حاڵەتەکانی برینداربوونی سەر
ئەم ڕۆژانە عێراق بەهۆی توندوتیژیی ڕۆژانەوە ناسراو بووە، تەقینەوە، تیرۆرکردن و شەڕ بوونەتە ڕووداوی ئاسایی لە ژیانی عێراقییەکاندا.
ئەم پەڕەیە هەندێک لە حاڵەتەکانی برینداربوونی سەر نیشان دەدات کە لە ئەنجامی برینی مووشەک و برینی گوللە و هەروەها شەڕ و ڕووداوی هاتوچۆوە دروست بوون.
منداڵێکی ١٠ ساڵان بە هەڵە تووشی برینی گوللە بوو و دواتر کەوتە سەر زەوی، خوێنبەربوونێکی زۆری لە ناوچەی پشتی سەرەوە هەبوو. CT سکانی مێشک گوللەیەکی نیشان دا کە لە چاڵی پشتەوەی کەللەسەردا گیرسابووەوە. لە کاتی نەشتەرگەریدا، دوای بڕینی نەشتەرگەریی بچووک لە سەرووی برینەکەی سەری و جیاکردنەوەی ماسولکەکان، گوللەکە بە وریاییەوە دەرهێنرا. دوای نەشتەرگەری دۆخی نەخۆشەکە زۆر باش بوو و بۆ ماڵەوە ڕەوانە کرا.
ئافرەتێکی ٣٠ ساڵان لە بەرزایی زیاتر لە ٥ مەترەوە کەوتە سەر زەوی، و دواتر لەهۆشچوونی کتوپڕی تووش بوو. CT سکانی مێشک کۆبوونەوەی خوێن لە دەرەوەی پەردەی سەختی مێشک بە قەبارەیەکی گەورە لە ناوچەی نێوان تەنیشت و پشتی سەری لای ڕاست نیشان دا، لەگەڵ شکانی هێڵی لە سەرەوەی کە تا بنی کەللەسەر درێژ دەبووەوە. نەشتەرگەری ڕاستەوخۆ ئەنجام درا بۆ دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێن لە دەرەوەی پەردەی سەختی مێشک دوای کردنەوەی کەللەسەر (کرانیۆتۆمی). دوای نەشتەرگەری نەخۆشەکە بە هۆشیاری گەڕایەوە بەبێ هیچ کەموکوڕیی دەماری.
پیاوێکی ٢١ ساڵان تووشی برینی گوللە لە سەری بوو کە لە لای چەپەوە کەللەسەری کون کردبوو. CT سکانی مێشک شکانی چاڵبووی سەختی نیشان دا لەگەڵ گوللەیەک کە لە لۆبی لاجانگی مێشکی چەپدا گیرسابووەوە، کە ناوەندی قسەکردنی تێدایە. لە کاتی نەشتەرگەریدا پارچە چاڵبووەکە بە تەواوی لابرا، کۆبوونەوەی خوێن دەرهێنرا، گوللەکە دەرهێنرا و پینەی پەردەی سەخت دانرا. دوای نەشتەرگەری بە شێوەی ئاسایی قسەی دەکرد و دەڕۆیشت.
پیاوێکی ١٩ ساڵان تووشی برینی گوللە لە سەری بوو کە لە لای چەپەوە کەللەسەری کون کردبوو و لە لای ڕاستەوە دەرچووبوو، و هۆشی لەدەست دابوو. CT سکانی مێشک ڕێڕەوێکی کۆبوونەوەی خوێنی نیشان دا کە لە شوێنی چوونە ژوورەوەوە تا شوێنی دەرچوون درێژ دەبووەوە. لە کاتی نەشتەرگەریدا پارچە چاڵبووەکە بە تەواوی لابرا، کۆبوونەوەی خوێن دەرهێنرا و پینەی پەردەی سەخت دانرا. دوای نەشتەرگەری لە ماوەی دە ڕۆژدا بە هێواشی باشتربوونی بەسەردا هات و هۆشی هاتەوە.
پیاوێکی ٣٣ ساڵان وەک حاڵەتێکی ڕووداوی هاتوچۆ هێنرا و بە تەواوی لەهۆشچوو بوو. CT سکانی مێشک پارچەی چاڵبووی لە ناوچەی پێشەوەی سەری لای چەپ نیشان دا کە چاڵی چاوی چەپیشی گرتبووەوە. لە کاتی نەشتەرگەریدا پارچە چاڵبووەکە بە تەواوی لابرا، لێواری چاڵی چاو دووبارە دروست کرایەوە و پینەی پەردەی سەخت دانرا. دوای نەشتەرگەری بە هێواشی باشتربوونی بەسەردا هات و بە تەواوی هۆشی هاتەوە.
