لابردنی لکاویی شانەکان

لابردنی لکاویی شانەکان چییە؟

لابردنی لکاویی شانەکان (adhesiolysis) هەندێک جار پێی دەوترێت لابردنی لکاوییەکانی ئیپیدیوراڵ (epidural adhesiolysis) یان لابردنی لکاوییەکانی ئیپیدیوراڵ لە ڕێگەی پێستەوە. ئەمە چارەسەرێکە بۆ چارەسەرکردنی ئازار و کەڵەکەبوونی شانەی شوێنەبرین بە درێژایی بڕبڕەی پشت بەکاردێت. کەڵەکەبوونی شانەی شوێنەبرین دەتوانێت ببێتە هۆی پەستان لەسەر ڕەگی دەمار و ئازاری سەخت دروست بکات. جگە لەوەش، ئازاری درێژخایەن دەتوانێت لە ڕەگە دەمارە ورووژاو یان هەوکردووەکانەوە سەرچاوە بگرێت.

ئەگەر دەرکەوت کە هەوکردنی ڕەگی دەمار سەرچاوەی ئازاری نەخۆشەکەیە، دەرزییەک لە بەشی خوارەوەی دواوەی پشتدا، نزیک کەفەڵ، دادەنرێت و ستیرۆید لە ڕێگەی دەرزییەکەوە لێدەدرێت بۆ سووککردنی ئازارەکە. بە پێچەوانەوە، ئەگەر دەرکەوت کە شانەی شوێنەبرین بەرپرسی ئازارەکەیە، تیشکی ئێکس بەکاردەهێنرێت بۆ ئەوەی دەرزییەکی کەمێک گەورەتر بە وردی بخرێتە ناو پشتەوە. کاتێک دەرزییەکە لە شوێنی گونجاودا بوو، کاتیتەرێک بە ناو دەرزییەکەدا تێدەپەڕێنرێت و ستیرۆیدەکان و دەرمانی تر لێدەدرێن بۆ لەناوبردنی شانەی شوێنەبرین، کە بەمەش یارمەتیی کەمکردنەوەی هەوکردن و ئازار دەدات. ئەم کردارە بە کەمترین دەستێوەردان ئەنجام دەدرێت و ئازار چارەسەر دەکات بە ڕاگرتنی چالاکیی دەمارەکان لە ناوچە زیانپێگەیشتووەکاندا و بە کەمکردنەوەی کۆبوونەوەی شلە و ڕوودانی هەوکردنی میکرۆبی.

لابردنی لکاویی شانەکان چۆن ئەنجام دەدرێت؟

لابردنی لکاویی شانەکان هەندێک جار پێی دەوترێت کرداری «Racz»، چونکە لەلایەن دکتۆر Gabor Racz دامەزرێنرا. پێش کرداری لابردنی لکاوییەکانی ئیپیدیوراڵ، هێورکردنەوە (خەواندنی سووک) بە ڕادەیەکی کەم بۆ نەخۆش ئەنجام دەدرێت و پاشان لەسەر سک ڕادەکشێنرێت. لابردنی لکاویی شانەکان بە ڕێنماییی تیشکی ئێکس ئەنجام دەدرێت کە بڕبڕەی پشت نیشان دەدات. ماددەی ڕەنگی دژبەر (کۆنتراست) لێدەدرێت بۆ نیشاندانی ئەو ناوچەیەی بە کەڵەکەبوونی شانەی شوێنەبرین تووش بووە. پاشان کاتیتەرەکە دادەنرێت بۆ لێدانی تێکەڵەی ئەو دەرمانانەی بۆ کەمکردنەوەی شانەی شوێنەبرین، هەوکردن و ئازار بەکاردێن. جاروبار لەوانەیە باڵۆنێک دابنرێت بۆ دروستکردنی بۆشاییی زیاتر لە دەوری دەمارە پەستێنراوەکە. هەروەها پزیشکی ئەنجامدەری کردارەکە لەوانەیە لە کاتی پێویستدا ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی (pulsed radiofrequency) بەکاربهێنێت بۆ هاندانی نوێبوونەوەی دەمار.

لەم کردارەدا جەخت لەسەر دانانی دەرزی و کاتیتەر لە بەشی دواوەی پشت دەکرێتەوە، نەک ڕاستەوخۆ لە ناو بڕبڕەی پشتدا، بەهۆی ئەو کاریگەرییە نەخوازراوانەی کە لەوانەیە لە دانانی هەڵەوە دروست ببن. سوودێکی تری ئەم شێوە دانانەی دەرزی و کاتیتەر ئەوەیە کە گەیاندنی دەرمان بۆ ناوچە تووشبووەکان باشتر دەبێت.

لە حاڵەتی دەگمەندا، دانانی هەڵەی دەرزی دەتوانێت ببێتە هۆی کونبوونی ئەو کیسەیەی درکەپەتک دادەپۆشێت، لەو نەخۆشانەی بڕبڕەی پشتیان لەوەی چاوەڕوان دەکرێت درێژتر بەرەو خوارەوە دەڕوات. ئەم جۆرە درێژبوونەوەیەی بڕبڕەی پشت دەتوانێت ئەنجامی جیاوازیی تەشریحی، نەخۆشی یان نائاساییی جەستەیی بێت. دەتوانرێت ئەم جۆرە کاریگەرییە نەخوازراوە ڕێگری لێ بکرێت بە ئەنجامدانی وێنەگرتنی پزیشکی بە ئێم ئاڕ ئای (MRI) پێش کردارەکە بۆ پشکنینی جیاوازییە جەستەییەکان.

