Hemorajik inme

Hemorajik inme (beyin kanaması), beyin içindeki veya çevresindeki bir kan damarı yırtıldığında ve kan çevre dokulara ya da sıvı dolu boşluklara sızdığında ortaya çıkar. Bir pıhtının kan akışını tıkadığı iskemik inmeden farklı olarak hemorajik inme iki mekanizmayla hasar verir: beyin dokusuna kan gitmemesi (perfüzyon kaybı) ve hematom büyüyüp çevre yapıları sıkıştırdıkça kafa içi basıncın yükselmesi.

**Hemorajik inme türleri**

*Beyin içi kanama (BİK)* — doğrudan beyin parankiminin içinde kanama olup tüm inmelerin (felç) yaklaşık %10'unu oluşturur. En sık neden, küçük penetran arterlerin duvarını zamanla zayıflatan kronik hipertansiyondur (yüksek tansiyon). Kanama ani başlar ve birkaç saat boyunca büyümeye devam edebilir. Hematom, yer kaplayan bir lezyon gibi davranarak komşu beyin dokusunu sıkıştırır ve kafa içi basıncı artırır. Diğer nedenler arasında serebral amiloid anjiyopati (yaşlı yetişkinlerde), koagülopati (pıhtılaşma bozukluğu) ve iskemik infarktın hemorajik dönüşümü yer alır.

*Subaraknoid kanama (SAK)* — beyin ile en iç örtüsü (pia-araknoid) arasındaki subaraknoid boşluğa kanama olup inmelerin yaklaşık %3'ünü oluşturur. Klasik tablo, ani ve şiddetli bir 'şimşek çakması gibi' baş ağrısıdır — hastanın hayatındaki en kötü baş ağrısı — ve çoğu zaman bulantı, kusma, ışığa duyarlılık ve boyun sertliği eşlik eder. En sık neden, kafa içi bir anevrizmanın yırtılmasıdır; arteriyovenöz malformasyonlar (AVM) bir diğer önemli nedendir.

*Anevrizma* — arter duvarında odaksal, balon benzeri bir zayıflama. Doğuştan olabilir veya hipertansiyon ya da ateroskleroz (damar sertliği) nedeniyle gelişebilir. Anevrizma yırtılması yüksek ölüm riski taşır; hayatta kalanlar ilk günlerde yeniden kanama ve vazospazma bağlı gecikmiş serebral iskemi açısından önemli risk altındadır.

*AVM (arteriyovenöz malformasyon)* — normal kılcal damar yatağını atlayan, anormal arter-ven bağlantılarından oluşan doğuştan bir yumak. Yüksek basınçlı arteriyel akım doğrudan ince duvarlı venlere iletilir ve bunlar yırtılabilir.

**Acil müdahale**

- Hava yolu, solunum ve kan dolaşımının stabilize edilmesi - Kanamayı doğrulamak ve iskemik inmeden ayırt etmek için acil kontrastsız Beyin BT - Altta yatan anevrizma veya AVM'yi saptamak için BT anjiyografi - Kan basıncı kontrolü (agresif düşürme, BİK'te hematom büyümesini azaltır) - Antikoagülasyonun hemen geri döndürülmesi - Artmış kafa içi basıncın yönetimi: başın yükseltilmesi, analjezi/sedasyon (hafif uyutma), ozmoterapi ve gerekirse eksternal ventriküler drenaj

**Cerrahi tedavi**

- *Kraniyotomi ve hematom boşaltılması:* pıhtının ulaşılabilir olduğu ve belirgin kitle etkisine ya da nörolojik kötüleşmeye yol açtığı seçilmiş BİK hastalarında yapılır - *Anevrizma klipslenmesi:* yeniden kanamayı önlemek için anevrizma boynunun açık cerrahiyle bağlanması - *Endovasküler koil embolizasyonu:* tromboz oluşumunu sağlamak için anevrizmanın içine kateterle platin koil yerleştirilmesi — çoğu anevrizma için tercih edilen yaklaşım - *AVM rezeksiyonu veya embolizasyonu:* AVM'nin nidusunu ortadan kaldırmak için cerrahi eksizyon veya girişimsel radyoloji

**Rehabilitasyon**

Tıbbi ve cerrahi stabilizasyondan sonra, motor, bilişsel ve iletişim işlevlerinin iyileşmesini en üst düzeye çıkarmak için fizik tedavi (fizyoterapi), ergoterapi, konuşma terapisi ve nöromodülasyonu içeren yapılandırılmış nörorehabilitasyon şarttır.