At a glance
ئەمە چییە
ئازار و هەوکردن لە سەری ئێسکەکانی ناوپێ — ئەو بەرزاییە ئێسکییانەی لە پێشەوەی بنی پێدان. بەهۆی بارکردنی زۆر یان دووبارەی پێشەوەی پێوە دروست دەبێت. دەکرێت سەرەتایی بێت (بێ شێوەشێواویی بنەڕەتی) یان لاوەکی بێت بەهۆی شێوەشێواوییەکانی پێ، گرێی دەماری مۆرتن، هەوکردنی جومگەی جۆری ئیلتیهابی یان درزی ئێسک بەهۆی فشاری دووبارە. لای ڕاکەران، بازدەران و هەر کەسێک کە پێڵاوی نەگونجاو یان پاژنەبەرز لەپێ دەکات باوە.
نیشانەکان
ئازاری تیژ، ئازاری کپ یان ئازاری سووتێنەر لە پێشەوەی بنی پێدا — کە بە وەستان، ڕۆیشتن، ڕاکردن یان ڕۆیشتنی پێخواس لەسەر ڕووی ڕەق خراپتر دەبێت و بە پشوودان سووک دەبێت. ئازاری چەقۆئاسا، سڕبوون یان مێروولەکردن لە پەنجەکانی پێدا. هەستێک وەک ئەوەی لەسەر بەردێکی بچووک بڕۆیت. نیشانەکان زۆربەی جار بە هێواشی لەگەڵ زۆر بەکارهێنان دەردەکەون.
ڕێگای چارەسەر
پێڵاوی دروست و ناوپێڵاوی نەرم یان بە بالیشتی ناوپێ بۆ کەمکردنەوەی پەستان یەکەم هەنگاوی چارەسەرن. پشوودان لە چالاکییە بەهێزەکان ڕێگە دەدات هەوکردنی کتوپڕ ئارام ببێتەوە. چارەسەری سروشتی میکانیکی پێ، گرژیی پشتی قاچ و هێزی ماسولکە ناوەکییەکانی پێ چارەسەر دەکات. بۆ ئازاری بەردەوام: دەرزی کۆرتیکۆستیرۆید، ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی، ئۆزۆن یان پرۆلۆتێراپی. گرێی دەماری مۆرتن لەوانەیە پێویستی بە دەرزیی ئامانجدار یان لابردن بە نەشتەرگەری هەبێت.
ئازاری پێشەوەی بنی پێ چییە
ئازاری پێشەوەی بنی پێ وەسفی ئازارێک دەکات لە پێشەوەی بنی پێدا — ئەو ناوچەیەی کە پێنج ئێسکەکانی ناوپێ بە پەنجەکانی پێ دەگەن. سەری ئێسکەکانی ناوپێ لە هەر هەنگاوێکدا بارێکی زۆر هەڵدەگرن، بە تایبەتی لە کاتی ڕاکردن و بازدان، و ئەمەش وایان لێ دەکات ئامادەی برینداربوون بەهۆی زۆر بەکارهێنان و هەوکردن بەهۆی فشار بن.
**هۆکارەکان و هۆکارە یاریدەدەرەکان**
- *ڕاهێنان یان چالاکیی چڕ:* ڕاکەرانی مەودا درێژ و بەشداربووانی وەرزشە بەهێزەکان فشاری دووبارە دەخەنە سەر پێشەوەی پێ. زیادکردنی خێرای قەبارەی ڕاهێنان هۆکارێکی باوی دەستپێکردنی ئازارەکەیە - *شێوەی پێ:* کەوانەیەکی بەرزی پێ بار لەسەر سەری ئێسکەکانی ناوپێ کۆ دەکاتەوە لە جیاتی ئەوەی بە درێژایی پێ دابەشی بکات. پەنجەی دووەمی پێ کە لە پەنجە گەورەی پێ درێژتر بێت، بار بە شێوەیەکی نائاسایی بۆ سەری ئێسکی دووەمی ناوپێ دەگوازێتەوە - *شێوەشێواوییەکانی پێ:* لاربوونی پەنجە گەورەی پێ (هالەکس ڤاڵگەس) و پەنجەی چەکوشی میکانیکی پێشەوەی پێ دەگۆڕن و پەستان بە شێوەیەکی تر دابەش دەکەنەوە؛ پێڵاوی تەسک یان پاژنەبەرز دەتوانێت ئەم شێوەشێواوییانە دروست بکات یان خراپتریان بکات - *کێشی زیادەی لەش:* لە کاتی جووڵەدا بەشێکی زیاتری کێشی لەش بە پێشەوەی پێدا تێدەپەڕێت — کەسانی قورستر فشاری زیاتر دەخەنە سەر سەری ئێسکەکانی