرگری هێرش دەکاتە سەر پەردەی ناوەوەی جومگە، و لە یەک کاتدا لە هەردوو سمتدا هەوکردن دروست دەکات. پەیوەندیی بە ماندوێتی و نیشانەکانی سەرتاسەری لەشەوە هەیە.
**هەوکردنی ڕەقکەری بڕبڕەکان (ankylosing spondylitis)**: لە بنەڕەتدا نەخۆشییەکی بڕبڕەی پشتە، بەڵام دەتوانێت سمتەکانیش بگرێتەوە و ببێتە هۆی ڕەقبوونێکی پەرەسەندوو.
**لووپسی سیستەمی (SLE)**: نەخۆشییەکی خۆبەرگری (بەرگریی لەش هێرش دەکاتە سەر خۆی)یە کە دەتوانێت ببێتە هۆی هەوکردنی جومگەی سمت و مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن لە سەری ئێسکی ڕاندا.
**هەوکردنی جومگەی پسۆریازیسی**: هەوکردنی جومگەی جۆری ئیلتیهابی (inflammatory arthritis)یە کە پەیوەندیی بە پسۆریازیس (سەدەف)ەوە هەیە؛ لەوانەیە سمتێک بگرێتەوە و ئەوی تر نا.
**نیشانەکان** کە لە هەموو جۆرەکاندا هاوبەشن: - ئازار لە جومگەی سمت، ناوگەڵ، لای دەرەوەی ڕان یان کەفەڵدا - بەیانیان و دوای چالاکیی درێژ خراپتر دەبێت؛ بە جووڵە تا ڕادەیەک سووک دەبێت - ڕۆیشتن بە شەلی؛ قورسی لە ئەنجامدانی چالاکییە ڕۆژانەکاندا - ڕەقبوون و کەمبوونەوەی مەودای جووڵە - لە هەوکردنی ڕۆماتۆیدیی جومگە و لووپسدا: ماندوێتی و لاوازیی گشتی
**چارەسەری بێ نەشتەرگەری** جەخت لەسەر سووککردنی ئازار، پاراستنی جومگە و پاراستنی کارکردن دەکاتەوە. گۆڕینی شێوازی ژیان، وەک کۆنترۆڵکردنی کێش، گۆڕینی چالاکییەکان بۆ کەمکردنەوەی بار لەسەر سمت، و وەرزشی گونجاو بۆ بەهێزکردنی ماسولکە پاڵپشتەکان، تەواوکەری چارەسەری پزیشکین.
بژاردەکانی چارەسەر لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران
چارەسەر بە دەرزی
- دەرزی خاڵە هەستیارەکانی ماسولکە
- دەرزی ستیرۆید لە ناو جومگە
- دەرزی ئۆزۆن
- پرۆلۆتێراپی
چارەسەرە پێشکەوتووەکان
چارەسەری سروشتی و بەتواناکردنەوە
- ورووژاندنی کارەبایی
- چارەسەر بە شەپۆلی کورت و درێژ
- چارەسەر بە لەیزەر
- چارەسەر بە شەپۆلی سەرووی دەنگ
- ڕاهێنانی بەهێزکردن و توانای جووڵەی جومگە
- Sigma
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی هەوکردنی جومگەی سمت دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.