گرێی مێشک
نەخۆشیی خراپ (شێرپەنجەیی) بووەتە کێشەیەکی جیهانی، بەتایبەتی لە عێراق، لە ئەنجامی پیسبوونی ژینگە و هۆکاری تر. گرێی مێشک لە ڕووی پۆلێنکردنەوە جیاواز نییە لە لوو (گرێ)ی بەشەکانی تری لەش، چونکە لووی بێزیان و لووی خراپ هەن. بەڵام گرێی مێشک لە قورسیی مامەڵەکردن لەگەڵیدا تایبەتە. بۆیە گرێی مێشک بۆ زۆربەی خەڵک وەک مۆتەکەیەک وایە. لەگەڵ پێشکەوتنی گەورە لە دۆزینەوەی زووی لووەکان بە تەکنیکەکانی وێنەگرتنی پزیشکی وەک CT سکان و ئێم ئاڕ ئای (MRI)، هەروەها ڕێگا نوێیەکانی چارەسەر وەک نەشتەرگەریی ئێندۆسکۆپی، نەشتەرگەریی ستیریۆتاکتیک و نەشتەرگەری بە Gamma Knife، ئێستا گەیشتن بە گرێی مێشک بۆ لابردنی ئاسانتر بووە.
ئافرەتێکی تەمەن ٣٥ ساڵ تووشی سستی و خاوی بووبوو لەگەڵ گەورەبوونی لووت، لێو، دەست و پێیەکان. مێژووی نەخۆشیی ٤ ساڵ نەهاتنی سووڕی مانگانەی لەگەڵ سەرئێشە هەبوو. ئێم ئاڕ ئای مێشک گەورەبوونی بڵاوی ڕژێنی ژێرمێشک لەگەڵ درێژبوونەوە بۆ سەرووی زینی تورکی نیشان دا. هۆرمۆنی گەشە زۆر بەرز بوو (١٩٫٧ ng/ml). دەستێوەردانی نەشتەرگەری بە ڕێگای ژێر ناوچەوان بۆ لابردنی لووەکە ئەنجام درا. دوای نەشتەرگەری گەڕایەوە بۆ چالاکیی ئاسایی خۆی.
ئافرەتێکی تەمەن ٥٣ ساڵ تووشی دەستپێکی لەناکاوی هێرشی فێی تۆنیک-کلۆنیک بوو کە دوای ئەوە هۆشی لەدەست دا. CT سکان و ئێم ئاڕ ئای مێشک بارستەیەکیان نیشان دا کە لۆبی لاجانگی مێشکی چەپی داگیر کردبوو. بە ڕێگای ژێرەوەی لاجانگ بە تەواوی لابرا، هەرچەندە لۆبی لاجانگی مێشکی چەپ ناوەندی قسەکردنی تێدایە، و بارستەکە بۆ هیستۆپاتۆلۆجی نێردرا (گلیۆما (glioma)ی پلە نزم). دوای نەشتەرگەری بە ئاسایی قسەی دەکرد و دەجووڵا.
کوڕێکی تەمەن ١٤ ساڵ ٥ ساڵ پێشتر تووشی ڕووداوی هاتوچۆ بووبوو و پێستی سەری هەڵکەندرابوو. ٣ مانگ پێشتر سکاڵای لە ئاوسانێکی بەئازار لە لای ڕاستی سەری کرد کە وەڵامی ئازارشکێنی نەدەدایەوە. CT سکانی مێشک ئاوسانی شانەی نەرم لەگەڵ داخورانی ئێسک لە ناوچەی لاجانگی ڕاستدا نیشان دا. لە کاتی نەشتەرگەریدا ماسولکە و ئێسکە داخوراوەکە لەگەڵ لێوارەکانیدا بە تەواوی لابران و بۆ هیستۆپاتۆلۆجی نێردران. دوای نەشتەرگەری ئازارەکە بە تەواوی نەما. ئەنجامی هیستۆپاتۆلۆجی بارستەیەکی هیستیۆسایتۆسیس (histiocytosis)ی نیشان دا.
نەخۆشێکی گەنجی تەمەن ١٩ ساڵ سەرئێشەی لەگەڵ لاوازیی لای ڕاستی لەش هەبوو. ئێم ئاڕ ئای مێشک بارستەیەکی لای ڕاستی مێشکۆڵەی نیشان دا (PFT). بە ڕێگای چاڵی پشتەوەی کەللەسەر بارستەکە بە تەواوی لابرا. ئەنجامەکانی هیستۆپاتۆلۆجی میدولۆبلاستۆما (medulloblastoma)یان نیشان دا، و نەخۆشەکە چارەسەری تیشکیی ڕەت کردەوە. نەخۆشەکە بۆ ماوەی یەک ساڵ بە تەواوی لە هەموو نیشانەیەک ڕزگاری بوو، دوای ئەوە سکاڵای لە ڕشانەوەی دووبارە و لاوازیی لای ڕاست کرد. ئێم ئاڕ ئای مێشک گەڕانەوەی لووەکەی لە چاڵی پشتەوەی کەللەسەردا نیشان دا. بەپەلە شەنتی مێشک بۆ ناو سک (VP) دانرا بۆ کەمکردنەوەی پەستانی ناو کەللەسەر. دوای ٢ هەفتە دووبارە نەشتەرگەری کرا و بارستەکە بە تەواوی لابرا. ئەنجامەکانی هیستۆپاتۆلۆجی میدولۆبلاستۆمای جۆری گرێگرێیان نیشان دا.
