مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن

مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن (مردنی شانەی ئێسک)، کە دەبێتە هۆی ڕووخانی ئێسکەکە، زۆرتر لە سمتدا. پەیوەندی بە زەبر، ژەمی دەرمانی بەرزی ستیرۆیدەکان و کحولەوە هەیە.

ڕێچکە
ئازار — دەستێوەردانی کەمبڕین
پشکنراوە لەلایەن
د. حوسێن عیمران مووسا، پزیشکی ڕاوێژکاری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار
کاتی خوێندنەوە
٣ خولەک
دوایین پشکنین
٢٠٢١ کانوونی دووەم

At a glance

ئەمە چییە

مردنی شانەی ئێسکە بەهۆی پچڕان یان کەمبوونەوەی خوێن کە دەگاتە ئێسکەکە. پێی دەوترێت مردنی شانەی ئێسکیش. بەبێ ڕەوتی خوێن، شکانی وردی تێدا دروست دەبێت و لە کۆتاییدا دەکرێت بڕووخێت. زۆرتر سمت لە پێگەیشتووانی تەمەن ٣٠–٦٠ ساڵدا دەگرێتەوە.

نیشانەکان

لە سەرەتادا زۆرجار هیچ نیشانەیەکی نییە. لەگەڵ پەرەسەندنی نەخۆشییەکە: ئازاری جومگە لە کاتی خستنە سەری قورسایی، لە کۆتاییدا تەنانەت لە کاتی پشوودا ئازار. لە سمتدا، ئازارەکە لە ناوگەڵ، ڕان یان کەفەڵدا چڕ دەبێتەوە. دەکرێت شان، ئەژنۆ، دەست و پێش بگرێتەوە.

ڕێبازی چارەسەر

ئامانجەکان سووککردنی ئازار، پاراستنی کاری جومگە و هێواشکردنەوەی زیانی ئێسکن. باشترین چارەسەر پشت بە قۆناغی نەخۆشییەکە، شوێنەکەی و بڕی ئەو ئێسکەی تووش بووە دەبەستێت. چارەسەری سروشتی، چارەسەر بە دەرزی و چارەسەری ئازار بژاردە بێ نەشتەرگەرییەکانن.

مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن — مردنی شانەی ئێسک بەهۆی لەدەستدانی خوێن

مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن چییە

مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن (AVN) کاتێک ڕوو دەدات کە ڕەوتی خوێن بۆ بەشێک لە ئێسک دەپچڕێت یان بە ڕادەیەکی زۆر کەم دەبێتەوە. بەبێ خوێنی پێویست، خانەکانی ئێسک دەست بە مردن دەکەن. بە تێپەڕبوونی کات، شکانی زۆر ورد (مایکرۆفراکچەر) لە ئێسکە تووشبووەکەدا دروست دەبن کە لە کۆتاییدا دەبنە هۆی ڕووخانی پێکهاتەکەی. پاشان ڕووی ئێسکە ڕووخاوەکە دەبێتە هۆی هەوکردنی جومگەی سەخت لەو جومگەیەی لە تەنیشتیەتی.

سمت زۆرترین شوێنە کە تووش دەبێت. مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن دەکرێت لە شان، ئەژنۆ، دەست و پێشدا دروست ببێت. دەکرێت لە هەمان کاتدا هەردوو لا بگرێتەوە (هەردوولایی) — بۆ نموونە، لە هەردوو سمت یان هەردوو ئەژنۆدا.

**هۆکارەکان:** - **زەبر** — شکانی ئێسک یان دەرچوونی جومگە دەتوانێت ڕاستەوخۆ زیان بە ئەو بۆرییە خوێنییانە بگەیەنێت کە خوێن دەگەیەننە ئێسکەکە. چارەسەری تیشکی بۆ شێرپەنجەش دەتوانێت ئێسک لاواز بکات و زیان بە بۆرییە خوێنییەکان بگەیەنێت. - **کۆبوونەوەی چەوری لە بۆرییە خوێنییەکاندا** — چەورییەکان دەتوانن بۆرییە بچووکەکان بگرن و ڕەوتی خوێنی ئێسک کەم بکەنەوە. ئەمە ئەو میکانیزمەیە کە لە پشت AVNی پەیوەست بە ستیرۆید و کحولەوەیە. - **بەکارهێنانی ژەمی دەرمانی بەرزی کۆرتیکۆستیرۆیدەکان بۆ ماوەی درێژ** — یەکێکە لە باوترین هۆکارەکان؛ میکانیزمە وردەکەی بریتییە لە گرێی چەوری و کاریگەریی ژەهراویی ڕاستەوخۆ لەسەر خانەکانی ئێسک. - **خواردنەوەی زۆری کحول** — بە هەمان شێوە دەبێتە هۆی گۆڕانی چەوری لە بۆرییە خوێنییەکاندا. - **نەخۆشییە گشتگیرەکان** — کەمخوێنیی داسی، نەخۆشی گۆشەر و لووپسی سیستەمی (SLE) پەیوەندییان بە AVNەوە هەیە. - **بێ هۆکاری دیار** — لە نزیکەی ٢٥%ی حاڵەتەکاندا هیچ هۆکارێک نادۆزرێتەوە.

**نیشانەکان** بە هێواشی پەرە دەسێنن: - سەرەتا: هیچ نیشانەیەک نییە - ناوەڕاست: ئازار لە کاتی خستنە سەری قورسایی لەسەر جومگە تووشبووەکە - کۆتایی: ئازار لە کاتی پشوودا، تەنانەت لە کاتی ڕاکشاندا؛ سنوورداربوونی سەختی جووڵە

ئەنجامی چارەسەر باشترین دەبێت کاتێک AVN زوو دەستنیشان دەکرێت، پێش ئەوەی ڕووخانێکی بەرچاوی ئێسک ڕوو بدات.

بژاردەکانی چارەسەر لە سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران

چارەسەر بە دەرزی

چارەسەری سروشتی و بەتواناکردنەوە

چاوپێکەوتنێک بگرە

سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.

ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی مردنی ئێسک بەهۆی نەگەیشتنی خوێن دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.