پیاوێکی ٢٥ ساڵان تووشی برینی پارچە تەقەمەنی لە سەری بوو و بە تەواوی لەهۆشچوو بوو. CT سکانی مێشک پارچەی چاڵبووی لە ناوچەی لاجانگی چەپدا نیشان دا لەگەڵ خوێنبەربوونی ناو مێشک و خوێنبەربوونی ناو بۆشاییەکانی مێشک بە شێوەیەکی بەرفراوان. لە کاتی نەشتەرگەریدا پارچە چاڵبووەکە بە تەواوی لابرا، کۆبوونەوەی خوێن دەرهێنرا و پینەی پەردەی سەخت دانرا. دوای نەشتەرگەری بە هێواشی باشتربوونی بەسەردا هات و بە تەواوی هۆشی هاتەوە.
پیاوێکی ٦٣ ساڵان سەرئێشەی هەبوو، نەیدەتوانی بڕوات و لە کۆتاییدا بۆ ماوەی یەک هەفتە تووشی لەهۆشچوون بوو. مێژووی نەخۆشییەکەی برینداربوونی سەر بە شێوەیەکی سووک یەک مانگ پێشتر لەخۆ دەگرت. ئێم ئاڕ ئای (MRI)ی مێشک کۆبوونەوەی خوێن لە ژێر پەردەی سەختی مێشک بە قەبارەیەکی گەورە لە لای چەپ نیشان دا. کونێک لە کەللەسەر کرا بۆ دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێنەکە. ڕاستەوخۆ دوای نەشتەرگەری نەخۆشەکە هۆشیار و ئاگادار گەڕایەوە و توانی بڕوات.
منداڵێکی ١٠ ساڵان تووشی برینداربوونی سەر بوو کە درەفشێکی گەورە (سکرۆدرایڤەر) کەللەسەری کون کردبوو. CT سکانی مێشک دەری خست کە درەفشەکە نزیکەی یەک ئینج چووبووە ناو مێشکییەوە. دەستوەردانی نەشتەرگەریی بەپەلە ئەنجام درا بۆ لابردنی درەفشەکە بە وریاییەوە لە ژێر بەنجی گشتیدا لەگەڵ چاککردنەوەی زیانی مێشک. لە یەکەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا، زۆر باش بوو بەبێ هیچ ئاڵۆزییەکی جددی.
پیاوێکی ٣٠ ساڵان تووشی ڕووداوی هاتوچۆ بوو. هەناسەدانی قورس بوو و توانای جووڵاندنی هەردوو قاچی لەدەست دابوو. بەپەلە بۆریی سنگ دانرا بۆ دەرهێنانی ئەو خوێنەی لە ناو سنگدا کۆبووبووەوە. ئێم ئاڕ ئای بڕبڕەکانی پشت و کەمەر شکانێکی سەختی لە D8-D9 نیشان دا لەگەڵ پەستان لەسەر درکەپەتک. جێگیرکردنی بڕبڕەکان لە ناوەوە لەگەڵ لابردنی پەستان لەسەر درکەپەتک ئەنجام درا.
پیاوێکی ٤٩ ساڵان تووشی چەند برینێکی پارچە تەقەمەنی لە ناو کەللەسەری بوو. شڵەژاو بوو و بینینی تێکچووبوو. CT سکانی مێشک دوو شوێنی چوونە ژوورەوەی لە ناوچەی پشتی سەری لای چەپ نیشان دا، یەکێکیان لە ئێسکەکەدا چەقیبوو و ئەوی تریان کونی کردبوو و لە لۆبی تەنیشتی مێشک (پاریەتاڵ)ی ڕاستدا گیرسابووەوە. نەشتەرگەری ڕاستەوخۆ ئەنجام درا: ١. لابردنی پارچە تەقەمەنییەکەی لای چەپ. ٢. لابردنی بەشێک لە ئێسکی کەللەسەر لە ئێسکی پشتی سەری لای چەپ لەگەڵ پینەی پەردەی سەخت (شوێنی چوونە ژوورەوەی پارچە تەقەمەنییەکە). ٣. کردنەوەی کەللەسەر لە ئێسکی تەنیشتی ڕاست بۆ دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێن لەناو مێشک. دوای ٣ ڕۆژ، باشتربوونێکی باش لە بینینیدا ڕوویدا.
