کێمی مێشک

هەوکردنێکی دەگمەن و مەترسیدار بۆ ژیان کە لە ناو مێشکدا کێم کۆ دەکاتەوە و پێویستی بە چاودێریی بەپەلەی نەخۆشخانە، بەتاڵکردنەوە بە نەشتەرگەری و دژەبەکتریاکان هەیە، پاشان بەتواناکردنەوە.

ڕێچکە
مێشک — نەشتەرگەری
پشکنراوە لەلایەن
د. حوسێن عیمران مووسا، پزیشکی ڕاوێژکاری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار
کاتی خوێندنەوە
٣ خولەک

At a glance

ئەمە چییە

هەوکردنێکی دەگمەن و ناوچەیی لە ناو مێشکدا کە تێیدا بەکتریا یان ڤایرۆس بۆشاییەکی پڕ لە کێم دروست دەکەن. لە منداڵاندا باوترە. پێویستی بە خستنەنەخۆشخانەی دەستبەجێ و بەتاڵکردنەوە بە نەشتەرگەری هەیە — حاڵەتی فریاکەوتنی پزیشکییە.

نیشانەکان

لە ساوایاندا: تا، دەرپەڕینی شوێنە نەرمەکەی سەر، توڕەیی و بێتاقەتی، ڕشانەوەی بەهێز، هێرشی فێ. لە منداڵانی گەورەتر و گەورەساڵاندا: سەرئێشەی سەخت، دڵتێکهەڵاتن، گۆڕانی کەسایەتی، قورسیی قسەکردن یان ڕۆیشتن، هێرشی فێ.

ڕێگای چارەسەر

چارەسەری پزیشکی و نەشتەرگەریی فریاکەوتن: دژەبەکتریاکان لە ڕێگەی دەمارەوە، بەتاڵکردنەوە بە نەشتەرگەری بۆ کەمکردنەوەی پەستانی ناو کەللەسەر. دوای چاکبوونەوە: چارەسەری سروشتی و چارەسەری ئاخاوتن بۆ گەڕاندنەوەی هێز و کارکرد.

کێمی مێشک چییە

کێمی مێشک هەوکردنێکی ناوچەییە لە ناو مێشکدا کە تێیدا وردەزیندەوەران — بە زۆری بەکتریا — بۆشاییەکی پڕ لە کێم دروست دەکەن کە بە دیوارێکی پەردەییی تایبەت بە خۆی دەورە دراوە. کێمدانەکە کە گەورە دەبێت پەستانی ناو کەللەسەر بەرز دەکاتەوە و ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت دەتوانێت زیانی دەماریی سەخت دروست بکات.

**ڕێگاکانی تووشبوون بە هەوکردن:** ١. بڵاوبوونەوە لە هەوکردنێک لە شوێنێکی تری لەشەوە (باوترینە) — لەوانە هەوکردنی درێژخایەنی گوێی ناوەڕاست یان سینوس، هەوکردنی ددان یان شەویلگە، هەوکردنی ڕوخسار یان پێستی سەر ٢. بڵاوبوونەوە لە ڕێگەی خوێنەوە لە سییەکان یان سنگەوە ٣. چوونە ژوورەوەی ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی برینێکی کراوەی سەر، شکانی کەللەسەر یان نەشتەرگەرییەکی دەمار و مێشکەوە

**هۆکارەکانی مەترسی بریتین لە:** نەخۆشی زگماکی دڵ، هەوکردنی پەردەی مێشک، هەوکردنی شەنت، نەخۆشیی درێژخایەنی گوێ/سینوس، برینداربوونی سەر و لاوازیی سیستەمی بەرگریی لەش.

**نیشانەکان بەپێی تەمەن جیاوازن:**

*ساوایان و منداڵانی بچووک:* تا، دەرپەڕینی فۆنتانێل (شوێنە نەرمەکەی سەرەوەی سەر)، خەواڵوویی نائاسایی یان کەمبوونەوەی وریایی، زیادبوونی توڕەیی و بێتاقەتی، گریانی زیل و تیژ، خراپ شیرخواردن، ڕشانەوەی بەهێز، هێرشی فێ.

*منداڵانی گەورەتر و گەورەساڵان:* تا، سەرئێشەی سەخت، دڵتێکهەڵاتن و ڕشانەوە، گۆڕانی کەسایەتی یان ڕەفتار، گۆڕانی قسەکردن، قورسیی ڕۆیشتن، گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە (سپاستیسیتی)ی ئەندامەکانی لەش، هێرشی فێ.

**چارەسەر** دەبێت دەستبەجێ دوای دەستنیشانکردنی نەخۆشی دەست پێ بکات: - خستنەنەخۆشخانە لەگەڵ چاودێریی وردی دەماری - ژەمی دەرمانی بەرزی دژەبەکتریاکان (ئەنتیبایۆتیک) لە ڕێگەی دەمارەوە (یان دژەکەڕووەکان، بەپێی جۆری وردەزیندەوەرەکە) - بەتاڵکردنەوە بە نەشتەرگەری — مژینی کێمدانەکە یان دەرهێنانی بۆ کەمکردنەوەی پەستانی ناو کەللەسەر و وەرگرتنی نموونە بۆ چاندنی تاقیگەیی - دەرمانە دژەفێیەکان و ستیرۆیدەکان لە کاتی پێویستدا - یارمەتیی هەناسەدان بە ئامێر لە حاڵەتە سەختەکاندا

دوای ئەوەی قۆناغی کتوپڕ (acute phase) تێدەپەڕێت، زۆرجار بەتواناکردنەوە (rehabilitation) پێویستە بۆ گەڕاندنەوەی ئەو کارکردانەی لە ماوەی نەخۆشییەکەدا لەدەست چوون.

بەتواناکردنەوە لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران

چاوپێکەوتنێک بگرە

سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.

ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی کێمی مێشک دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.