Rotator manşet yaralanması

Rotator manşet, omuz ekleminin etrafında birlikte bir manşet oluşturan dört kas (supraspinatus kası, infraspinatus kası, subskapularis kası ve teres minör kası) ve tendonlarından (kiriş) oluşan bir gruptur. İşlevleri, omzun ihtiyaç duyduğu geniş hareket açıklığına izin verirken humerus başını (üst kol kemiği) skapulanın sığ glenoid (omuz çukuru) yuvasına sağlam biçimde oturtmaktır.

Rotator manşet yaralanması, bu kas-tendon kompleksi içindeki her türlü hasarı ifade eder — tendinit (tendon iltihabı) ve subakromiyal bursitten kısmi kalınlıkta yırtıklara, tam kalınlıkta (komple) yırtılmalara uzanan bir yelpazedir.

**Nedenler:** - *Dejeneratif:* en sık neden — aylar veya yıllar boyunca tekrarlayan baş üstü hareketlerden (boya yapmak, marangozluk, yüzme, atma sporları) kaynaklanan kademeli aşınma ve yıpranma. Risk 60 yaşından sonra belirgin şekilde artar - *Travmatik:* uzatılmış kol üzerine düşme, omza doğrudan darbe veya ağır kaldırma yaralanması gibi tek bir akut olay - *Sıkışma (impingement):* supraspinatus kası tendonu akromiyona karşı sıkışmaya özellikle açıktır; bu da hem iltihaba (inflamasyon) hem de yırtılmaya katkıda bulunur

**Risk faktörleri:** 60 yaş üzeri, tekrarlayan baş üstü iş gerektiren meslekler, raket ve atma sporları, aile öyküsü.

**Belirtiler:** - Omuzda derin, künt ağrı; sıklıkla kolun dış tarafında hissedilir - Kullanımla kötüleşen ağrı — özellikle kaldırma, baş üstüne uzanma veya sırtın arkasına uzanma sırasında - Geceleri ağrı, sıklıkla uykuyu bölen (özellikle etkilenen omuz üzerinde yatarken) - Kolu kaldırırken, omzu döndürürken veya bir şey taşırken güçsüzlük - Azalmış hareket açıklığı — saçı taramada veya sırtın arkasına uzanmada zorluk - Hareketle tıkırdama, takılma veya çıtlama hissi

**Tedavi edilmeyen rotator manşet yaralanmaları**, yırtığın ilerleyici şekilde büyümesi, güçsüzlüğün kötüleşmesi ve rotator manşet artropatisinin (dejeneratif glenohumeral eklem hastalığı) gelişmesi riskini taşır. Uzun süreli hareketsizlik, adeziv kapsülit (donuk omuz) riski taşır.

**Tedavi:** - *İlk basamak tedavi:* göreceli istirahat, aktivite değişikliği, NSAİİ (steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar) ve rotator manşet ile skapula çevresi kas gücünü ve esnekliği hedefleyen yapılandırılmış bir fizik tedavi (fizyoterapi) programı - *Enjeksiyonlar:* akut bursit ve sıkışma için subakromiyal kortikosteroid enjeksiyonu; kronik tendinopati için proloterapi ve trombositten zengin plazma (PRP); ozon tedavisi - *Cerrahi:* özellikle genç, aktif hastalarda tam kalınlıkta yırtıklar için artroskopik veya açık onarım; konservatif tedaviye yanıt vermeyen kısmi yırtıklar için debridman - *Yardımcı girişimler:* fizik tedaviye tamamlayıcı olarak pulsed radyofrekans, düşük seviyeli lazer tedavisi ve akupunktur