پیاوێکی ٣٠ ساڵان لە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ دوای ڕووداوێکی هاتوچۆ هێنرا، و لە بەشی فریاکەوتندا لە کۆمادا بوو و خوێنبەربوونی لە گوێی ڕاستییەوە هەبوو. CT سکانی مێشک کۆبوونەوەی خوێن لە دەرەوەی پەردەی سەختی مێشک نیشان دا کە پەستانی دەخستە سەر لۆبی لاجانگی مێشکی ڕاست. کردنەوەی کەللەسەر وەک فریاکەوتن ئەنجام درا لەگەڵ دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێن (هیماتۆما)ەکە. بە هێواشی باشتر بوو و ٨ ڕۆژ دوای نەشتەرگەری بە تەواوی هۆشی هاتەوە و بۆ ماڵەوە ڕەوانە کرا، و دواتر گەڕایەوە سەر کاری ئاسایی خۆی.
کوڕێکی ٥ ساڵان، لە کاتژمێر ٥ی ئێوارەی ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦، لە کاتی یاریکردن لە دەرەوەی ماڵەکەیان، لەناکاو کەوتە سەر زەوی. خێزانەکەی وایان زانی کەسێک لە منداڵەکەی داوە. لە پشکنیندا کوڕەکە بێهۆش بوو، برینێکی بچووکی لە سەرەوەی سەری هەبوو و بیلبیلەی چاوی چەپی فراوان بووبوو (نیشانەیەکی زۆر مەترسیداری برینداربوونی مێشک). CT سکانی مێشک گوللەیەکی نیشان دا کە لە لۆبی لاجانگی مێشکی چەپدا گیرسابووەوە لەگەڵ کۆبوونەوەی خوێن کە لە لووتکەی سەرەوە درێژ دەبووەوە. کردنەوەی کەللەسەر لە ناوچەی خوارەوەی لاجانگی چەپدا ئەنجام درا لەگەڵ دەرهێنانی گوللەکە و کۆبوونەوەی خوێنەکە. لە یەکەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا هۆشی هاتەوە بەڵام هێشتا نەیدەتوانی قسە بکات و لاوازی لە لای ڕاستی لەشیدا هەبوو. لە دووەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا دەستی کرد بە قسەکردن و هێزی لای ڕاستی بە هێواشی زیادی کرد. لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ بە تەواوی گەڕابووەوە بۆ چالاکیی ئاسایی، بە ڕەوانی قسەی دەکرد و بە شێوەی ئاسایی دەڕۆیشت.
کوڕێکی ٧ ساڵان تووشی ڕووداوێکی هاتوچۆی سووک بوو. هیچ لەهۆشچوون و ڕشانەوەیەک نەبوو. CT سکانی مێشک ئاسایی بوو. ڕۆژی دواتر لە دۆخێکی زۆر باشدا بوو، بە شێوەی ئاسایی دەیخوارد و دەڕۆیشت. CT سکانێکی دووبارەی مێشک هەمان ئەنجامی نیشان دا. دوو ڕۆژ دوای ڕووداوەکە دەستی کرد بە ناڵاندن بە سەرئێشە، ڕشانەوەی دووبارە و هێرشی فێ کە وەڵامی چارەسەریان نەدەدایەوە. لە پشکنیندا دۆخی زۆر مەترسیدار بوو: بێهۆش بوو و بیلبیلەی چاوی ڕاستی فراوان بووبوو (نیشانەیەکی زۆر مەترسیداری برینداربوونی مێشک). CT سکانی دووبارەی مێشک کۆبوونەوەی خوێن لەناو مێشک بە قەبارەیەکی زۆر گەورە نیشان دا لەگەڵ خوێنبەربوونی ناو بۆشاییەکانی مێشک. دەستوەردانی نەشتەرگەریی ڕاستەوخۆ ئەنجام درا بە کردنەوەی کەللەسەری پێشەوەی لای ڕاست، دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێنەکە و دانانی ئاوەڕۆی دەرەکیی بۆشاییەکانی مێشک (EVD) بۆ دەرهێنانی خوێن لە ناو بۆشایی مێشک (ڤێنتریکڵ). لە دووەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا بیلبیلەی چاو گەڕایەوە بۆ قەبارەی ئاسایی بەڵام هێشتا نەیدەتوانی گلێنەی چاوی بجووڵێنێت (ئیفلیجیی دەماری جووڵەی چاو). ئاوەڕۆی دەرەکیی بۆشاییەکانی مێشک دواتر ڕوون بووەوە و لە سێیەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا لابرا. نەخۆشەکە دانیشتنی چارەسەری چڕی چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) وەرگرت و بە هێواشی باشتر بوو. یەک مانگ دوای نەشتەرگەری توانای قسەکردن و ڕۆیشتنی گەڕایەوە.
