Menisküs yırtığı

Menisküsler, diz ekleminde bulunan hilal biçimli kıkırdak yapılardır. İç (medial) ve dış (lateral) olmak üzere iki menisküs vardır ve kaval kemiği (tibia) ile uyluk kemiği (femur) arasında yer alır. Yoğun kollajen liflerden oluşan menisküsler bası kuvvetine direnir ve elastikiyet sağlar. Şokları emer, yükü daha geniş bir yüzeye dağıtır, eklem kıkırdağını aşırı basınçtan korur ve diz stabilitesine katkıda bulunur.

Menisküs yırtığı her yaşta oluşabilir, ancak sporcularda sık görülür ve çoğunlukla spor yaralanması olarak kabul edilir. Yaralanmaların çoğu ani bükülme veya dönme hareketleri sırasında gerçekleşir.

Genç bireylerde menisküs dokusu sağlamdır; bu nedenle yırtık oluşması için önemli bir travma gerekir. Yaşlı yetişkinlerde dejeneratif değişiklikler menisküsü zayıflatır ve hafif travmayla bile yırtık oluşabilir.

Ağrı, başlıca klinik bulgudur. Tipik olarak diz bükülürken ortaya çıkar. Yırtığın boyutuna bağlı olarak hastalar dizde kilitlenme veya takılma hissi de bildirebilir. Merdiven çıkarken ve çömelirken menisküs bası altında kaldığından bu pozisyonlarda ağrı artar ve diz bükülüyken kilitlenme olabilir.

Eklem efüzyonu (eklemde sıvı) sık görülür; hastalar dizde şişlik veya dolgunluk hissi tarif eder. Erken tanı önemlidir; uzun süren menisküs yırtığı diz instabilitesine, kıkırdak hasarına ve osteoartrite (kireçlenme) yol açabilir.

Fizik tedavi (fizyoterapi), tam olmayan menisküs yırtığı durumlarında konservatif tedavi olarak kullanılır. Hedefler ağrıyı, şişliği ve eklem kısıtlılığını gidermek ve dizin çevresindeki kasları güçlendirmektir.

Fizik tedavi; ödem kontrolünde, kas atrofisi (kas erimesi) önlenmesinde, ağrı yönetimi (ağrı tedavisi) sürecinde ve hastanın normal günlük aktivitelerine dönüşünde kritik rol oynar.

İleri menisküs yırtığı artık cerrahi olarak tedavi edilmektedir. Yırtığın yerine ve özelliklerine bağlı olarak işlem ya menisküs onarımı ya da menisektomidir (menisküs yırtığı bulunan kısmın çıkarılması).

Ameliyattan sonra fizik tedavi şarttır. Süre, cerrahi tekniğe bağlı olarak 2 haftadan 6 haftaya kadar değişir. Temel hedefler ağrıyı ve iltihabı (inflamasyon) azaltmak, kas gücünü ve dayanıklılığını artırmak ve eklemin işlevini geri kazanmasına yardımcı olmaktır; çünkü eklem kıkırdağı menisküs korumasından yoksun çalışmaya uyum sağlamak zorundadır.

Bu amaçla fizik tedavi yöntemleri ve uygun egzersiz programları kullanılır. Egzersizler ameliyat sonrası dönemde kademeli olarak ilerletilir ve hastanın durumuna göre düzenlenir; profesyonel rehberlik olmadan yapılmamalıdır.