گیرخواردنی دەماری پێستی پێشەوە (ACNES)

هۆکارێکی ئازاری درێژخایەنی سک کە زۆرجار لەبیر دەکرێت: لقە دەمارییەکان لە دیواری سکدا گیر دەخۆن و ئازاری سەخت و ناوچەیی دروست دەکەن کە پەیوەندیی بە هەرسەوە نییە.

ڕێچکە
ئازار — دەستێوەردانی کەمبڕین
پشکنراوە لەلایەن
د. حوسێن عیمران مووسا، پزیشکی ڕاوێژکاری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار
کاتی خوێندنەوە
٣ خولەک

At a glance

ئەمە چییە

هۆکارێکی ناسراوی ئازاری درێژخایەنی سکە کە تێیدا لقە پێستییەکانی دەمارەکانی نێوان پەراسووەکانی خوارەوە لە لێواری دەرەوەی ماسولکەی ڕاستی سکدا گیر دەخۆن، و دەبێتە هۆی زیانگەیشتنی دەمار بەهۆی کەمخوێنییەوە و ئازاری ناوچەیی لە دیواری سکدا.

نیشانەکان

ئازاری سەخت کە دەتوانرێت شوێنەکەی بە پەنجە دیاری بکرێت، کەمێک لە لای دەرەوەی هێڵی ناوەڕاستی سک — لە لێواری خوارەوەی پەراسووەکانەوە تا کەمێک سەرووی ناوگەڵ. بە گرژبوونی ماسولکەکانی سک خراپتر دەبێت (تاقیکردنەوەی کارنێتی ئەرێنی). پەیوەندیی بە نیشانەکانی کۆئەندامی هەرسەوە نییە.

ڕێگای چارەسەر

دەستنیشانکردنی نەخۆشی سەرەتا پێویستی بە دوورخستنەوەی نەخۆشییەکانی کۆئەندامی هەرس یان ئەندامەکانی ناو سک هەیە. بلۆکی دەماری ناوچەیی، ڕادیۆفریکوێنسی و دەرزیی ئامانجدار بژاردە سەرەکییەکانی چارەسەرن. چارەسەری سروشتی پاڵپشتیی چاکبوونەوە دەکات.

سەندرۆمی گیرخواردنی دەماری پێستی پێشەوە — ئازاری دیواری سک

ACNES چییە

سەندرۆمی گیرخواردنی دەماری پێستی پێشەوە (ACNES) هۆکارێکی ناسراوە بەڵام زۆر کەم دەستنیشان دەکرێت بۆ ئازاری درێژخایەنی سک. لقە پێستییەکانی دەمارەکانی نێوان پەراسووەکانی خوارەوەی سنگ و سک بە ناو کونی دەرچوونی دەمار (فۆرامین)ی بچووکی ماسولکەییدا لە لێواری دەرەوەی ماسولکەی ڕاستی سکدا تێدەپەڕن. کاتێک ئەم لقانە لەم شوێنەدا گیر دەخۆن، ڕەوتی خوێن بۆ دەمارەکە تێک دەچێت، و زیانگەیشتنی دەمار بەهۆی کەمخوێنییەوە و ئازاری درێژخایەن لە ناوچەی یەک یان چەند دێرماتۆم (ناوچەی پێستی دەمارێک)ی سکدا دروست دەبێت.

ڕێژەی بڵاوبوونەوەی بە ١٥–٣٠٪ی ئەو حاڵەتانەی ئازاری درێژخایەنی سک دەخەمڵێنرێت؛ لە هەرزەکاراندا، ACNES هۆکاری ١ لە ٨ حاڵەتی ئازاری درێژخایەنی سکە.

**نیشانەکان:** - ئازاری درێژخایەنی سەخت و زۆرجار سەرسەخت بەرامبەر چارەسەر، کەمێک لە لای دەرەوەی هێڵی ناوەڕاستی سک — لای ڕاست یان چەپ - ئازار بە زۆری لە لێواری خوارەوەی پەراسووەکانەوە بۆ خوارەوە تا کەمێک سەرووی ناوگەڵ درێژ دەبێتەوە - شوێنی ئازارەکە دەتوانرێت بە وردی لەسەر دیواری سک دیاری بکرێت - لەوانەیە بە دەوری لەشدا بۆ پشت، یان بۆ سەرەوە و خوارەوەی دیواری سک بڵاو ببێتەوە - لەگەڵ نیشانەکانی کۆئەندامی هەرس نییە (سکچوون، قەبزی، گۆڕانی کاری ڕیخۆڵە، کەمبوونەوەی کێش)

**تاقیکردنەوەی کارنێت:** کاتێک نەخۆشەکە ماسولکەکانی سکی گرژ دەکات (داوای لێدەکرێت «هەستێتە سەر»)، ئەگەر سەرچاوەی ئازارەکە دیواری سک بێت ئازارەکە خراپتر دەبێت (تاقیکردنەوەی ئەرێنی — گونجاو لەگەڵ ACNES). ئەگەر هۆکارەکە لە ئەندامەکانی ناو سکدا بێت، گرژکردنی ماسولکەکان بە زۆری ئازارەکە کەم دەکاتەوە چونکە ئەندامە ناوەکییەکان دەپارێزێت (تاقیکردنەوەی نەرێنی).

**هۆکارەکان:** هۆکاری ورد ڕوون نییە. ئەو هۆکارانەی ئەگەری تووشبوون زیاد دەکەن بریتین لە نەشتەرگەریی پێشووی سک، دووگیانی و زەبر. بەڵام لە زیاتر لە نیوەی نەخۆشاندا ئازارەکە لەناکاو دەست پێدەکات بەبێ هیچ ڕووداوێکی دیاری هۆکار.

دەستنیشانکردنی نەخۆشی پێویستی بە دوورخستنەوەی نەخۆشییە بنەڕەتییەکانی کۆئەندامی هەرس یان سک هەیە لە سەرەتادا. دەرزییەکی دەرمانی بەنجی ناوچەیی بۆ دەستنیشانکردن لە شوێنی زۆرترین هەستیاری بە دەستلێدان هەم دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە دووپات دەکاتەوە و هەم ئازار بۆ ماوەیەکی کاتی سووک دەکات.

بژاردەکانی چارەسەر لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران

چاوپێکەوتنێک بگرە

سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.

ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی گیرخواردنی دەماری پێستی پێشەوە (ACNES) دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.