Nörojen mesane

Normal mesane, idrarı düşük basınçta depolar ve istemli bir uyarıyla tamamen boşalır. Bu, detrüsör kası (mesane kası; mesane duvarı), üretral sfinkter ve pontin miksiyon merkezini, sakral omuriliği (S2–S4), sempatik yolları (T10–L2) ve pudendal siniri kapsayan sağlam bir sinirsel kontrol sistemi arasında koordineli aktivite gerektirir. Bu sistemde herhangi bir noktadaki bozulma nörojen mesaneye yol açar.

**Nörojen mesane tipleri**

*İnhibe edilmemiş (supraspinal):* Beyin lezyonları — inme (felç), Parkinson hastalığı, demans (bunama), beyin tümörü — beynin spinal miksiyon refleksi üzerindeki inhibitör etkisini bozar. Sonuç; ani idrar sıkışması, sık idrara çıkma ve sıkışma tipi idrar kaçırma (inkontinans) ile birlikte aşırı aktif mesanedir. Mesane basınçları düşük kalır ve böbrek hasarı nadirdir.

*Spastik (üst motor nöron):* T10 üzerindeki omurilik hasarı (travmatik veya atravmatik) mesaneyi pontin koordinasyondan ayırır. Detrüsör kası hiperrefleksik hale gelir. Kritik olarak, detrüsör-dış sfinkter dissinerjisi (DESD) gelişir — detrüsör kası, eşzamanlı kasılan bir sfinkter karşısında kasılır. Bu, idrar retansiyonu (idrar yapamama), yüksek intravezikal basınçlar, vezikoüreteral reflü ve — tedavi edilmezse — ilerleyici böbrek hasarına yol açar.

*Flasid (alt motor nöron):* Sakral omurilik veya periferik pelvik sinir yaralanması (kauda ekuina (at kuyruğu / cauda equina) yaralanması, pelvik cerrahi, diabetes mellitus (şeker hastalığı) veya bel (lomber omurga) disk hastalığından kaynaklanan S2–S4 hasarı) detrüsör kası kontraktilitesinin kaybına yol açar. Mesane büyür, hipotonik olur ve boşalamaz. Taşma tipi idrar kaçırma (inkontinans) yaygındır; kateterizasyon gerekir.

*Karma:* Sinir sisteminin birden fazla düzeyinin tutulumu (multipl skleroz (MS) hastalarında yaygın), aşırı aktivite ve az aktivite unsurlarını birleştirebilen karma örüntüler oluşturur.

**Nedenler**

Nörojen mesane, alt idrar yolunun sinirsel kontrolünü etkileyen herhangi bir durumdan kaynaklanabilir; bunlar arasında şunlar yer alır: - Omurilik yaralanması (spastik nörojen mesanenin en sık nedeni) - Multipl skleroz (MS) - İnme ve beyin hasarı - Spina bifida ve gergin omurilik sendromu - Parkinson hastalığı ve diğer nörodejeneratif hastalıklar - Periferik nöropati (diyabetik, ameliyat sonrası, ışınlama sonrası) - Kauda ekuina sendromu

**Tanı**

Ürodinamik çalışmalar (sistometri, basınç-akım çalışmaları, sfinkter EMG) işlev bozukluğunun tipini kesin olarak belirler ve tedavi kararlarına rehberlik eder. Görüntüleme (ultrason, sistografi) üst idrar yolunu hasar açısından değerlendirir. Karmaşık olgularda video ürodinami kullanılır.

**Yönetim ilkeleri**

Başlıca hedefler, üst idrar yolunu yüksek basınç hasarından korumak, tekrarlayan enfeksiyonları önlemek ve mümkün olduğunca fazla mesane işlevini ve kontinansı geri kazandırmaktır.

- *Temiz aralıklı kendi kendine kateterizasyon (CISC):* az aktif mesane yönetiminin temel taşı ve DESD'de üst yol hasarını önlemek için en etkili strateji - *Antikolinerjik ilaçlar:* detrüsör kası aşırı aktivitesini azaltır; yan etkiler uzun vadeli kullanımı sınırlar - *Botulinum toksini (Botox) enjeksiyonu:* detrüsör kasına sistoskopik enjeksiyon, aşırı aktiviteyi, idrar kaçırmayı ve mesane basınçlarını belirgin biçimde azaltır; etkiler 6–12 ay sürer - *Sakral nöromodülasyon:* implante edilmiş elektriksel stimülatör sakral sinir köklerini modüle eder — sıkışma tipi idrar kaçırma ve obstrüktif olmayan retansiyon için etkilidir - *İntratekal baklofen pompası:* omurilik uyarılabilirliğini doğrudan baskılar; yüksek omurilik yaralanması ve MS'te hem ekstremite spastisitesini hem de detrüsör kası hiperrefleksisini azaltır - *Omurilik stimülasyonu:* seçilmiş omurilik yaralanması hastalarında mesane işlevini iyileştirebilir ve otonom disrefleksi riskini azaltabilir