ناوپێ - *پێڵاوی نەگونجاو:* پاژنەبەرز کێش بەرەو پێشەوە بۆ سەر پێشەوەی بنی پێ دەگوازێتەوە؛ ئەو پێڵاوانەی بەشی پەنجەکانیان تەسکە سەری ئێسکەکانی ناوپێ بە یەکەوە دەگوشن؛ پێڵاوی وەرزشیی کۆن توانای مژینی زەبر لەدەست دەدات - *درزی ئێسک بەهۆی فشاری دووبارە:* شکانی بچووک لە ئێسکەکانی ناوپێدا میکانیکی بارکردن دەگۆڕێت و ئازاری ناوچەیی دروست دەکات کە لەوانەیە لە ئازاری پێشەوەی بنی پێ بچێت یان لەگەڵیدا بێت - *گرێی دەماری مۆرتن:* ئەستووربوونێکی ڕیشاڵیی بێزیانە لە دەوری دەماری هاوبەشی پەنجەکان — زۆربەی جار لە نێوان سەری ئێسکی سێیەم و چوارەمی ناوپێدا — کە ئازاری سووتێنەر و چەقۆئاسا و سڕبوون لە پەنجەکانی پێدا دروست دەکات و زۆر لە ئازاری پێشەوەی بنی پێ دەچێت
**هۆکارەکانی مەترسی**
- بەشداریکردن لە وەرزشە بەهێزەکان (ڕاکردن، بازدان) - لەپێکردنی بەردەوامی پاژنەبەرز یان پێڵاوی نەگونجاو - کێشی زیادەی لەش یان قەڵەوی - شێوەشێواوییەکانی پێ: پەنجەی چەکوشی، لاربوونی پەنجە گەورەی پێ، پینەی بنی پێ - هەوکردنی جومگەی جۆری ئیلتیهابی (هەوکردنی ڕۆماتۆیدیی جومگە، نەقرس)
**چارەسەر**
*یەکەم هەنگاوی چارەسەر (پارێزگارانە):* - گۆڕینی پێڵاو — بەشی پەنجەی فراوان، نەرمیی پێویست، پاژنەی نزم - بالیشتی ناوپێ یان نەعلی پزیشکیی تایبەت بۆ دابەشکردنەوەی باری پێشەوەی پێ - گۆڕینی چالاکی — کەمکردنەوەی بارکردنی زەبردار لە قۆناغی کتوپڕ (acute phase)دا - ڕاکێشانی ماسولکەی پشتی قاچ (پووزی قاچ) و ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکە ناوەکییەکانی پێ بۆ باشترکردنی پاڵپشتیی جووڵە
*کاتێک چارەسەری پارێزگارانە (بێ نەشتەرگەری) بەس نییە:* دەرزی کۆرتیکۆستیرۆید هەوکردنی کتوپڕ لە دەوری سەری ئێسکێکی ناوپێی بەئازار یان گرێی دەماری مۆرتن کەم دەکاتەوە. ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی (pulsed radiofrequency)، چارەسەر بە ئۆزۆن و پرۆلۆتێراپی (prolotherapy) دەتوانن ئازاری درێژخایەنی پێشەوەی پێ چارەسەر بکەن و چاکبوونەوەی شانەکان هان بدەن. گرێی دەماری مۆرتنی سەخت یان شێوەشێواویی پێکهاتەیی پێ لەوانەیە لە کۆتاییدا پێویستیان بە دەستێوەردانی نەشتەرگەری هەبێت.
بژاردەکانی چارەسەر لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران
چارەسەر بە دەرزی
- دەرزی Botox®
- پرۆلۆتێراپی
- دەرزی ئۆزۆن
- دەرزی خاڵە هەستیارەکانی ماسولکە
- دەرزی ستیرۆید
چارەسەرە پێشکەوتووەکان
چارەسەری سروشتی و بەتواناکردنەوە
- ورووژاندنی کارەبایی
- چارەسەر بە شەپۆلی کورت و درێژ
- چارەسەر بە لەیزەر
- چارەسەر بە شەپۆلی سەرووی دەنگ
- میکانیکی پێ، ڕاهێنانی بەهێزکردن و بەتواناکردنەوەی ڕۆیشتن
- سیستەمی SpineMED®
- Sigma
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی ئازاری پێشەوەی بنی پێ دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.