ئافرەتێکی تەمەن ٣٥ ساڵ بۆ ماوەی ٣ مانگ سەرئێشەی لەگەڵ خراپبوونی بینین هەبوو، و بۆ ماوەی یەک مانگ ڕشانەوەی دووبارە و نەتوانینی ڕۆیشتنی هەبوو. CT سکانی مێشک بارستەیەکی ٧×٤ سم لە ناوچەی ناوچەوانی چەپدا دەرخست. لە ١٣-٢-٠٧ دەستێوەردانی نەشتەرگەری کرا، لووەکە پڕ لە بۆریی خوێن بوو و ٩ بوتڵ خوێنی پێدرا. بارستەکە بە تەواوی لابرا و بۆ هیستۆپاتۆلۆجی نێردرا.
ئافرەتێکی تەمەن ٧٠ ساڵ بۆ ماوەی یەک ساڵ سەرئێشەی هەبوو، لەگەڵ ئیفلیجیی تەواوی لای چەپی لەش و لاوازیی لای ڕاست. ئێم ئاڕ ئای مێشک بارستەیەکی لە پێشەوەی کونی گەورەی بنی کەللەسەر (فۆرامین مەگنەم) نیشان دا کە بە سەختی پەستانی دەخستە سەر شوێنی پێکگەیشتنی قەدی مێشک و درکەپەتک. لە ١١-٢-٠٧ بە تەواوی لابرا و بۆ هیستۆپاتۆلۆجی نێردرا.
پیاوێکی تەمەن ٦٥ ساڵ بۆ ماوەی یەک مانگ لاوازیی لای ڕاستی لەشی لەگەڵ سەرئێشە هەبوو. CT سکانی مێشک بارستەیەکی گەورەی لە ناوچەوانی ڕاستدا دەرخست. لە ٤-٢-٠٧ نەشتەرگەری بۆ کرا، لۆبی ناوچەوانی چەپ بە تەواوی لابرا و بۆ هیستۆپاتۆلۆجی نێردرا. ئەنجامەکە ئەسترۆسایتۆما (گرێی مێشک)ی بڵاوی پلە ٢ی نیشان دا.
کوڕێکی تەمەن ١٧ ساڵ بۆ ماوەی ٣ مانگ سەرئێشەی لەگەڵ ڕشانەوەی دووبارە هەبوو. CT سکانی مێشک بارستەیەکی لە چاڵی پشتەوەی کەللەسەردا نیشان دا کە پەستانی دەخستە سەر بۆشایی چوارەمی مێشک و بووبووە هۆی ئاو لە مێشک. بەپەلە شەنتی مێشک بۆ ناو سک دانرا. ڕشانەوە و سەرئێشەکە نەمان. دوای ٢ هەفتە، بارستەی چاڵی پشتەوەی کەللەسەر بە تەواوی لابرا. ئەنجامی هیستۆپاتۆلۆجی میدولۆبلاستۆمای دیسمۆپلاستیکی دەرخست.
پیاوێکی تەمەن ٢٥ ساڵ سکاڵای لە هێرشی فێی گشتگیری تۆنیک-کلۆنیک هەبوو. لە یەکەم ساڵی ژیانیدا مێژووی نەخۆشیی هەوکردنی پەردەی مێشکی هەبوو. لە ٦ مانگی ڕابردوودا دەرمانی بۆ سیلی ژێر شەویلگە وەرگرتبوو. ئێم ئاڕ ئای مێشک بارستەیەکی لە ناوچەوانی چەپ لە سەرووی درزی سیلڤیەسدا نیشان دا. بەشی زۆری بارستەکە لابرا، و دوای نەشتەرگەری نەخۆشەکە زۆر باش بوو. هیستۆپاتۆلۆجی ئەسترۆسایتۆمای بڵاوی پلە ٢ی دەرخست، بۆیە بۆ تەواوکردنی چارەسەرەکەی بۆ چارەسەری تیشکی نێردرا.
کوڕێکی تەمەن ١٢ ساڵ بە بارستەیەکی پێستی سەر لە ناوچەی لاجانگی ڕاستدا هات. CT سکانی مێشک داخورانی ئێسکی لەگەڵ ئاوسانی شانەی نەرم دەرخست. لابردنی تەواوی نەشتەرگەری لەگەڵ لابردنی لێوارە ئێسکییە نەخۆشەکان ئەنجام درا. ئەنجامی هیستۆپاتۆلۆجی بارستەیەکی هیستیۆسایتۆسیسی نیشان دا.
