At a glance
ئەمە چییە
ئازاری درێژخایەنی بڵاو لە ماسولکە و پەردەی ماسولکەدا، لەگەڵ گۆڕان لە شێوازی مامەڵەکردنی مێشک لەگەڵ ئازاردا.
نیشانە باوەکان
ئازاری کپی قووڵ، خەوی خراپ، ماندوێتیی گشتی، ئازاری گوازراوە بۆ دوور لە سەرچاوەکەی.
چۆن چارەسەری دەکەین
چاودێریی فرە-ڕێگا: دەرزی خاڵە هەستیارەکانی ماسولکە، بلۆکی دەمار، چارەسەری سروشتی، ڕێکخستنی خەو و کۆنترۆڵکردنی فشاری دەروونی.
فایبرۆمایالجیا چییە
فایبرۆمایالجیا (fibromyalgia) حاڵەتێکی ئاڵۆزە کە بە ئازاری ماسولکەی بڵاو دەناسرێتەوە. هەندێک توێژەر پێیان وایە کە هەستەکانی ئازاری لەش زیاد دەکات بە کاریگەریکردن لەسەر ئەو شێوازەی مێشک ئاماژەکانی ئازار شیدەکاتەوە — وەرگرەکانی ئازار ئاماژەکە لەبیر دەگرن و لە کۆتاییدا کاردانەوەی زیادەڕۆیانەی بەرامبەر دەدەنەوە.
ماسولکە زۆربەی لەشی مرۆڤ پێکدەهێنێت و ڕۆڵێکی چالاک لە جووڵە، هاوسەنگی و هاوئاهەنگیی جووڵەدا دەگێڕێت. ئازاری مایۆفاشیال (ماسولکە و پەردەکەی) لە ئەنجامی فشار یان زیانگەیشتن بە ماسولکەیەک یان بە پەردەی ماسولکە (فاشیا)ی ئەو ماسولکەیەوە دروست دەبێت، و زۆرجار پشتگوێ دەخرێت سەرەڕای ئەوەی هۆکارێکی سەرەکیی ئازار و تێکچوونی کارکردە.
ماسولکە و پەردەی ماسولکە لەو بەشانەی لەشن کە زیاتر لە هەموو بەشەکانی تر ڕووبەڕووی داخوران و زیان دەبنەوە. بەڵام پزیشکان مەیلیان هەیە سەرنج بخەنە سەر ئێسک، دیسک و دەمارەکان. ئەم لایەنگرییە پێویستە بگۆڕدرێت.
لە کرداردا ئەمە واتای ئەوەیە کە نەخۆشێک دەتوانێت بۆ چەندین ساڵ ئازار هەڵبگرێت لە کاتێکدا وێنەگرتنی پزیشکی بە دووبارەیی وەک ئاسایی ڕاپۆرت دەکرێت. دەستنیشانکردنی نەخۆشی بە مێژووی نەخۆشی و پشکنینی جەستەیی ماسولکەکان دەکرێت، نەک بە ئامێری سکانەر.
خاڵە هەستیارەکان
خاڵی هەستیاری مایۆفاشیال (تریگەر پۆینت) ناوچەیەکی بچووکی ورووژاوە لە ماسولکەیەک یان پەردەی ماسولکەکەیدا کە ئازار دروست دەکات. هەر خاڵێکی هەستیار یان چالاکە یان شاراوە، و ئەم جیاوازییە شێوازی هەستکردنی نەخۆش بە ئازارەکە دەگۆڕێت.
جۆری A
خاڵی هەستیاری چالاک
- لە کاتی پشوودا ئازار دروست دەکات، و دووبارە لەگەڵ هەر جووڵەیەک کە ماسولکەکە ڕادەکێشێت.
- هەمیشە هەستیارە بە دەستلێدان؛ وەک پەتێکی توند لە نێوان ڕیشاڵەکانی ماسولکەدا هەست پێ دەکرێت.
- زۆرجار ئازار دەگوازێتەوە بۆ شوێنێکی دوور — سەرچاوەکە لەو شوێنەدا نییە کە ئازارەکەی تێدا هەست پێ دەکرێت.