ئەو حاڵەتانەی پەیوەندییان بە لابردنی لکاویی شانەکانەوە هەیە

چەندین حاڵەت دەتوانرێت بە لابردنی لکاویی شانەکان چارەسەر بکرێن، لەوانە:

• سەندرۆمی دوای نەشتەرگەریی بڕبڕەی پشت
• تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت
• ئازاری کەمەر و مل
• ئازاری قاچ

تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت بریتییە لە تەسکبوونی کەناڵی بڕبڕەی پشت کە دەتوانێت ببێتە هۆی پەستان لەسەر دەمارەکانی درکەپەتک. نیشانەکانی تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت بریتین لە کێشەی هەستکردن و جووڵە، لاوازیی ماسولکە، ئازاری بڕبڕەکانی کەمەر و ئازاری قاچ. لەوانەیە ئەم نیشانانە بەهۆی شانەی شوێنەبرین و هەوکردنی دەمارەکانی درکەپەتکەوە بن. نەخۆشان بە زۆری پێش ئەم کردارە و دووبارە دوای تەواوبوونی، ئێم ئاڕ ئای دەکەن. دوای چارەسەر بە لابردنی لکاویی شانەکان، نەخۆشان بە زۆری ئازاری کەمتر ڕادەگەیەنن، و هەندێکیان دەڵێن هیچ ئازارێکیان نەماوە.

نەشتەرگەریی بڕبڕەی پشت دەتوانێت ببێتە هۆی دروستبوونی شانەی شوێنەبرین کە فشار دەخاتە سەر دەمارەکانی درکەپەتک و دەبێتە هۆی ئازاری درێژخایەن لە بڕبڕەکانی کەمەردا. هەندێک نەخۆش لەوانەیە لەگەڵ ئەم حاڵەتەدا ئازاری قاچیش ڕابگەیەنن. یەکەم هەنگاوی چارەسەری ئەم حاڵەتە بە زۆری دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵە؛ بەڵام دەرکەوتووە کە لابردنی لکاویی شانەکان سووککردنی ئازاری کاریگەرتر و درێژخایەنتر دەبەخشێت. ئەمەش لەبەر ئەوەیە کە دەرزی ستیرۆید لەوانەیە یارمەتیی کەمکردنەوەی هەوکردن بدات، بەڵام چارەسەری شانەی شوێنەبرین ناکات.

تێکەڵەی ستیرۆیدەکان و دەرمانە زیادەکان کە لە کاتی کرداری لابردنی لکاویی شانەکاندا لێدەدرێن، ئەوەیە کە یارمەتیی لابردنی شانەی شوێنەبرین دەدات. بۆیە، لە کاتێکدا هەندێک لەو نەخۆشانەی تووشی سەندرۆمی دوای نەشتەرگەریی بڕبڕەی پشت بوون لەوانەیە بە دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ هەندێک سووکبوون هەست پێ بکەن، هەندێکی تر لەوانەیە تا کرداری لابردنی لکاویی شانەکان ئەنجام نەدرێت هیچ سووکبوونێک هەست پێ نەکەن.

سەندرۆمی دوای نەشتەرگەریی بڕبڕەی پشت بە زۆری دەبێتە هۆی ئازاری قاچ و ئازاری پشت؛ بەڵام هەمیشە بەرپرسی ئازاری نەخۆش نییە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەر شانەی شوێنەبرین بە درێژایی بڕبڕەی پشت بدۆزرێتەوە، لەوانەیە ئازاری کەمەر، ئازاری قاچ یان تەنانەت ئازاری ملی نەخۆشەکە زیاد بکات. لەم حاڵەتانەدا، لابردنی لکاویی شانەکان سووککردنی ئازاری زیاتر دەبەخشێت لە دەرزی ستیرۆید بە تەنها.

دەرئەنجام

لابردنی لکاویی شانەکان کردارێکە بە کەمترین دەستێوەردان ئەنجام دەدرێت و بۆ چارەسەرکردنی ئازار و کەڵەکەبوونی شانەی شوێنەبرین بە درێژایی بڕبڕەی پشت بەکاردێت. دەرزییەک و کاتیتەرێک لە بەشی خوارەوەی دواوەی پشتدا دادەنرێن بۆ لێدانی ستیرۆیدەکان و دەرمانە زیادەکان، بۆ توانەوەی ئەو شانەی شوێنەبرینەی ئازارەکە دروست دەکات.

ئەو ئازارەی پەیوەندیی بە سەندرۆمی دوای نەشتەرگەریی بڕبڕەی پشت، تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت، ئازاری قاچ، ئازاری کەمەر و ئازاری ملەوە هەیە، دەتوانرێت بە سەرکەوتوویی بە لابردنی لکاویی شانەکان چارەسەر بکرێت. ئەم حاڵەتانە بە زۆری لە سەرەتادا بە دەرزی ستیرۆید چارەسەر دەکرێن. بەڵام لابردنی لکاویی شانەکان زۆرجار پێویستە بۆ ئەوەی نەخۆشان باشتربوونێکی بەرچاو لە نیشانەکاندا هەست پێ بکەن. هاندەدرێن نەخۆشان لەگەڵ پزیشکەکەیان قسە بکەن بۆ ئەوەی بزانن ئایا لابردنی لکاویی شانەکان بژاردەیەکی چارەسەریی گونجاوە بۆ حاڵەتەکەیان.