گرژبوونی ماسولکە

گرژبوونی ماسولکە کورتبوونەوەیەکی لەناکاو، بێ ئیرادە و بەردەوامی ماسولکەیەکی ئێسکی یان بەشێکی ماسولکەیە کە ئازارێکی ناوچەیی بەهێز دروست دەکات. زۆربەی گرژبوونەکان بێزیان و کاتین؛ گرژبوونی دووبارە یان سەخت — بە تایبەتی لە بەساڵاچوواندا — پێویستی بە پشکنین هەیە بۆ دۆزینەوەی هۆکاری بنەڕەتیی چارەسەرکراو.

**شوێنە باوەکان**

- پشتی قاچ (پووزی قاچ) (ماسولکەی گاسترۆکنیمیەس یان ماسولکەی سۆلیەس) — باوترین شوێن؛ سکی ماسولکەکە ڕەق دەبێت و لە ژێر پێستدا دیار دەبێت - ڕان (ماسولکەی پێشەوەی ڕان یان ماسولکەکانی پشتی ڕان) - پێ (ماسولکە ناوەکییەکانی بنی پێ) — گرژبوونی کەوانەی پێ، زۆرجار شەوانە - دەست و باسکی خوارەوە (گرژبوونی دەست لە کاتی نووسین؛ گرژبوونی پیشەیی لە مۆسیقاژەنان و تایپکەراندا)

**هۆکارەکان**

- *پەیوەست بە وەرزشەوە:* زۆر بەکارهێنانی ماسولکەیەک، ماندوێتی، وشکبوونەوەی لەش و بەرکەوتن بە گەرما ئێلێکترۆلیتەکان کەم دەکەنەوە و ورووژاوی خانە دەمارییە جووڵەییەکان دەگۆڕن، و لە کاتی چالاکی یان دوای چالاکیدا دەبنە هۆی گرژبوون. لە وەرزشوانان و کرێکارانی کاری دەستیدا باوە - *کەمیی خوێن پێگەیشتن (گرژبوونی کەمخوێنی):* تەسکبوونەوەی خوێنبەرەکانی قاچ بەهۆی ڕەقبوونی خوێنبەرەکانەوە (نەخۆشیی خوێنبەرەکانی پەلەکان) گەیاندنی ئۆکسجین بۆ ماسولکەکان لە کاتی وەرزشدا سنووردار دەکات، و ئازارێکی وەک گرژبوون دروست دەکات کە بەردەوام دوای ڕۆیشتنی ماوەیەکی دیاریکراو دەردەکەوێت و بە پشوودان نامێنێت — شێوازێک کە پێی دەوترێت شەلینی پچڕپچڕ - *پەستان لەسەر دەمار (گرژبوونی دەماری):* تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت لە ناوچەی کەمەر پەستان دەخاتە سەر ئەو ڕەگە دەمارانەی کە دەمار دەگەیەننە قاچەکان، و دەبێتە هۆی ئازارێکی وەک گرژبوون یان لاوازی کە بە ڕۆیشتنی ڕاست خراپتر دەبێت بەڵام بە چەمانەوە بەرەو پێشەوە باشتر دەبێت (بۆ نموونە، پاڵدانەوە بە عەرەبانەی بازاڕکردنەوە) - *کەمیی ئێلێکترۆلیتەکان:* ئاستی نزمی پۆتاسیۆم، مەگنیسیۆم یان کالسیۆم لە خوێندا ڕاستەوخۆ سنووری ورووژانی ڕیشاڵەکانی ماسولکە نزم دەکاتەوە. ئەو میزهێنەرانەی بۆ بەرزیی پەستانی خوێن یان لاوازیی دڵ دەنووسرێن، هۆکارێکی باوی گرژبوونن کە لە خودی چارەسەرەوە سەرچاوە دەگرێت - *گرژبوونی شەوانەی قاچ بێ هۆکاری دیار:* هیچ هۆکارێکی دیاریکراوی نییە؛ لە بەساڵاچووان و ئافرەتانی دووگیاندا باوە. لەوانەیە پەیوەندیی بە کورتبوونەوەی ماسولکەکانی پشتی قاچەوە هەبێت بەهۆی دانیشتنی درێژخایەن و کەمبوونەوەی توانای جووڵە

**هۆکارەکانی مەترسی**

- تەمەنی بەرز (کەمبوونەوەی بارستەی ماسولکە، سووڕی خوێنی لاوازتر) - وشکبوونەوەی لەش و کەمبوونەوەی ئێلێکترۆلیتەکان، بە تایبەتی لە کەشی گەرم یان وەرزشی چڕدا - دووگیانی (گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان، پەستان لەسەر بۆرییەکانی خوێن و پێکهاتە دەمارییەکان) - نەخۆشی شەکرە، نەخۆشیی جگەر، تێکچوونی کاری ڕژێنی دەرەقی، یان وەستانی کاری گورچیلە - دەرمانەکان: میزهێنەرەکان، ستاتینەکان، بیتا-ئەگۆنیستەکان، ڕالۆکسیفین، نیفێدیپین

**خۆچاودێری**

- *سووککردنی خێرا:* ماسولکە گرژبووەکە ڕابکێشە بە ڕاستکردنەوەی ئەژنۆ و بەرزکردنەوەی پێ بەرەو سەرەوە بۆ گرژبوونی پشتی قاچ؛ ڕایبگرە تا گرژبوونەکە دەکرێتەوە - *ڕێگری:* ئاوی پێویست بخۆرەوە؛ بڕی پێویستی پۆتاسیۆم (مۆز، سەوزەی گەڵادار)، مەگنیسیۆم (چەرەس، تۆو) و کالسیۆم لە خۆراکدا وەربگرە؛ بۆ گرژبوونی شەوانە پێش خەوتن ڕاهێنانی ڕاکێشانی ماسولکەکانی پشتی قاچ بکە - *پێڵاو:* خۆت بە دوور بگرە لە ڕۆیشتنی درێژخایەن بە پێی پەتی یان بە پێڵاوی بنکە تەخت؛ لای پێی جێگاکەت کەمێک بەرز بکەرەوە

**چارەسەری پزیشکی**

بۆ ئەو گرژبوونانەی بە خۆچاودێری چاک نابنەوە یان پەککەوتەکەر و دووبارەن: - چارەسەرکردنی هۆکاری بنەڕەتی (بۆرییەکانی خوێن، دەماری، میتابۆلیزمی) - کینین (بەهۆی کاریگەرییە لاوەکییەکانەوە سنووردارە) و خاوکەرەوەکانی ماسولکە (مێکسیلێتین، باکلۆفین) لە حاڵەتە سەرسەختەکان بەرامبەر چارەسەر بەکاردەهێنرێن - دەرزی Botox لە ناو ماسولکە تووشبووەکەدا خاوبوونەوەیەکی درێژخایەن دروست دەکات و گرژبوونی درێژخایەن و زۆر پەککەوتەکەر سووک دەکات - ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی (pulsed radiofrequency) و ورووژاندنی درکەپەتک لایەنە دەماری و کەمخوێنییەکان چارەسەر دەکەن