تێکچوونی دەمار بەهۆی شەکرە

تێکچوونی دەمار بەهۆی شەکرە زیانگەیشتنی دەمارە کە بەهۆی بەرزیی درێژخایەنی گلوکۆزی خوێنەوە دروست دەبێت. ئاستی بەرزی شەکر توانای دەمارەکان بۆ گواستنەوەی ئاماژەکان تێکدەدات و زیان بەو بۆرییە خوێنییە بچووکانە دەگەیەنێت کە ئۆکسجین و خۆراک بە دەمارەکان دەگەیەنن. نزیکەی ٥٠%ی ئەو کەسانەی نەخۆشی شەکرەیان هەیە تووشی جۆرێک لە تێکچوونی دەمار دەبن؛ مەترسییەکە هەتا ماوەی نەخۆشی شەکرە درێژتر بێت زیاتر دەبێت.

**چوار جۆری سەرەکی هەیە:**

**١. تێکچوونی دەمارەکانی دەوروبەر (نیوڕۆپاسی)** (باوترین جۆر) — سەرەتا پێ و قاچەکان دەگرێتەوە، پاشان باسک و دەستەکان. نیشانەکان بە شەو خراپتر دەبن و بریتین لە: سڕبوون یان کەمبوونەوەی هەستی ئازار/گەرمی و سەرما، مێروولەکردن، سووتانەوە، ئازاری تیژ یان گرژبوون، هەستیاریی زۆر بەرامبەر دەستلێدان، و برینی پێ یان هەوکردنی میکرۆبی.

**٢. تێکچوونی دەمارە خۆکارەکان (نیوڕۆپاسی ئۆتۆنۆمیک)** — ئەو دەمارانە دەگرێتەوە کە ئەندامەکانی ناوەوەی لەش کۆنتڕۆڵ دەکەن (دڵ، میزڵدان، کۆئەندامی هەرس، ئەندامە سێکسییەکان). دەکرێت ببێتە هۆی: تێکچوونی کاری میزڵدان، سستیی گەدە (بەتاڵبوونەوەی خاوی گەدە)، کێشەکانی هەرس، تێکچوونی سێکسی، دابەزینی پەستانی خوێن لە کاتی هەستانەوەدا، و لاوازبوونی هەستکردن بە نزمیی شەکری خوێن.

**٣. تێکچوونی دەمارە نزیکەکان (لاوازبوونی ماسولکە بەهۆی شەکرە)** — بە ڕادەیەک دەگمەنە (~١%ی نەخۆشی شەکرەی جۆری ٢)، بەساڵاچووان تووش دەکات. دەبێتە هۆی ئازاری سەختی یەکلایەنە لە بەشی سەرەوەی ڕان، سمت یان کەفەڵدا، لەگەڵ لاوازیی ماسولکەی ڕان و هەندێک جار کەمبوونەوەی کێشی بەرچاو.

**٤. تێکچوونی دەماری ناوچەیی (تێکچوونی تاکە دەمار)** — تەنها یەک دەمار دەگرێتەوە، و دەبێتە هۆی دووبینی، ئازاری چاو، ئیفلیجیی ڕوخسار (ئیفلیجی بێلز)، ئازاری سنگ کە لە جەڵتەی دڵ دەچێت، یان لاوازیی دەست.

**ئاڵۆزییەکانی** تێکچوونی دەمار بەهۆی شەکرە بریتین لە: برینی پێ و مەترسیی بڕینی ئەندام، هەوکردنی ڕێڕەوی میز و ڕانەگرتنی میز یان پیسایی، دابەزینی کتوپڕی پەستانی خوێن، کێشەکانی هەرس و تێکچوونی سێکسی.