Servikal spondilotik miyelopati

Servikal spondilotik miyelopati (SSM), boyun omurgasındaki dejeneratif değişikliklerin neden olduğu, boyun seviyesinde omuriliğin bası altında kalması ve hasar görmesidir. Gelişmiş ülkelerde 55 yaş üstü yetişkinlerde omurilik işlev bozukluğunun en sık nedenidir.

**Anatomi ve mekanizma**

Omurilik, beynin tabanından başlayarak omurga kanalı — omurların oluşturduğu koruyucu kemik bir tüp — boyunca aşağı uzanır. Etrafı, onu normal hareketlerden koruyan birkaç milimetre kalınlığında beyin omurilik sıvısı (BOS) ile çevrilidir.

Yaşla birlikte boyundaki omurlar arası diskler yükseklik kaybeder ve fıtıklaşabilir; omur uç plakalarında ve faset eklemlerde kemik çıkıntıları (osteofitler) oluşur; arka uzunlamasına bağ ve ligamentum flavum (sarı bağ) kalınlaşabilir ve kıvrılabilir. Bu değişiklikler omurga kanalını giderek daraltır (*stenoz*) ve omuriliğin çevresindeki sıvı dolu tamponu daraltır. Kanal yeterince daraldığında omuriliğin kendisi bası altında kalır — kollara, ellere ve bacaklara motor ve duyusal sinyalleri ileten hassas sinir liflerinin işleyişi bozulur.

**Risk faktörleri ve doğal seyir**

SSM öncelikle yaşlanmaya bağlı bir durumdur. Erkeklerde ve doğuştan dar omurga kanalına sahip kişilerde daha sık görülür. İlerleme hızı öngörülemezdir — bazı hastalar hızla kötüleşir, diğerleri uzun süre stabil kalır ve azınlık kendiliğinden düzelir. Travma (hafif olsa bile), önceden stenozu olan hastalarda akut kötüleşmeyi tetikleyebilir.

**Tanı**

MR (manyetik rezonans) tercih edilen tetkiktir; omurilik basısını ve omurilik içindeki sinyal değişikliklerini (yerleşmiş hasarı gösterir) ortaya koyar. MR'ın kontrendike olduğu durumlarda BT (bilgisayarlı tomografi) miyelografi kullanılır. Nörofizyolojik çalışmalar (sinir iletim çalışmaları, somatosensoryel uyarılmış potansiyeller) işlevsel kaybı ölçebilir.

**Cerrahi olmayan yönetim**

Şiddetli omurilik sinyal değişikliği olmayan hafif veya stabil SSM için: - Aşırı fleksiyon veya ekstansiyonu sınırlamak için boyunluk - Fizik tedavi (fizyoterapi): servikal stabilizasyon egzersizleri, denge eğitimi, yürüme rehabilitasyonu - Ağrı yönetimi (ağrı tedavisi): epidural steroid enjeksiyonları, radiküler ağrı için pulsed radyofrekans, tedaviye dirençli ağrı için omurilik stimülasyonu - Yakın nörolojik izlem — kötüleşme olursa ameliyat endikedir

**Cerrahi dekompresyon**

Cerrahinin temel amacı omurilik üzerindeki baskıyı gidermek ve daha fazla nörolojik gerilemeyi önlemektir. Omurilik işlevinde kısmi iyileşme süreci mümkündür, özellikle ameliyat ileri omurilik hasarı oluşmadan yapıldığında; ancak iyileşmenin derecesini öngörmek zordur.

Cerrahi yaklaşım; bası seviyesine ve örüntüsüne, disk ya da kemik hastalığına, servikal hizalanmaya ve diğer hasta faktörlerine bağlıdır: - *Anterior yaklaşımlar:* anterior servikal diskektomi (fıtık ameliyatı) ve füzyon (ACDF); anterior servikal korpektomi ve füzyon — bası ağırlıklı olarak önden kaynaklandığında (disk, osteofit) kullanılır - *Posterior yaklaşımlar:* servikal laminektomi; laminektomi ve füzyon; laminoplasti — çok seviyeli hastalık veya ağırlıklı olarak arkadan bası için kullanılır - *Kombine anterior-posterior:* yeniden hizalama gerektiren şiddetli çok seviyeli hastalık veya kifotik deformite için