گەنجێکی ١٧ ساڵان بە برینێکی پارچەی چووە ژوورەوە لە سەریدا بریندار بوو، کە کونێکی لە لای ڕاستی ئێسکی پشتی سەردا دروست کردبوو لەگەڵ کۆبوونەوەی خوێن کە تا شوێنی پارچەکە لە ناوچەی تالامۆسی چەپدا درێژ دەبووەوە، لەگەڵ خوێنبەربوونی ناو بۆشاییەکانی مێشک. بە بێهۆشی هێنرایە ژووری فریاکەوتن، بیلبیلەی چاوەکانی تەسک بووبوون و لاوازی لە لای چەپیدا هەبوو. نەشتەرگەری ئەنجام درا بۆ بەرزکردنەوەی شکانی چاڵبوو و دەرهێنانی کۆبوونەوەی خوێنەکە لەگەڵ دانانی ئاوەڕۆی دەرەکیی بۆشاییەکانی مێشک. دوای نەشتەرگەری زۆر باشتر بوو. پێنج ڕۆژ دوای نەشتەرگەرییەکە نەخۆشەکە دەستی کرد بە ڕشانەوەی دووبارە بەهۆی گیرانی ئاوەڕۆ دەرەکییەکە بە خوێنی مەییو، بۆیە ئاوەڕۆکە نوێ کرایەوە. نۆ ڕۆژ دوای نەشتەرگەرییەکە، ئاڵۆزییەکانی برینداربوونەکە دەرکەوتن: بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەش لەگەڵ ڕەقبوونی مل و لەهۆشچوون. ئاوەڕۆ دەرەکییەکە لابرا و بە دژەبەکتریاکانی بەهێز (ئەنتیبایۆتیک) چارەسەر کرا. نەخۆشەکە بە هێواشی باشتر بوو و هۆشی هاتەوە. ٣٣ ڕۆژ لە نەخۆشخانە مایەوە و دواتر بۆ ماڵەوە ڕەوانە کرا. ساڵێکی تەواو دواتر دەستی کرد بە ناڵاندن بە قورسیی قسەکردن لەگەڵ گرژی و ڕەقبوونی ماسولکە (سپاستیسیتی)ی دەست و قاچەکان. CT سکانی مێشک ئاو لە مێشک (هایدرۆسێفالەس)ی نیشان دا، بۆیە شەنتی مێشک بۆ ناو سک (VP) لە ناوچەی پێشەوەی سەر دانرا. ڕۆژی دوای نەشتەرگەری زۆر باش بوو و دەستی کرد بە قسەکردنی ڕەوان، لەگەڵ نەمانی هێواشی گرژی و ڕەقبوونی ماسولکەی دەست و قاچەکان و گەڕانەوەی توانای ڕۆیشتن.
پیاوێکی ٤٢ ساڵان دوای زەبرێکی دەرەکی تووشی شکانی چاڵبووی ئێسکی پشتی سەر بوو، لەگەڵ دڕانی بەشەکیی سێیەکی پشتەوەی سینوسی ساجیتاڵی سەرەوەی خوێنهێنەر. بە خوێنبەربوون لە برینەکەیەوە و لەدەستدانی بینین هێنرایە ژووری فریاکەوتن. لە کاتی نەشتەرگەریدا چەند پارچە ئێسکێک دۆزرانەوە کە بووبوونە هۆی دڕانی بەشەکیی سێیەکی پشتەوەی سینوسی ساجیتاڵی سەرەوە، و لە ماوەی ٣٠ خولەکدا ٥ پاینت خوێن درا لە کاتێکدا پارچە ئێسکە چاڵبووەکان بەرز دەکرانەوە و پینە بۆ پەردەی سەخت (دیورا) دانرا. لە چوارەم ڕۆژی دوای نەشتەرگەریدا بینینی دەستی کرد بە باشتربوون و بۆ ماڵەوە ڕەوانە کرا.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە کورتەی ئەو حاڵەتە کلینیکییانە دەخاتە ڕوو کە لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران چارەسەر کراون. زانیارییەکانی نەخۆشەکان شاراوەن. جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە.