ئیفلیجی مێشک

ئیفلیجی مێشک (CP) کۆمەڵێک نەخۆشیی دەماریی هەمیشەیی وەسف دەکات کە پەرەسەندوو (بەردەوام خراپتر دەبێت) نین و بەهۆی گەشەی نائاسایی — یان زیانگەیشتن بە — مێشکی لە گەشەداوە دروست دەبن، بەزۆری پێش لەدایکبوون، لە کاتی لەدایکبوون یان کەمێک دوای لەدایکبوون. زیانەکە کار دەکاتە سەر ئەو ناوچانەی مێشک کە جووڵە و شێوەی ڕاگرتنی لەش کۆنترۆڵ دەکەن، و دەبێتە هۆی حاڵەتێکی هەتاهەتایی لە جووڵەی ناڕێک، گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە (سپاستیسیتی) یان جووڵەی بێ ئیرادە.

CP لە نزیکەی ٢–٣ لە هەر ١٬٠٠٠ لەدایکبوونی زیندوودا ڕوودەدات. لە زۆر حاڵەتدا هۆکاری ڕاستەقینە نەزانراوە؛ هۆکارەکانی مەترسیی دیاریکراو بریتین لە لەدایکبوونی پێش وادە، کێشی زۆر کەمی لەدایکبوون (کەمتر لە ١٬٠٠٠ گرام)، خوێنبەربوونی مێشک، بێبەشبوون لە ئۆکسجین لە کاتی لەدایکبووندا، هەوکردنی ڤایرۆسی و بەرکەوتن بە ماددە کیمیاییەکان لە ماوەی دووگیانیدا.

**جۆرەکانی CP**، کە بەپێی شێوازی تووشبوونی جووڵە پۆلێن دەکرێن:

- **ئیفلیجیی سپاستیکی هەردوو قاچ** — گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە کە بە شێوەیەکی سەرەکی کار دەکاتە سەر هەردوو قاچ («شێوەی ڕۆیشتنی مقەستی»ی کلاسیکی) - **ئیفلیجیی سپاستیکی هەر چوار پەل** — گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە لە هەر چوار پەلدا؛ بەزۆری سەختترین جۆرە - **ئیفلیجیی سپاستیکی نیوەی لەش** — گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە لە لایەکی لەشدا (یەک باسک و یەک قاچ) - **ئیفلیجی مێشکی ئەسیتۆید/دیسکینێتیک (athetoid/dyskinetic CP)** — جووڵەی بێ ئیرادە، بێ مەبەست و ڕاچڵەکاو بە هەموو لەشدا

**کێشە هاوەڵەکان** کە منداڵانی تووشبوو بە CP زۆرجار ڕووبەڕوویان دەبنەوە: - هێرشی فێ - کەمیی بینین، بیستن یان ئاخاوتن - قورسیی فێربوون و کێشەی ڕەفتاری - کەمئەندامیی هزری (لە هەندێک جۆردا) - کێشەکانی هەناسەدان - تێکچوونی کاری میزڵدان و ڕیخۆڵە - شێوەشێواوی ئێسک لەوانە لاربوونەوەی بڕبڕەی پشت (سکۆلیۆسیس)

منداڵانی تووشبوو بە CP بەزۆری درەنگ دەگەنە قۆناغەکانی گەشەی جووڵەیی (خلۆربوونەوە، دانیشتن، گاگۆڵکێ، ڕۆیشتن). هەندێکیان ڕیفلێکسە سەرەتاییەکانیان دەمێنێتەوە کە بە شێوەی ئاسایی لە تەمەنی ساواییدا نامێنن.

لەبەر ئەوەی CP هەمیشەییە و چاک نابێتەوە، چارەسەر جەخت دەکاتە سەر ڕێگرتن لە شێوەشێواوی یان کەمکردنەوەی، کەمکردنەوەی گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە، و گەیاندنی توانای منداڵەکە بۆ کارکردنی سەربەخۆ لە ماڵەوە و لە کۆمەڵگادا بە بەرزترین ئاست. باشترین ئەنجامەکان لە چاودێریی فرەپسپۆڕییەوە دێن کە پزیشکی دەمار، چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی)، چارەسەری پیشەیی (ئەرگۆتێراپی)، نەشتەرگەریی ئێسک و جومگە و چارەسەری ئاخاوتن لەخۆ دەگرێت — کە هەرچی زووتر دەست پێ بکرێت و لە هەموو ماوەی گەشەکردندا بەردەوام بێت.