ئازاری دەماری

ئازاری دەماری پۆلێکی جیاوازی ئازاری درێژخایەنە کە لە زیانگەیشتن یان تێکچوونی کارکردی خودی کۆئەندامی دەمارەوە سەرچاوە دەگرێت — نەک لە برینی بەردەوامی شانەکانی وەک ماسولکە، جومگە یان پێست. ڕیشاڵی دەمارە زیانلێکەوتووەکان یان ئەوانەی بە دروستی کار ناکەن، ئاماژەی نائاسایی دەنێرن بۆ ناوەندەکانی پرۆسێسکردنی ئازار لە مێشکدا، و ئازارێک دروست دەکەن کە تەنانەت بەبێ هیچ برینێکی بەردەوامیش دەمێنێتەوە.

**ئەوەی ئازاری دەماری جیا دەکاتەوە** لە جۆرەکانی تر، چۆنیەتی و تایبەتمەندییە هاوەڵەکانیەتی. بە شێوەیەکی تایبەت وەک سووتێنەر، تیژی بڕبڕ، چەقۆئاسا یان وەک شۆکی کارەبا وەسف دەکرێت. دوو دیاردەی ناسراو بە تایبەتی دیارن: - **ئەلۆدینیا (ئازار لە دەستلێدانی ئاسایی):** ئازارێک کە هاندەرێک دروستی دەکات کە بە ئاسایی ئازار دروست ناکات، وەک دەستلێدانی سووکی جلوبەرگ یان شنەبایەکی نەرم - **زۆرهەستیاری بە ئازار (hyperalgesia):** وەڵامێکی زێدەڕۆیانە و نەگونجاوی ئازار بۆ ئەو هاندەرانەی بە ئاسایی تەنها کەمێک ئازاریان هەیە

**هۆکارە باوەکان:** - تێکچوونی دەمارەکانی دەوروبەر بەهۆی شەکرە (باوترینە لە جیهاندا) - ئازاری دەماریی دوای زۆنا (ئەو ئازارەی دوای زۆنا (هێرپیسی زۆستەر) دەمێنێتەوە) - ئازاری دەماری ترایجێمیناڵ (ئازاری ڕوخسار) - سەندرۆمی ئازاری ناوچەیی ئاڵۆز (CRPS) - پەستان لەسەر دەمار: دیسک (هەڵخلیسکانی دیسک)، تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت، سەندرۆمی تونێلی مەچەک - ڕەقبوونی فرەیی (MS) - برینداربوونی درکەپەتک یان جەڵتەی مێشک (ئازاری دەماریی ناوەندی) - زیانگەیشتنی دەمار دوای نەشتەرگەری یان دوای زەبر - تێکچوونی دەمار بەهۆی چارەسەری کیمیایی - تێکچوونی دەمار پەیوەست بە HIV

**نیشانەکان** پشت بەوە دەبەستن کە کام دەمار تووش بووە و ئایا زیانەکە لە دەوروبەرە یان ناوەندی:

*ئازاری دەماریی دەوروبەر:* - دەستپێکی هێواشی سڕبوون، مێروولەکردن یان چزەچز لە پێ یان دەستەکاندا، کە بەرەو سەرەوە بڵاو دەبێتەوە - ئازاری سووتێنەر، چزەدار یان تیژی بڕبڕ - هەستیاریی زۆر بە دەستلێدان (ئەلۆدینیا) - لاوازیی ماسولکە یان لەدەستدانی هاوئاهەنگیی جووڵە - هەستکردن بەوەی دەستکێش یان گۆرەویت لەبەردایە کە لە ڕاستیدا نییە

*تووشبوونی کۆئەندامی دەماری خۆکار (ئەگەر دەمارە خۆکارەکان تووش بووبن):* - بەرگەنەگرتنی گەرما و ئارەقکردنەوەی نائاسایی - کێشەکانی ڕیخۆڵە، میزڵدان یان هەرس - گۆڕانی پەستانی خوێن کە دەبێتە هۆی سەرگێژخواردن

**ئازاری ئەندامی بڕاو (ئازاری خەیاڵی)** — ئازارێک کە لە ئەندامێکی بڕاودا هەست پێدەکرێت — شێوەیەکە لە ئازاری دەماری کە تێیدا مێشک بەردەوام ئاماژە لە کۆتاییە بڕاوەکانی دەمارەوە وەردەگرێت و بە هەڵە لێکیان دەداتەوە.

**چارەسەرکردنی** ئازاری دەماری پێویستی بە چارەسەرکردنی هەم نەخۆشیی بنەڕەتی (لە کاتی توانادا) و هەم خودی ئاماژەدانی نائاسایی ئازار هەیە. بژاردە دەرمانییە ستانداردەکان بریتین لە دەرمانە دژەفێیەکان (گاباپێنتین، پرێگابالین)، دژەخەمۆکییە سێ ئەڵقەییەکان، و دەرمانی سەر پێست (لیدۆکائین، کاپسایسین). کاتێک ئەمانە بەس نین، ڕێبازە دەستێوەردانییەکان — ورووژاندنی درکەپەتک، ڕادیۆفریکوێنسی پەلسی (pulsed radiofrequency) و نیورۆمۆدیولەیشن (ڕێکخستنەوەی دەمار) — جێگرەوە یان تەواوکەری کاریگەر پێشکەش دەکەن.