کشانی ماسولکە

کشانی ماسولکە برینداربوونی ماسولکە یان وەتەرە بەهۆی کشانی زیاد لە پێویست یان دڕانی ڕیشاڵەکانی ماسولکە یان شانە ڕیشاڵییەکەی وەتەر کە ماسولکە بە ئێسکەوە دەبەستێتەوە. بە پێچەوانەی بادانەوەی جومگە (کە کار دەکاتە سەر ئەو بەستەرانەی ئێسک بە ئێسکەوە دەبەستنەوە)، کشان خودی یەکەی ماسولکە و وەتەر دەگرێتەوە.

کشانەکان لە ڕووی سەختییەوە جیاوازن: - **پلەی I (سووک):** دڕانی زۆر ورد؛ هەستیاری بە دەستلێدان و ئازاری سووک، بەڵام مەودای جووڵە بە تەواوی دەمێنێت؛ هیچ هێزێک لەدەست نادرێت - **پلەی II (مامناوەند):** دڕانی بەشەکی؛ ئازار، ئاوسان و شینبوونەوەی پێستی زیاتر؛ لەدەستدانی هەندێک هێز و مەودای جووڵە - **پلەی III (سەخت):** پچڕانی تەواوی ماسولکە یان وەتەر؛ ئازار، ئاوسان و شینبوونەوەی پێستی بەرچاو؛ لاوازیی زۆر یان نەتوانینی بەکارهێنانی ماسولکەکە

**شوێنە باوەکان:** - خوارەوەی پشت (کشانەکانی کەمەر) — یەکێکە لە باوترین برینداربوونەکانی ماسولکە و ئێسک - ماسولکەکانی پشتی ڕان (پشتەوەی ڕان) — لە وەرزشەکانی ڕاکردنی خێرا و بازداندا باوە - پشتی قاچ (ماسولکەی گاسترۆکنیمیەس یان ماسولکەی سۆلیەس) - ماسولکەی پێشەوەی ڕان (پێشەوەی ڕان) - ناوگەڵ (ماسولکە نزیککەرەوەکانی سمت) - شان (ماسولکە سووڕێنەرەکانی شان (ڕۆتەیتەر کەف) یان ماسولکەی بایسێپس) - ئانیشک (وەتەرە گشتییەکانی چەماندنەوە یان ڕاستکردنەوە)

**هۆکارەکان:** - *کتوپڕ:* یەک ڕووداوی بەهێز — هەڵگرتنی شتی قورس بە شێوازی هەڵە، ڕاکردنی خێرا، خێراکردن یان وەستانی کتوپڕ، کەوتنێکی ناڕێک - *درێژخایەن (زۆر بەکارهێنان):* فشاری سووکی دووبارەبووە لەسەر هەمان کۆمەڵە ماسولکە — ڕاکردن، سەوڵلێدان، تایپکردن، کارکردن لەسەر هێڵی بەرهەمهێنان

**هۆکارەکانی مەترسی:** گەرمکردنەوەی کەم پێش وەرزش، ماندوێتیی ماسولکە، کشانی پێشووی هەمان ماسولکە (گرنگترین پێشبینیکەری برینداربوونەوە)، ناهاوسەنگیی ماسولکەکان، ئامادەباشیی جەستەیی ناتەواو، کەشی سارد و وەرزشە پێکدادانییەکان.

**چارەسەری کتوپڕ — RICE (پشوو، سەهۆڵ، پەستان، بەرزکردنەوە):** - **پشوو:** دوورکەوتنەوە لەو چالاکییانەی ئازارەکە دووبارە دەکەنەوە؛ جووڵەی هێواش هاندەدرێت بۆ ڕێگرتن لە ڕەقبوون - **سەهۆڵ:** ١٥–٢٠ خولەک هەر ٢–٣ کاتژمێر جارێک لە ٤٨–٧٢ کاتژمێری یەکەمدا بۆ کەمکردنەوەی ئاوسان و ئازار - **پەستان:** پێچانی بە باندێجی لاستیکی بۆ سنووردارکردنی ئاوسان - **بەرزکردنەوە:** ناوچە برینداربووەکە لە ئاستی دڵ بەرزتر ڕابگرە ئەگەر بکرێت

دوای قۆناغی کتوپڕ (acute phase)، پرۆگرامێکی ڕێکخراوی بەتواناکردنەوە (rehabilitation) بە چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) بۆ چاکبوونەوەی تەواو پێویستە — کە نەرمیی جووڵەی ماسولکە، هێز، کۆنترۆڵی دەمار و ماسولکە و شێوازی جووڵەی تایبەت بە وەرزش چارەسەر دەکات. گەڕانەوە بۆ چالاکی زووتر لە پێویست هۆکاری سەرەکیی برینداربوونەوەیە.

بۆ ئەو کشانانەی وەڵامی چارەسەری پارێزگارانە (بێ نەشتەرگەری) نادەنەوە، دەستێوەردانی ئامانجدار (پرۆلۆتێراپی (prolotherapy)، ئۆزۆن، ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی (pulsed radiofrequency)) هەوکردنی درێژخایەن و سارێژبوونی لاوازی وەتەر چارەسەر دەکەن. پچڕانی وەتەر بە تەواوی (بۆ نموونە وەتەری ئەشیل یان ماسولکەی پێشەوەی ڕان) پێویستی بە چاککردنەوەی نەشتەرگەری هەیە.