Düşük ayak

Düşük ayak, diğer adıyla ayak düşmesi, ayağın ön kısmını kaldıramama veya zor kaldırma halidir (ayak bileği dorsifleksiyonu). Başlı başına bir hastalık olmaktan çok, ayağın kalkmasını kontrol eden nörolojik, kas veya anatomik yapıları etkileyen altta yatan bir sorunun belirtisidir.

İşin içindeki başlıca kaslar, siyatik sinirin bir dalı olan ortak peroneal (fibular) sinir tarafından kontrol edilen ayak bileği dorsifleksörleridir; başta tibialis anterior kasıdır. Beyinden peroneal sinire kadar uzanan yol boyunca herhangi bir yerde oluşan hasar, bu kaslarda güçsüzlüğe ve karakteristik düşük ayağa yol açar.

**Nedenler:**

*Sinir hasarı (en sık):* - Ortak peroneal sinirin fibula boynunda sıkışması (sinir burada yüzeyel seyreder ve uzun süre bacak bacak üstüne atma, çömelme veya alçı baskısına karşı savunmasızdır) - Bel omurgasında (lomber omurga) sinir kökü sıkışması (L5 radikülopatisine yol açan L4–L5 disk hernisi (fıtık)) - Kalça veya diz protezi ameliyatı sırasında peroneal sinirin zarar görmesi - Periferik nöropati (diyabetik nöropati, Charcot-Marie-Tooth hastalığı)

*Kas hastalıkları:* - Kas distrofisi - İnflamatuvar miyopati

*Merkezi sinir sistemi hastalıkları:* - İnme (felç) (motor korteksi veya kortikospinal yolu etkileyen) - Multipl skleroz (MS) - Amiyotrofik lateral skleroz (ALS) - Omurilik yaralanması veya tümörü - Beyin tümörü

**Belirtiler ve yürüyüş özellikleri:** - Yürürken ayağın ön kısmını kaldıramama; ayak veya ayak parmakları yerde sürünür - Telafi edici yüksek adımlı yürüyüş (stepaj yürüyüşü); hasta ayağı yerden kurtarmak için dizini aşırı kaldırır, merdiven çıkan birine benzer - Ayak çarpması; ayak düz ya da topuk en son basarak yere iner ve duyulur bir ses çıkarır - Düzensiz zeminlerde instabilite ile artmış düşme ve tökezleme riski - Ayak üstünde ve ilk iki ayak parmağı arasında uyuşma veya karıncalanma (peroneal duyu dalı etkilenmişse)

**Tanı**, lezyonun düzeyinin belirlenmesini gerektirir: periferik sinir (EMG/sinir iletim çalışmaları), sinir kökü (bel omurgasının MR (manyetik rezonans) görüntülemesi) veya merkezi (beyin ya da omuriliğin MR görüntülemesi). EMG, peroneal sinir lezyonu ile L5 radikülopatisini ayırt edebilir.

**Tedavi:** - *Altta yatan nedeni tedavi etmek:* sıkışmış peroneal siniri dekomprese etmek; disk hernisini (fıtık) tedavi etmek; inmeyi veya MS'i yönetmek - *Ayak bileği-ayak ortezi (AFO):* ayağı nötr pozisyonda tutan, daha güvenli ve daha az enerji harcayan yürüyüşü sağlayan bir destek - *Fizik tedavi (fizyoterapi):* topuk kirişinin gerilmesi (ekin kontraktürünü önlemek için), kalan dorsifleksörlerin güçlendirilmesi, yürüme yeniden eğitimi ve denge eğitimi - *Fonksiyonel elektriksel stimülasyon (FES):* peroneal sinir üzerine yerleştirilen yüzey elektrotları her adımda dorsifleksiyonu uyarır; uygun hastalarda neredeyse normal yürüyüşü geri kazandırır - *Nöromodülasyon:* motor korteksi hedefleyen rTMS ve tDCS, merkezi lezyonlardan sonra nörolojik iyileşmeyi artırabilir - *Cerrahi:* sıkışma kaynaklı yaralanmalarda peroneal sinir dekompresyonu veya nöroliz; nörolojik iyileşme beklenmeyen kalıcı düşük ayakta tendon transferi (tibialis posterior)