شکانی پەستان

شکانی پەستان ڕوو دەدات کاتێک جەستەی بڕبڕە — ئەو بەشە لوولەکییەی بڕبڕەی پشت کە بارگرانی هەڵدەگرێت — لە ژێر هێزی پەستاندا دەتەپێت. بە پێچەوانەی شکانەکانی کەوانەی بڕبڕە (کە دەوری درکەپەتک دەدات و دەیپارێزێت)، شکانەکانی پەستان بە شێوەیەکی سەرەکی بەشی پێشەوەی جەستەی بڕبڕە تووش دەکەن و بە زۆری شێوەشێواوییەکی گوێزانەیی دروست دەکەن.

**پێکهاتەی بڕبڕە**

هەر بڕبڕەیەک دوو بەشی سەرەکیی هەیە: - *جەستەی بڕبڕە* — بلۆکە لوولەکییە گەورەکەی بەشی پێشەوە کە زۆربەی بارگرانیی تەوەریی بڕبڕەی پشت هەڵدەگرێت. لە شکانەکانی پەستاندا، ئەمە ئەو بەشەیە کە دەتەپێت - *کەوانەی بڕبڕە* — پێکهاتە ئەڵقەییەکەی بەشی دواوە کە بنمیچی کەناڵی بڕبڕەی پشت پێک دەهێنێت و درکەپەتک دەپارێزێت

لە شکانی گوێزانەییدا (باوترین جۆر)، بەشی پێشەوەی جەستەی بڕبڕە دەتەپێت لە کاتێکدا بەشی دواوە ساغ دەمێنێتەوە، و شێوەیەکی بەرەو پێشەوە باریک دروست دەبێت. کاتێک چەندین بڕبڕە بەم شێوەیە دەشکێن، کۆبوونەوەی ئەم گوێزانەییبوونە وا دەکات بڕبڕەی پشت بەرەو پێشەوە بچەمێتەوە و کۆماوەبوونی پشت (کایفۆسیس) دروست ببێت.

**هۆکارەکان و هۆکارەکانی مەترسی**

- *پووکانەوەی ئێسک:* باوترین هۆکار. ئێسکی تەنک و ناسک دەکرێت لە ژێر ئەو بارگرانییانەدا بشکێت کە زیان بە ئێسکی ئاسایی ناگەیەنن — هەندێک جار بەهۆی کەوتنێکی سووک، چەمانەوە بۆ پێشەوە یان تەنانەت کۆکەیەکەوە. ئافرەتانی بەساڵاچوو زیاتر تووش دەبن - *زەبر:* برینداربوونە بەهێزەکان (ڕووداوی ئۆتۆمبێل، کەوتن لە بەرزییەوە) دەتوانن بڕبڕەی تەندروستیش بشکێنن؛ لە پیاوانی گەنجتریشدا باوە - *بڵاوبوونەوەی شێرپەنجە بۆ بڕبڕەی پشت یان گرێی سەرەتاییی ئێسک:* شکانی نەخۆشیی لە ڕێگەی ئەو ئێسکەوە کە گرێ تێیدا بڵاو بووەتەوە - *بەکارهێنانی کۆرتیکۆستیرۆیدەکان بۆ ماوەی درێژ:* کەمبوونەوەی ئێسک خێراتر دەکات و مەترسیی شکان بە شێوەیەکی بەرچاو بەرز دەکاتەوە

**تێوەگلانی دەمار**

زۆربەی شکانەکانی پەستان زیان بە کەناڵی بڕبڕەی پشت ناگەیەنن. شکانە سەختەکان، جۆرە تەقیوەکان (کە پارچەکان بەرەو دواوە پاڵ دەنرێن)، یان شکان لە چەند ئاستێکدا دەتوانن کەناڵەکە تەسک بکەنەوە و پەستان بخەنە سەر درکەپەتک یان ڕەگە دەمارەکان، و ببنە هۆی ئازاری ڕەگی دەمار، لاوازی، یان — لە حاڵەتە سەختەکاندا — نەخۆشیی درکەپەتک (مایلۆپاسی) یان سەندرۆمی کلکی ئەسپ (کۆدا ئیکواینا) کە پێویستیان بە لابردنی پەستان بە نەشتەرگەریی بەپەلە هەیە.

**چارەسەری بێ نەشتەرگەری**

- *ئازارشکاندن:* دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان (NSAIDs)، پاراسیتامۆڵ، ئۆپیۆیدەکان بۆ ئازاری کورتخایەنی سەخت؛ کالسیتۆنین بۆ ماوەی کورت لەوانەیە بە ڕادەیەکی کەم ئازار لە شکانە کتوپڕەکانی پووکانەوەی ئێسکدا کەم بکاتەوە - *بەکارهێنانی پشتێنی پزیشکی:* ئامرازی پاڵپشتی (ئۆرسۆسیس)ی سنگ و کەمەر جووڵەی بڕبڕەی پشت سنووردار دەکات و ئازار لە ماوەی قۆناغی کتوپڕی سارێژبووندا کەم دەکاتەوە - *چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی):* ڕاهێنانەکانی ڕاستکردنەوەی بڕبڕەی پشت، ڕاهێنان لەسەر ڕاگرتنی دروستی لەش و ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکەکانی ناوەڕاستی لەش، بارگرانی لەسەر بڕگە شکاوەکە کەم دەکەنەوە و لە شکانی داهاتوو دەتپارێزن - *چارەسەری پووکانەوەی ئێسک:* بیسفۆسفۆنەیتەکان، دینۆسوماب یان تێریپاراتاید نەخۆشییە بنەڕەتییەکەی ئێسک چارەسەر دەکەن

**بژاردە نەشتەرگەرییەکان**

- *ڤێرتیبرۆپلاستی (vertebroplasty):* دەرزیکردنی چیمەنتۆی ئێسک (پۆلیمیسیل میسئەکریلەیت) لە ڕێگەی پێستەوە ڕاستەوخۆ بۆ ناو جەستەی بڕبڕە شکاوەکە — شکانەکە جێگیر دەکات و لە زۆربەی نەخۆشەکاندا ئازار بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەکاتەوە - *کایفۆپلاستی (kyphoplasty):* سەرەتا باڵۆنێک لە ناو جەستەی بڕبڕەدا پڕ دەکرێت بۆ دروستکردنی بۆشاییەک و گەڕاندنەوەی بەشێک لە بەرزیی بڕبڕەکە، پاشان چیمەنتۆ دەرزی دەکرێت — بە بەراورد بە ڤێرتیبرۆپلاستی بەرزیی بڕبڕە کەمێک باشتر دەگەڕێنێتەوە - *لکاندنی بڕبڕەکان:* جێگیرکردنی ناوەکی بە بزمار و شیش تەنها بۆ ناجێگیریی بڕبڕەی پشت یان تێکچوونی دەماریی بەرچاو بەکاردێت