Huzursuz bacak sendromu

Willis-Ekbom hastalığı olarak da bilinen huzursuz bacak sendromu (HBS), bacakları — bazen de kolları — hareket ettirme konusunda karşı konulmaz bir istekle karakterize, yaygın bir nörolojik duyusal-motor bozukluktur ve tipik olarak uzuvların içinde hissedilen rahatsız edici duyumlardan kaynaklanır. Her yaşta başlayabilir ve genellikle zamanla kötüleşir.

HBS, uykuya dalmak veya uykuyu sürdürmek için gereken hareketsizliği engelleyerek uykuyu belirgin biçimde bozar; bu da kronik uykusuzluğa, gündüz yorgunluğuna ve yaşam kalitesinin bozulmasına yol açar. Şiddetli vakalarda kaygıya (anksiyete) ve depresyona katkıda bulunur.

**Belirtiler ve karakteristik özellikleri:** - Bacakları hareket ettirmek için ezici, karşı konulmaz bir istek - Uzvun içinde (deri (cilt) üzerinde değil) rahatsız edici duyumlar; sürünme, ürperme, çekilme, asılma, zonklama, künt ağrı, kaşıntı veya elektrik hissi olarak tarif edilir - Belirtiler dinlenmekle (oturma veya uzanma) tetiklenir ya da kötüleşir - Belirtiler hareketle (yürüme, germe veya volta atma) geçici olarak rahatlar - Belirtiler akşam artar ve gece en kötü haldedir - Uykuda periyodik bacak hareketleri (PLMS): uyku sırasında her 20–40 saniyede bir görülen istemsiz, tekrarlayan bacak sıçramaları; sıklıkla eşlik eder - Belirtilerin şiddeti dalgalanır; remisyon dönemleri sık görülür

**Nedenler ve risk faktörleri:**

Birçok hastada altta yatan bir neden saptanmaz (idiyopatik (nedeni bilinmeyen) HBS); bu durumda bazal ganglion-omurilik yollarında dopaminerjik bir dengesizlik söz konusu görünmektedir. Altta yatan bir neden varsa buna sekonder HBS denir: - **Demir eksikliği** — anemi olmasa bile; demir dopamin sentezi için gereklidir - **Böbrek yetmezliği / diyaliz** — diyaliz hastalarında HBS oranları yüksektir - **Periferik nöropati** — diyabet (şeker hastalığı), alkolizm veya başka nedenlere bağlı - **Omurilik hastalığı** — lezyonlar veya önceden uygulanmış spinal anestezi - **Gebelik** — özellikle üçüncü trimester; genellikle doğum sonrası geçer - **İlaçlar** — antihistaminikler, antidopaminerjik antipsikotikler, SSRI'lar (seçici serotonin geri alım inhibitörleri / SSRIs) ve bazı antiepileptik ilaçlar (sara ilaçları) HBS'yi tetikleyebilir veya kötüleştirebilir

**Genetik:** HBS ailesel seyredebilir; özellikle başlangıç 40 yaşından önceyse. Birçok genetik lokus tanımlanmıştır.

**Komplikasyonlar:** Kronik uyku bozukluğu, gündüz uykululuğu, kaygı ve depresyon. HBS şiddetli vakalarda yaşamı çok güçleştirebilir.

**Tedavi:** 1. Saptanan sekonder nedeni tedavi edin (düşük ferritin için demir takviyesi, diyaliz optimizasyonu, ilaç gözden geçirmesi) 2. Uyku hijyeni ve yaşam tarzı: düzenli egzersiz, kafein ve alkolden kaçınma, ılık banyolar, masaj 3. İlaç tedavisi: dopamin agonistleri (pramipeksol, ropinirol, rotigotin), pregabalin veya gabapentin, şiddetli tedaviye dirençli vakalar için düşük doz opioidler 4. İlaç dışı müdahaleler: ilaçların yetersiz olduğu veya tolere edilmediği vakalarda rTMS, tDCS, akupunktur ve pulsed radyofrekans