Metatarsalji

Metatarsalji (ayak tabanı ağrısı), ayağın ön tabanındaki — beş metatars kemiğinin (tarak kemikleri) ayak parmaklarıyla buluştuğu bölgedeki — ağrıyı tanımlar. Metatars başları her adımda, özellikle koşma ve zıplama sırasında önemli bir yük taşır; bu da onları aşırı kullanım yaralanmasına ve strese bağlı iltihaba (inflamasyon) karşı savunmasız kılar.

**Nedenler ve katkıda bulunan faktörler**

- *Yoğun antrenman veya aktivite:* uzun mesafe koşucuları ve yüksek etkili spor yapanlar ön ayağa tekrarlayan stres bindirir. Antrenman hacminin hızla artırılması sık görülen bir tetikleyicidir - *Ayak şekli:* yüksek ayak kemeri, yükü ayak boyunca dağıtmak yerine metatars başlarında yoğunlaştırır. İkinci parmağın ayak başparmağından uzun olması, yükü anormal biçimde ikinci metatars başına kaydırır - *Ayak deformiteleri:* halluks valgus (bunyon) ve çekiç parmak, ön ayak mekaniğini değiştirir ve basıncı yeniden dağıtır; dar veya yüksek topuklu ayakkabılar bu deformitelere neden olabilir ya da onları kötüleştirebilir - *Fazla kilo:* hareket sırasında vücut ağırlığının daha büyük kısmı ön ayaktan geçer — daha kilolu bireyler metatars başlarına daha fazla stres bindirir - *Uygun olmayan ayakkabılar:* yüksek topuklar ağırlığı öne, ayağın ön tabanına kaydırır; ön kısmı dar ayakkabılar metatars başlarını birbirine bastırır; aşınmış spor ayakkabıları şok emilimini kaybeder - *Stres kırıkları:* metatars kemiklerindeki (tarak kemikleri) küçük kırıklar yüklenme mekaniğini değiştirir ve metatarsaljiyi taklit edebilen ya da ona eşlik edebilen lokal ağrıya neden olur - *Morton nöromu:* ortak parmak sinirinin çevresinde — tipik olarak üçüncü ve dördüncü metatars başları arasında — gelişen iyi huylu fibröz kalınlaşma; ayak parmaklarında metatarsaljiye çok benzeyen yanıcı, saplanıcı ağrı ve uyuşmaya yol açar

**Risk faktörleri**

- Yüksek etkili spora katılım (koşu, zıplama) - Düzenli olarak yüksek topuklu veya uygun olmayan ayakkabı giymek - Fazla kilo veya obezite - Ayak deformiteleri: çekiç parmak, bunyon, ayak tabanı nasırları - İnflamatuvar artrit (romatoid artrit, gut)

**Yönetim**

*İlk basamak tedavi (konservatif):* - Ayakkabı düzenlemesi — geniş ön kısım, yeterli yastıklama, alçak topuk - Ön ayak yükünü yeniden dağıtmak için metatars pedleri veya kişiye özel ortezler (tabanlık) - Aktivite düzenlemesi — akut dönemde darbe yüklenmesini azaltmak - Dinamik desteği artırmak için baldır germe egzersizleri ve ayağın iç kaslarını güçlendirme egzersizleri

*Konservatif tedavi yetersiz kaldığında:* Kortikosteroid enjeksiyonu, ağrılı bir metatars başının ya da Morton nöromunun çevresindeki akut iltihabı azaltır. Pulsed radyofrekans, ozon tedavisi ve proloterapi, kronik ön ayak ağrısını ele alabilir ve doku iyileşme sürecini destekleyebilir. Şiddetli Morton nöromu veya yapısal ayak deformiteleri sonunda cerrahi müdahale gerektirebilir.