جۆری B
خاڵی هەستیاری شاراوە
- لە کاتی پشوودا بێدەنگە؛ تەنها کاتێک ئازار دروست دەکات کە فشاری لەسەر دابنرێت یان بارێکی زیادەی بخرێتە سەر.
- هێشتا مەودای جووڵە سنووردار دەکات و هێزی ماسولکە کەم دەکاتەوە.
- دەتوانێت لە ژێر فشاری دەروونی، ماندوێتی یان برینێکی بچووکدا چالاک ببێت.
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
٦٦%
ئەو حاڵەتانەی لە یەکەم سەردانی پسپۆڕدا پێش ڕەوانەکردن بۆ پزیشکی پسپۆڕ بۆ ئێرە لەبەرچاو نەگیراون
٨٠%
بە دەرزی + چارەسەری سروشتی بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر دەبن
٨٥%
دەستنیشانکردنی نەخۆشی تەنها بە مێژووی نەخۆشی و پشکنین دەکرێت
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
چاودێری فرە-ڕێگایە — هیچ دەستێوەردانێکی تاک بە تەنها فایبرۆمایالجیا چارەسەر ناکات. کلینیکەکە دەستێوەردانەکان لە هەر چوار گرووپەکەی خوارەوە تێکەڵ دەکات، بەپێی دۆخی تایبەتی هەر نەخۆشێک.
چارەسەر بە دەرزی
چارەسەری ڕاستەوخۆی خاڵە هەستیارەکان
- دەرزی خاڵە هەستیارەکانی ماسولکە (دەرمانی بەنجی ناوچەیی ± ستیرۆید)
- ژەهری بۆتولینۆم بۆ گرژبوونی ماسولکەی سەرسەخت بەرامبەر چارەسەر
- بلۆکی دەماری سیمپاتیک
- بلۆکی دەمارەکانی دەوروبەر
چارەسەری سروشتی
چارەسەری دەستی و جووڵەیی
- خاوکردنەوەی پەردەی ماسولکە
- ڕاکێشانی ماسولکە و ڕاهێنانی ڕاگرتنی لەش
- چارەسەری ڕاهێنانی پلەبەندی
- دەرزی وشک
دەرمان
پشتگیریی گشتیی لەش، نەک یەکەم هەنگاوی چارەسەر
- دژەخەمۆکییە سێ ئەڵقەییەکان بە ژەمی دەرمانی کەم بۆ خەو و ڕێکخستنی ئازار
- دەرمانەکانی SNRI بۆ ئازاری ناوەندی
- دەرمانە دژەفێیەکان کاتێک ئازاری دەمار زاڵ بێت
شێوازی ژیان
تەواوکەرە پێویستەکان
- پێداچوونەوەی پاکوخاوێنیی خەو
- کەمکردنەوەی فشاری دەروونی (CBT، ئاگاییی ئێستا)
- ڕاهێنانی ئایرۆبیک کە بە هێواشی زیاد دەکرێت
- کۆنترۆڵکردنی کێش لە کاتی پێویستدا
بەرنامەی ڕاستەقینەی چارەسەر لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر جیاوازە. هەڵبژاردنەکە لە یەکەم ڕاوێژدا دوای پشکنینی ماسولکەکان و پێداچوونەوەی وێنەگرتنی پزیشکی گفتوگۆی لەسەر دەکرێت.
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
ئازاری پشت
زۆربەی حاڵەتەکانی ئازاری پشت میکانیکین و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە. یەکەم سەردان ئەو حاڵەتە کەمانە دەدۆزێتەوە کە پێویستیان بە وێنەگرتنی پزیشکی، دەرزی یان نەشتەرگەری هەیە، بەبێ چارەسەری زیادەڕۆیانە.
گرێی دەماری بیستن
گرێیەکی هێواش گەشەکەر و نا شێرپەنجەیی دەماری بیستن و هاوسەنگی. چارەسەر بەپێی قەبارە و کاریگەرییەکانی، لە چاودێرییەوە تا نەشتەرگەریی ورد دەگرێتەوە.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی فایبرۆمایالجیا و ئازاری مایۆفاشیال دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.