Osteomalazi

Kemik bileşik bir malzemedir — organik bir matriks (esas olarak kollajen) ve üzerinde biriken mineral kristallerinden (başlıca kalsiyum ve fosfattan oluşan hidroksiapatit) oluşur. Osteomalazi (kemik yumuşaması), bu mineralizasyon süreci başarısız olduğunda ortaya çıkar: yeni oluşan osteoid birikir ancak yeterince sertleşmez; bu da kemikleri yumuşak, ağrılı ve mekanik olarak zayıf bırakır.

**Nedenler**

*D vitamini eksikliği* — dünya genelinde en sık görülen nedendir. D vitamini bağırsaktan kalsiyum emilimi için gereklidir; yokluğunda kalsiyum ve fosfat düzeyleri düşer ve mineralizasyon bozulur. Eksiklik şunlardan kaynaklanır: - Yetersiz güneş ışığına maruz kalma (enlem, kapalı mekânda yaşam tarzı, giyim kültürü) - Yetersiz diyetle alım - Malabsorpsiyon (emilim bozukluğu): çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, gastrektomi veya bariatrik cerrahi sonrası

*Böbrek ve karaciğer kaynaklı nedenler:* D vitamininin aktivasyonu karaciğerde ve böbrekte hidroksilasyon basamakları gerektirir. Kronik böbrek hastalığı ve karaciğer hastalığı bu basamakları bozar.

*Fosfat kaybı:* Nadir kalıtsal durumlar (X'e bağlı hipofosfatemi) ve tümöre bağlı osteomalazi, D vitamini normal olduğu halde böbrekten fosfat kaybına yol açar.

*İlaçlar:* Antiepileptik ilaçlar (sara ilaçları) (fenitoin, fenobarbital) D vitamininin yıkımını hızlandırır; uzun süreli kullanım osteomalaziye neden olur.

**Osteomalazinin kemik erimesinden ayırt edilmesi**

Her iki durum da kırık riskini artırır, ancak mekanizmaları farklıdır. Kemik erimesi (osteoporoz), kemik kütlesinde azalmadır (iskelet yapısı normaldir ama daha azdır). Osteomalazi ise mineralizasyon kusurudur (yeterli iskelet yapısı vardır ama sertleşmemiştir). İki durum bir arada bulunabilir; özellikle birden fazla beslenme eksikliği olan yaşlı yetişkinlerde.

**Tanı**

- Kan testi: düşük 25-hidroksivitamin D, düşük kalsiyum, düşük fosfat, yüksek alkalen fosfataz (kemik izoformu), yüksek paratiroid hormonu (sekonder hiperparatiroidizm) - Röntgen: psödofraktürler (Looser zonları) — korteksin dik doğrultusunda uzanan radyolüsent bantlar; en sık medial femoral boyun, pubik ramus, kaburgalar ve ulnada görülür - Kemik yoğunluğu ölçümü şiddeti olduğundan düşük gösterir; DEXA (kemik yoğunluğu ölçümü) sinyali mineralize kemiği yansıtır, mineralize olmamış osteoid görünmez

**Tedavi**

*Beslenme yoluyla yerine koyma:* Kalsiyum takviyesi ile birlikte oral D vitamini (kolekalsiferol (D3 vitamini) veya ergokalsiferol (D2 vitamini)) birkaç hafta ile aylar boyunca verilmesi, eksikliğe bağlı osteomalaziyi düzeltir. İdame takviyesi genellikle uzun vadeli gerekir.

*Nedene özgü tedavi:* Malabsorpsiyonda yüksek doz veya kas içi D vitamini gerekir; renal osteodistrofide aktif D vitamini (kalsitriol) gerekir; fosfat kaybı bozukluklarında fosfat takviyesi ± kalsitriol gerekir.

*Ağrı yönetimi (ağrı tedavisi) ve rehabilitasyon:* Mineralizasyon yeniden sağlanmadan önce kemik ağrısı şiddetli olabilir. Egzersiz, fizik tedavi (fizyoterapi) ve ağrı girişimleri, tedavi süresince işlevi ve iyileşme sürecini destekler.