At a glance
Nedir?
Varisella zoster virüsünün (zona) neden olduğu atağı izleyen nöropatik bir ağrı sendromudur. Virüs sinir liflerine zarar vererek döküntünün ilk ortaya çıktığı bölgede kronik ağrıya yol açar.
Tipik bulgular
Etkilenen deri bölgesinde keskin, bıçak saplanır gibi, yanıcı veya derin sızlayıcı ağrı; dokunmaya ve sıcaklık değişikliğine aşırı hassasiyet; kaşıntı ve uyuşma.
Yaklaşım
Çok disiplinli ağrı yönetimi: topikal lidokain, kapsaisin, antidepresanlar, antiepileptik ilaçlar, steroid enjeksiyonu, TENS ve pulsed radyofrekans.
Postherpetik nevralji nedir?
Postherpetik nevralji (PHN), varisella zoster virüsünün (VZV) veya "zona"nın neden olduğu bir atağın ardından ortaya çıkan nöropatik bir ağrı sendromudur. Bu, su çiçeğine neden olan virüsün aynısıdır. İlk enfeksiyon sırasında virüs vücutta kalır ve sinir hücrelerinin içinde uykuda bekler. Yıllar sonra ileri yaş, hastalık, stres, bağışıklık sistemi işlevinin azalması veya ilaçlar virüsü yeniden harekete geçirerek zona atağına yol açabilir. Bazen atak için belirgin bir neden de bulunmaz.
Yeniden harekete geçen virüs sinir lifleri boyunca ilerleyerek ağrıya neden olur. Virüs deriye (cilt) ulaştığında döküntü ve kabarcıklar oluşturur. Zona atağı genellikle bir ay kadar içinde geçer. Ancak bazı kişiler döküntü ve kabarcıklar iyileştikten çok sonra da ağrı hissetmeye devam eder. Bu ağrıya postherpetik nevralji denir.
Virüsün yeniden aktifleşmesini yaşayan herkeste postherpetik nevralji gelişmez. Ancak PHN, yaşlılarda zonanın sık görülen bir komplikasyonudur. Virüs yeniden aktifleştiğinde yaşınız ne kadar ileriyse PHN gelişme olasılığınız o kadar yüksektir. Çoğu kişide PHN ağrısı zamanla azalır.
Belirtiler ve bulgular
Nevralji genellikle zona atağının ilk ortaya çıktığı deri bölgesiyle sınırlıdır. Belirtiler şunları içerebilir:
- Keskin ve bıçak saplanır gibi, yanıcı veya derin ve sızlayıcı ağrı - Dokunmaya ve sıcaklık değişikliğine aşırı hassasiyet - Kaşıntı ve uyuşma - Baş ağrıları
Nedenler ve risk faktörleri
Postherpetik nevralji, zona atağı sırasında sinir liflerinin hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Hasar görmüş lifler, mesajları deriden beyne normalde olduğu gibi iletemez. Bunun yerine mesajlar karışır ve abartılı hale gelir; zonanın ilk ortaya çıktığı bölgede aylarca, hatta yıllarca sürebilen kronik, çoğu zaman dayanılmaz bir ağrıya neden olur.
Zonanın bu komplikasyonu yaşlı yetişkinlerde çok daha sık görülür. 60 yaşından küçük kişilerin yüzde 10'undan azında zona atağından sonra postherpetik nevralji gelişirken, 60 yaşından büyüklerde bu oran yaklaşık yüzde 40'tır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Zonanın ilk belirtisinde bir doktora görünün. Zonanın erken dönemde — döküntü ortaya çıktıktan sonraki üç gün içinde — ağızdan alınan antiviral ilaçlarla tedavi edilmesi PHN'yi önleyebilir. PHN geliştirdiyseniz hemen doktorunuza görünün. Ağrıyı gidermeye yönelik etkili bir tedavi bulmak bazen can sıkıcı olabilir. Size yardımcı olacak bir yöntem bulmadan önce doktorunuzla ve bazen diğer uzmanlarla birlikte çeşitli tedavileri denemeniz gerekebilir.
Tedavi seçenekleri
PHN geliştikten sonra kapsamlı, çok disiplinli ve ağrı yönetimi (ağrı tedavisi) odaklı bir yaklaşım faydalıdır.
Topikal tedaviler
- Lidokain (Lidoderm) deri bantları — doğrudan ağrılı deriye uygulanan reçeteli bantlar
- Kapsaisin kremi (Capzasin-P, Zostrix) — acı biber tohumlarından yapılır; başlangıçta cildi tahriş edebilir
İlaçlar
- Antidepresanlar — ağrının algılanmasını düzenlemek için serotonin ve norepinefrini etkiler
- Antiepileptik ilaçlar (sara ilaçları) — gabapentin (Neurontin), pregabalin (Lyrica) anormal sinirsel elektriksel aktiviteyi dengeler
- Opiyatlar — şiddetli ağrı için tramadol (Ultram) veya oksikodon (OxyContin); bağımlılık yapabilir
Girişimsel işlemler
- Steroid enjeksiyonu — omurilik çevresine kortikosteroid enjekte edilir
- Transkütan elektriksel sinir stimülasyonu (TENS)
- Pulsed radyofrekans
Bazı durumlarda tedavi ağrının tamamen hafiflemesini sağlar. Ancak çoğu kişi hâlâ bir miktar ağrı yaşar ve birkaç kişi hiç rahatlama sağlayamaz. Bazı kişiler postherpetik nevralji ile yaşamak zorunda kalsa da çoğu kişi bu durumun ilk üç ay içinde yavaş yavaş ortadan kalkmasını bekleyebilir.
Muayene randevusu alın
Sekreter ilk randevuları klinik saatleri içinde planlar; lütfen aramayı yaparken önceki görüntüleme tetkiklerinizi, ameliyat notlarınızı ve güncel ilaç listenizi hazır bulundurun.
Bu sayfa Postherpetik nevralji hakkında genel bilgi sağlar ve bireysel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Belirtileriniz şiddetliyse veya kötüleşiyorsa vakit kaybetmeden bir hekime başvurun.