ئافرەتێکی تەمەن ٤٥ ساڵ بۆ ماوەی ٢ ساڵ سەرئێشەی هەبوو. لە ٦ مانگی ڕابردوودا تووشی تەزین و مێروولەکردن (پاراستیزیا) و سڕبوونی لای ڕاست لەگەڵ خراپبوونی بینینی چاوی ڕاست بوو. ئێم ئاڕ ئای مێشک بارستەیەکی لە تەنیشت زینی تورکی نیشان دا کە دەماری بینایی ڕاست و چوارڕێیانی دەماری بیناییی داپۆشیبوو و پەستانی دەخستە سەر دەماری بینایی چەپ. لە ١٨-١٢-٠٦ دەستێوەردانی نەشتەرگەری لە ژێر مایکرۆسکۆپدا ئەنجام درا. دەماری بینایی ڕاست، خوێنبەری کارۆتید (شادەماری مل)ی ڕاست و دەماری بینایی چەپ بە تەواوی ئازاد کران. لە ماوەی دوای نەشتەرگەریدا زۆر باش بوو و بینینی بە هێواشی باشتر بوو. ئەنجامی هیستۆپاتۆلۆجی مێنینجیۆما (گرێی پەردەی مێشک)ی نیشان دا.
ئافرەتێکی تەمەن ٧٠ ساڵ بۆ ماوەی یەک ساڵ لاوازیی لای ڕاستی لەشی هەبوو. وەک جەڵتەی مێشک چارەسەر کرابوو. لە مانگی ڕابردوودا توانای قسەکردنی نەما. CT سکانی مێشک مێنینجیۆمای ڕووی دەرەوەی مێشکی لای چەپی نیشان دا. لە ٢٩-١٠-٠٦ نەشتەرگەری کرا و لووەکە لەگەڵ بنکەی پەردەی سەخت بە تەواوی لابرا، و پینەی پەردەی سەخت بۆ داخستنی کەلێنی پەردەکە بەکارهێنرا. لە یەکەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا دەستی کرد بە قسەکردنی ئاسایی. لە حەوتەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا بە شێوەی ڕۆیشتنی ئاسایی لە نەخۆشخانە دەرچوو و گەڕایەوە ماڵەوە.
پیاوێکی تەمەن ٣٣ ساڵ بۆ ماوەی ٤ مانگ سەرئێشەی لەگەڵ خراپبوونی بینین و کەمبوونەوەی بیستن لە گوێی چەپدا هەبوو. لە پشکنیندا، هەڵئاوسانی دەماری بینایی (پاپیلۆدیما)ی هەردوولایی لەگەڵ ئیفلیجی ڕوخساری لای چەپ و نەبوونی ڕیفلێکسی قەرنیەی چەپ دەرکەوت. CT و ئێم ئاڕ ئای مێشک لوویەکی لە گۆشەی نێوان مێشکۆڵە و پردی مێشکدا نیشان دا. نەشتەرگەری بە ڕێگای ژێر پشتەسەری چەپ کرا و بەشی زۆری لووەکە لابرا. لە یەکەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا، نەخۆشەکە زۆر باش بوو، سەرئێشەی نەما و بینینی بە هێواشی بەرەو باشتربوون دەچوو. ئەنجامی هیستۆپاتۆلۆجی شوانۆما (schwannoma)ی دەرخست (لوویەکی بێزیانە کە وەڵامێکی زۆر باشی بۆ Gamma Knife هەیە)، بۆیە بۆ لابردنی بەشە ماوەکەی لووەکە بۆ Gamma Knife نێردرا.
ئافرەتێکی تەمەن ٢٦ ساڵ بۆ ماوەی ٤ مانگ پشتئێشەی سەختی هەبوو کە وەڵامی دەرمانی نەدەدایەوە. کاتێک سەردانی کلینیکە تایبەتەکەمی کرد، زۆر نەخۆش بوو و هەستیاری بە دەستلێدانی سەخت لە ناوچەی پشت و کەمەردا هەبوو. وەڵامێکی خێرای بۆ ستیرۆید هەبوو. ئێم ئاڕ ئای پشت و کەمەر زەدەیەکی درەوشاوەی دەرەوەی پەردەی سەختی نیشان دا کە لە D11-D12 درێژ دەبووەوە. لە ١٥-٥-٠٦ لامینێکتۆمی (laminectomy)ی بڕبڕەی پشت لەگەڵ لابردنی تەواوی بارستەکە ئەنجام درا. هیستۆپاتۆلۆجی لیمفۆما (شێرپەنجەی لیمفاوی)ی درکەپەتکی دەرخست. بۆ چارەسەری کیمیایی نێردرا. ئێم ئاڕ ئای دووبارەی دوای نەشتەرگەری نەمانی تەواوی بارستەکەیان نیشان دا.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە کورتەی ئەو حاڵەتە کلینیکییانە دەخاتە ڕوو کە لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران چارەسەر کراون. زانیارییەکانی نەخۆشەکان شاراوەن. جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە.