سەرئێشەی هێشووی

سەرئێشەی هێشووی یەکێکە لە ئازاربەخشترین نەخۆشییەکان کە پزیشکی ناسیویەتی. سەر بە کۆمەڵێک تێکچوونی سەرەتاییی سەرئێشەن کە پێیان دەوترێت سەرئێشە ئۆتۆنۆمییەکانی دەماری ترایجێمیناڵ (TACs)، کە بە ئازاری سەخت و یەکلایەنەی سەر لەگەڵ نیشانە ئۆتۆنۆمییەکان لە هەمان لادا دەناسرێنەوە. پێیان دەوترێت سەرئێشەی «هێشووی» چونکە هێرشەکان بە زنجیرە ڕوودەدەن — ماوە هێشووییەکان — کە زۆربەی جار چەند هەفتەیەک تا چەند مانگێک دەخایەنن، دوای ئەوە نەخۆشەکە دەچێتە قۆناغی دامرکانەوەی نەخۆشی کە دەکرێت چەند مانگ یان چەند ساڵێک بخایەنێت.

**کێ تووش دەبێت:** سەرئێشەی هێشووی لە میگرەن کەمترە و نزیکەی ٠٫١%ی دانیشتووان تووش دەکات. زیاتر پیاوان تووش دەکات (ڕێژەی پیاو بۆ ئافرەت نزیکەی ٣:١) و زۆربەی جار لە نێوان تەمەنی ٢٠ و ٤٠ ساڵیدا دەست پێدەکات.

**هۆکارەکان:** میکانیزمی ورد بە تەواوی تێنەگەیشتراوە، بەڵام سەرئێشەی هێشووی چالاکبوونی دەماری سێلقی ڕوو (ترایجێمیناڵ) و گرێی دەماری سفینۆپالاتین (کۆمەڵە دەمارێک لە پشتی لووت) لەخۆ دەگرێت، کە ئازاری سەخت و گۆڕانکاریی ئۆتۆنۆمی دروست دەکەن. وا دیارە هایپۆتالامەس هۆکاری ئەو خولە ڕۆژانە و ساڵانەیە کە هێرشەکان پێی ناسراون. ئەو شتانەی لە ماوەی هێشوویدا هێرش دەوروژێنن بریتین لە: - ئەلکهول - تووتن - بەرزایی زۆر - ڕووناکیی بەهێز یان چرپەچرپ - ماندووبوونی جەستەیی - گەرما (کەشی گەرم یان خۆشۆردن) - ئەو خۆراکانەی نیتراتیان تێدایە - ئەو دەرمانانەی خوێنبەرەکان فراوان دەکەن

**نیشانەکان** — هێرشێکی هێشووی زۆربەی جار ئەمانە لەخۆ دەگرێت: - ئازاری سەخت و تاقەتپڕووکێن، وەک کونکردن یان ئازاری سووتێنەر کە تەنها لە یەک لایە و لە چاو یان پشتی چاو چڕ دەبێتەوە - بڵاوبوونەوەی ئازار بۆ ناوچەوان، لاجانگ، شەویلگە یان مل لە هەمان لادا - هێرشەکان ١٥ خولەک تا ٣ کاتژمێر دەخایەنن و ڕۆژانە ١–٨ جار ڕوودەدەن - زۆربەی هێرشەکان لە شەودان، زۆربەی جار ١–٢ کاتژمێر دوای خەوتن - نیشانە ئۆتۆنۆمییەکان لە هەمان لادا: فرمێسکڕشتن، سووربوونەوە یان خوێنگرتنی چاو، گیرانی لووت یان چۆڕانەوەی لووت، شۆڕبوونەوەی پێڵوو، بچووکبوونەوەی بیلبیلەی چاو، سووربوونەوە یان ئارەقکردنەوەی ڕوخسار، هەڵئاوسانی دەوری چاو - بێئۆقرەیی و شڵەژان لە کاتی هێرشەکەدا (بە پێچەوانەی میگرەن کە تێیدا نەخۆش پێی باشترە بێجووڵە ڕاکشێت)

**ماوە هێشووییەکان** لای هەر کەسێک تایبەتمەندیی جێگیریان هەیە — زۆرجار وەرزی ڕوودەدەن (بۆ نموونە هەموو بەهارێک یان پاییزێک). زۆربەی نەخۆشەکان سەرئێشەی هێشووی قۆناغییان هەیە، کە ماوە هێشووییەکانی لە یەک هەفتە تا یەک ساڵ دەخایەنن و بە ماوەکانی دامرکانەوەی نەخۆشی کە لانیکەم ١٢ مانگن لێک جیا دەبنەوە. سەرئێشەی هێشوویی درێژخایەن (کەمتر لە ٣٠ ڕۆژ دامرکانەوە لە ساڵێکدا) کەمینەیەک تووش دەکات.

**چارەسەر** دوو بەشی هەیە: کتوپڕ (ڕاگرتنی هێرشەکان) و ڕێگریکەر (کەمکردنەوەی ژمارەی هێرشەکان لە ماوە هێشووییەکاندا). ئۆکسجینی بە ڕێژەی بەرز و تریپتانەکان لە ژێر پێستدا چارەسەرە ستانداردە کتوپڕەکانن. دەرمانە ڕێگریکەرەکان بریتین لە ڤێراپامیل، کۆرتیکۆستیرۆیدەکان و لیسیۆم. کاتێک دەرمانەکان بەس نین یان نەخۆش بە باشی بەرگەیان ناگرێت، ڕێگە دەستێوەردانەکان کە گرێی دەماری سفینۆپالاتین یان دەماری پشتی سەر دەکەنە ئامانج، بژاردەی کاریگەر پێشکەش دەکەن.