Siyatik

Siyatik sinir boyunca bacak ağrısı; genellikle sıkışmış bir sinir kökünden kaynaklanır. Çoğu olgu haftalar içinde yatışır; asıl iş, hedefe yönelik tedavi gerektirenleri fark etmektir.

Yol
Omurga — cerrahi
Gözden geçiren
Hussein Imran Mousa, danışman beyin ve sinir cerrahı
Okuma süresi
3 dk
Son gözden geçirme
Ocak 2021
Bu sayfa otomatik olarak çevrilmiştir; İngilizce sürüm esas alınır. İngilizce sürümü aç →

At a glance

Nedir?

Bel omurgasındaki sıkışmış bir sinir kökünden kaynaklanan, siyatik sinir boyunca bacağa yayılan ağrı.

Tipik bulgular

Tek bacak boyunca inen keskin, çakıcı ağrı; çoğu zaman ayakta uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük eşlik eder.

Nasıl tedavi ediyoruz?

Önce fizik tedavi; ağrı şiddetli veya kalıcı olduğunda hedefe yönelik enjeksiyon; cerrahi ise ilerleyici güçsüzlük veya gerçek acil durumlar için saklanır.

Siyatik nedir?

Siyatik bir tanı değil, bir belirtidir. Vücudun en büyük siyatik siniri boyunca yayılan ağrıyı ifade eder; bu sinir alt bel (lomber omurga) ve üst sakral sinir köklerinden oluşur ve kalça arkasından (gluteal bölge / buttock) geçerek bacağın arkasından aşağı iner.

Çoğu olguda ağrıya, bu sinir köklerinden birine omurgadan çıkarken bası yapan bir disk hernisi (fıtık) neden olur. Daha az sıklıkla bası; spinal stenoz (omurga kanal darlığı), piriformis kası spazmı veya sinirin seyri boyunca bir kitleden kaynaklanır. Hangi kökün etkilendiğini ve neyin bası yaptığını belirlemek, ilk muayenenin amacıdır.

Nasıl ortaya çıkar?

Klasik tablo, kalça arkasından tek bacağın arka veya yan tarafı boyunca fırlayan, bazen ayağa kadar ulaşan keskin, elektrik çarpması benzeri bir ağrıdır. Ağrı çoğu zaman belirli bir dermatomu — tek bir sinir kökünün beslediği deri (cilt) şeridini — izler ve bu şeridi bilmek, görüntüleme doğrulamadan önce hekimin hangi kökün etkilendiğini tahmin etmesini sağlar.

Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük planı değiştirir: bu belirtiler sinirin yalnızca tahriş olmadığını, işlevsel olarak da bozulduğunu gösterir ve güçsüzlük ilerleyiciyse acil değerlendirme gerekir.

Siyatikle sık karıştırılan iki durum

“Siyatik” sözcüğü gevşek biçimde kullanılır. İki durum birbirine benzer görünür ama tedavi yolları farklıdır — bunları ayırt etmek taramada değil, fizik muayenede yapılır.

Durum A

Radiküler siyatik

  • Ağrı bir sinir kökü dermatomunu izler — kalça arkası, uyluk, baldır, ayak.
  • Düz bacak kaldırma testi ağrıyı yeniden oluşturur.
  • MR, ilgili sinir kökünde disk basısını gösterir.

Durum B

Piriformis sendromu

  • Ağrı kalça arkasında sınırlıdır, bazen uyluğa yayılır.
  • Kalça arkasına derin palpasyonda hassasiyet; DBK çoğu zaman negatif.
  • Omurga MR'ı normaldir; tanı klinik olarak konur.

Klinikte gördüklerimiz

80%

Konservatif tedaviyle 6 hafta içinde düzelen olgular

60%

Tek bir hedefe yönelik epidural enjeksiyondan sonra belirgin şekilde düzelenler

5%

İlk değerlendirmede cerrahi dekompresyon gerektirenler

Temel bilgiler

01 Bir iki günden fazla yatak istirahati sonuçları kötüleştirir; aktif kalmak iyileşme sürecini hızlandırır.
02 Bacak belirtileri 4–6 haftadan uzun sürdüğünde veya ilk günden itibaren nörolojik bulgular olduğunda MR (manyetik rezonans) istenir.
03 Enjeksiyon hem tanıya hem tedaviye yöneliktir — güçlü bir kısa vadeli yanıt hedef kökü doğrular.
04 İlerleyici güçsüzlük, eyer bölgesinde uyuşma veya mesane/bağırsak kontrolünün kaybı alarm bulgularındandır ve aynı gün değerlendirme gerektirir.
05 Yalnızca ağrı nedeniyle (güçsüzlük olmadan) cerrahi, hastayla birlikte verilen bir karardır, varsayılan bir seçenek değildir.

Nasıl tedavi edilir?

Kademeli plan sırt ağrısındakini yansıtır: konservatif başla, kanıt destekledikçe yükselt ve cerrahiyi tanımlı endikasyonlara sakla.

Hareket + ilaç

1. ila 4. haftalar

  • Aktif kalın; yatmaktansa kısa yürüyüşler daha iyidir
  • Basit ağrı kesici (parasetamol, NSAİİ)
  • Gerektiğinde kısa süreli nöropatik ağrı ilaçları

Fizik tedavi

2. ila 8. haftalar

  • Sinir kaydırma egzersizleri
  • Karın-bel ve kalça güçlendirme egzersizleri
  • Postür yeniden eğitimi

Hedefe yönelik enjeksiyon

Kalıcı veya şiddetli ağrı için

  • Transforaminal epidural steroid enjeksiyonu
  • İnterlaminar epidural steroid enjeksiyonu
  • Selektif sinir kökü bloğu (tanısal + tedavi edici)

Cerrahi

Yalnızca tanımlı endikasyonlar

  • İlerleyici motor güçsüzlük
  • Kauda ekuina sendromu (acil durum)
  • 6 haftadan uzun süren tam konservatif tedaviye yanıt vermeyen kalıcı, işlevi engelleyen ağrı

Plan, ilk ziyaretin sonunda yazılı olarak hastayla ve sevk eden hekimle paylaşılır; görüntüleme yalnızca muayene gerektirdiğinde planlanır.

İlgili okumalar

Muayene randevusu alın

Sekreter ilk randevuları klinik saatleri içinde planlar; lütfen aramayı yaparken önceki görüntüleme tetkiklerinizi, ameliyat notlarınızı ve güncel ilaç listenizi hazır bulundurun.

Bu sayfa Siyatik hakkında genel bilgi sağlar ve bireysel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Belirtileriniz şiddetliyse veya kötüleşiyorsa vakit kaybetmeden bir hekime başvurun.