نەخۆشیی بۆرییە خوێنییەکانی پەلەکان

خوێنبەرەکانی پەلەکانی خوارەوە لە ئەئۆرتا (خوێنبەری گەورە)ەوە سەرچاوە دەگرن و دابەش دەبن بۆ خوێنبەرەکانی ئیلیاک، فێمۆراڵ، پۆپلیتیاڵ و تیبیال. ڕەقبوونی خوێنبەرەکان — کۆبوونەوەی چینی دەوڵەمەند بە چەوری لە ناو دیواری خوێنبەردا — بە شێوەیەکی پەرەسەندوو ئەم بۆرییانە تەسک دەکاتەوە و یەدەگی خوێنگەیاندن کەم دەکاتەوە. لە کاتی پشوودا، تەنانەت خوێنبەرە بە شێوەیەکی بەرچاو تەسکبووەکانیش دەتوانن پێداویستیی بنەڕەتیی میتابۆلیزم دابین بکەن؛ بەڵام لە کاتی ڕاهێناندا، کاتێک ماسولکەکان پێویستیان بە زیادبوونی ٥ بۆ ١٠ هێندەی ڕەوتی خوێن هەیە، خوێنبەرە تەسکبووەکان ناتوانن وەڵام بدەنەوە و کەمخوێنیی شانە (ئیسکیمیا) دروست دەبێت — کە شەلین (کلۆدیکەیشن) دروست دەکات.

**پۆلێنکردن بەپێی سەختی**

پۆلێنکردنی Fontaine قۆناغەکانی PAD دیاری دەکات: - *قۆناغی I:* بێ نیشانە (دۆزینەوەی ڕێکەوت لە ABI یان وێنەگرتنی پزیشکیدا) - *قۆناغی IIa:* شەلینی سووک (ئازار دوای ڕۆیشتنی زیاتر لە ٢٠٠ مەتر) - *قۆناغی IIb:* شەلینی مامناوەند/سەخت (ئازار دوای کەمتر لە ٢٠٠ مەتر) - *قۆناغی III:* ئازاری کاتی پشوودان - *قۆناغی IV:* زام یان گانگرین (مردنی شانە) (کەمخوێنیی شانەی مەترسیدار کە پەلەکە دەخاتە مەترسییەوە)

**پێوەری قوڵەپێ-باسک (ABI)**

ڕێژەی پەستانی خوێنی سیستۆلی لە قوڵەپێدا بۆ پەستانی سیستۆلی لە باسکدا. ABIی ئاسایی ١٫٠–١٫٤ە؛ بەهاکانی ≤ ٠٫٩ ئاماژەن بۆ PAD؛ بەهاکانی ≤ ٠٫٤ ئاماژەن بۆ نەخۆشیی سەخت. ABI ئامرازی سەرەکیی بێ بڕین و بێ دەرزییە بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشی.

**کەمخوێنیی شانەی مەترسیدار کە پەلەکە دەخاتە مەترسییەوە**

کاتێک خوێنگەیاندن بەس نییە بۆ دابینکردنی پێداویستیی بنەڕەتیی شانەکان، ئازاری کاتی پشوودان بەهۆی کەمخوێنیی شانەوە دروست دەبێت — بە شێوەی کلاسیکی لە پێ و پەنجەکانی پێدا، کە بە بەرزکردنەوەی قاچ خراپتر دەبێت و بە شۆڕکردنەوەی قاچ بە لێواری قەرەوێڵەدا باشتر دەبێت (یارمەتیی کێشکردنی زەوی). بەبێ گەڕاندنەوەی خوێن بۆ خوێنبەرەکان یان خوێنگەیاندنی جێگرەوەی کاریگەر، زام و گانگرین دروست دەبن و مەترسیی بڕینی ئەندام هەیە.

**چارەسەر**

*چارەسەری ڕاهێنانی ژێر چاودێری:* بەرنامەکانی ڕۆیشتن تا ئاستی ئازاری مامناوەند، کە ٣ جار لە هەفتەیەکدا بۆ ماوەی ٣٠–٤٥ خولەک دووبارە دەکرێنەوە، بە بەردەوامی ماوەی ڕۆیشتنی بێ ئازار باشتر دەکەن و وەک یەکەم هەنگاوی چارەسەر بۆ شەلینی جێگیر پێشنیار دەکرێن.

*کەمکردنەوەی مەترسییەکانی دڵ و خوێنبەرەکان:* هۆکاری سەرەکیی مردن لە نەخۆشانی PADدا نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانە — جەڵتەی دڵ و جەڵتەی مێشک. چارەسەری دژەپلێتلێت، ژەمی دەرمانی بەرزی ستاتین، چارەسەری دژە پەستانی خوێنی بەرز و وازهێنان لە جگەرەکێشان زۆر پێویستن.

*ورووژاندنی درکەپەتک (SCS):* چارەسەرێکی سەلمێنراو و پشتبەستوو بە بەڵگەی زانستییە بۆ کەمخوێنیی شانەی مەترسیدار کە پەلەکە دەخاتە مەترسییەوە و گەڕاندنەوەی خوێن بۆ خوێنبەرەکان تێیدا ناگونجێت. SCS ڕەوتی خوێنی بۆرییە وردەکان باشتر دەکات، ئازاری کاتی پشوودان و پێویستی بە ئازارشکێنەکان کەم دەکاتەوە و سارێژبوونی زام هان دەدات. میکانیزمەکەی بریتییە لە ڕێکخستنی تۆنی سیمپاسەتیی بۆرییە خوێنییەکان و دەردانی نیورۆپێپتایدە فراوانکەرەکانی بۆریی خوێن.

*گەڕاندنەوەی خوێن بۆ خوێنبەرەکان:* فراوانکردنی خوێنبەر بە باڵۆن لە ڕێگەی پێستەوە و بە ناو بۆشایی خوێنبەردا (PTA) لەگەڵ یان بەبێ دانانی ستێنت — لە ناو بۆرییەکەوە؛ مەترسیی کردارەکە کەمترە بەڵام ڕێژەی تەسکبوونەوەی دووبارە زیاترە. بایپاسی نەشتەرگەری بە بەکارهێنانی خوێنهێنەر یان بۆریی دەستکرد — بەردەوامترە؛ بۆ نەخۆشیی بڕگەی درێژ یان دوای سەرنەکەوتنی فراوانکردنی خوێنبەر بە باڵۆن باشترە. بۆ کەمخوێنیی مەترسیداری پەلەکان بە پەلە پێویستە.