Adezyolizis

Adezyolizis nedir?

Adezyolizis bazen epidural adezyolizis veya perkütan epidural adezyolizis olarak da adlandırılır. Omurga boyunca ağrıyı ve skar dokusu (yara dokusu) birikimini tedavi etmek için kullanılan bir tedavidir. Skar dokusu birikimi sinir kökü basısına yol açabilir ve şiddetli ağrıya neden olabilir. Ayrıca kronik ağrı, tahriş olmuş veya iltihaplanmış sinir köklerinden de kaynaklanabilir.

Hastanın ağrısının kaynağı sinir kökü iltihabı (inflamasyon) ise, sırtın alt arka bölgesine, kalça arkasına (gluteal bölge / buttock) yakın bir yere iğne yerleştirilir ve ağrıyı gidermek için iğneden steroid enjekte edilir. Buna karşılık ağrıdan skar dokusu sorumluysa, röntgen kullanılarak sırta biraz daha büyük bir iğne dikkatle yerleştirilir. İğne doğru konuma geldiğinde, iğneden bir kateter geçirilir ve skar dokusunu yok etmek için steroidler ve diğer ilaçlar enjekte edilir; böylece iltihabın ve ağrının azalmasına yardımcı olunur. Bu minimal invaziv işlem, hasarlı bölgelerdeki sinir aktivitesini bloke ederek ve sıvı birikimini ile enfeksiyon oluşumunu azaltarak ağrıyı tedavi eder.

Adezyolizis nasıl uygulanır?

Adezyolizis, Dr. Gabor Racz tarafından geliştirildiği için bazen “Racz” işlemi olarak da adlandırılır. Hastalara epidural adezyolizis işleminden önce hafif sedasyon (hafif uyutma) uygulanır ve ardından yüzüstü pozisyona alınır. Adezyolizis, omurganın görüntülenmesini sağlayan röntgen eşliğinde yapılır. Skar dokusu birikiminden etkilenen bölgeyi göstermek için kontrast madde enjekte edilir. Ardından skar dokusunu, iltihabı ve ağrıyı azaltmak için kullanılan ilaç karışımını uygulamak üzere kateter yerleştirilir. Bazen bası altındaki sinirin çevresinde daha fazla yer açmak için bir balon yerleştirilebilir. Ayrıca işlemi yapan hekim, gerekirse sinir yenilenmesini teşvik etmek için pulsed radyofrekans kullanabilir.

Bu işlem, yanlış yerleştirmeyle ilişkili olası istenmeyen etkiler nedeniyle, iğne ve kateterin doğrudan omurgaya değil, sırtın arka kısmına yerleştirilmesine ağırlık verir. İğne ve kateterin bu şekilde yerleştirilmesinin bir diğer yararı da ilacın etkilenen bölgelere dağılımının iyileşmesidir.

Omurgası beklenenden daha aşağıya uzanan hastalarda, yanlış iğne yerleştirmenin omuriliği saran kesenin delinmesine yol açabildiği nadir durumlar vardır. Omurganın bu şekilde uzaması anatomik varyasyonlardan, hastalıklardan veya fiziksel anormalliklerden kaynaklanabilir. Bu tür istenmeyen etkiler, işlemden önce fiziksel varyasyonları kontrol etmek için manyetik rezonans görüntüleme (MR) kullanılarak önlenebilir.

Adezyolizis ile ilişkili durumlar

Adezyolizis ile çeşitli durumlar tedavi edilebilir, bunlar arasında şunlar yer alır:

• Omurga cerrahisi sonrası ağrı sendromu
• Spinal stenoz
• Bel ve boyun ağrısı
• Bacak ağrısı

Spinal stenoz (omurga kanal darlığı), omurga kanalının daralmasını ifade eder ve omurilik sinirlerinde bası ile sonuçlanabilir. Spinal stenoz belirtileri arasında duyu ve motor sorunlar, kas güçsüzlüğü, bel omurgası (lomber omurga) ağrısı ve bacak ağrısı bulunur. Bu belirtilere skar dokusu ve iltihaplanmış omurilik sinirleri yol açabilir. Hastalara genellikle bu işlemden önce ve tamamlandıktan sonra tekrar MR (manyetik rezonans) çekilir. Adezyolizis tedavisinin ardından hastalar genellikle daha az ağrı bildirir; bazı hastalar ise hiç ağrı olmadığını bildirir.

Omurga cerrahisi, omurilik sinirlerine baskı yapabilen skar dokusu gelişimine yol açarak bel omurgasında kronik ağrıya neden olabilir. Bazı hastalar bu durumla birlikte bacak ağrısı da bildirebilir. Bu durumda ilk basamak tedavi genellikle epidural steroid enjeksiyonlarıdır; ancak adezyolizisin daha etkili ve daha uzun süreli ağrının hafiflemesi sağladığı görülmüştür. Bunun nedeni, steroid enjeksiyonunun iltihabı azaltmaya yardımcı olabilmesi, ancak skar dokusunu ele almamasıdır.

Adezyolizis işlemi sırasında uygulanan steroidler ve ek ilaçların karışımı, skar dokusunun ortadan kaldırılmasına yardımcı olur. Bu nedenle, omurga cerrahisi sonrası ağrı sendromundan muzdarip bazı hastalar epidural steroid enjeksiyonundan bir miktar rahatlama bildirebilirken, diğerleri adezyolizis işlemi yapılana kadar herhangi bir rahatlama bildirmeyebilir.

Omurga cerrahisi sonrası ağrı sendromu sıklıkla bacak ve sırt ağrısına yol açar; ancak her zaman hastanın ağrısından sorumlu değildir. Yine de omurga boyunca skar dokusu saptanırsa, bu doku hastanın bel ağrısına, bacak ağrısına, hatta boyun ağrısına katkıda bulunuyor olabilir. Bu durumlarda adezyolizis, tek başına steroid enjeksiyonundan daha fazla ağrının hafiflemesi sağlar.

Sonuç

Adezyolizis, omurga boyunca ağrının ve skar dokusu birikiminin tedavisinde kullanılan minimal invaziv bir işlemdir. Ağrıya neden olan skar dokusunu çözmek için, sırtın alt arka bölgesine steroidler ve ek ilaçların enjeksiyonu amacıyla bir iğne ve kateter yerleştirilir.

Omurga cerrahisi sonrası ağrı sendromu, spinal stenoz, bacak ağrısı, bel ağrısı ve boyun ağrısıyla ilişkili ağrı adezyolizis ile başarıyla tedavi edilebilir. Bu durumlar çoğunlukla başlangıçta steroid enjeksiyonu ile tedavi edilir. Ancak hastaların belirtilerinde anlamlı bir düzelme bildirmesi için sıklıkla adezyolizis gerekir. Hastalar, adezyolizisin durumları için uygun bir tedavi seçeneği olup olmadığını belirlemek üzere hekimleriyle görüşmeye teşvik edilir.