At a glance
ئەمە چییە
ئازارێک کە بە درێژایی دەماری سیاتیک بەرەو خوارەوەی قاچ دەڕوات، بەهۆی پەستان لەسەر ڕەگی دەمار لە بڕبڕەکانی کەمەردا.
نیشانە باوەکان
ئازاری تیژ و تەقینەوەیی بە درێژایی یەک قاچ، زۆرجار لەگەڵ سڕبوون، مێروولەکردن یان لاوازی لە پێدا.
چۆن چارەسەری دەکەین
سەرەتا چارەسەری سروشتی؛ دەرزیی ئامانجدار کاتێک ئازار سەخت یان بەردەوام بێت؛ نەشتەرگەری تەنها بۆ لاوازیی پەرەسەندوو یان حاڵەتی فریاکەوتنی ڕاستەقینە.
سیاتیکا چییە
سیاتیکا (ئازاری دەماری ڕان) نیشانەیە، نەک دەستنیشانکردنی نەخۆشی. مەبەست لێی ئەو ئازارەیە کە بە درێژایی دەماری سیاتیک دەڕوات — گەورەترین دەماری لەش — کە لە ڕەگە دەمارەکانی خوارەوەی کەمەر و سەرەوەی عەجز پێکدێت و بە ناو کەفەڵدا و بە پشتی قاچدا بەرەو خوارەوە دەڕوات.
لە زۆربەی حاڵەتەکاندا ئازارەکە بەهۆی دیسک (هەڵخلیسکانی دیسک)ەوەیە کە پەستان دەخاتە سەر یەکێک لەو ڕەگە دەمارانە لە کاتی دەرچوونی لە بڕبڕەی پشت. کەمتر، پەستانەکە لە تەنگبوونەوەی کەناڵی بڕبڕەی پشت، گرژبوونی ماسولکەی پیریفۆرمیس یان بارستەیەک لە ڕێڕەوی دەمارەکەوە دێت. دیاریکردنی ئەوەی کام ڕەگ و چی پەستانی لەسەر دروست کردووە، ئامانجی یەکەم سەردانە.
چۆن دەردەکەوێت
شێوازی ناسراو ئازارێکی تیژی وەک کارەباگرتنە کە لە کەفەڵەوە بە پشت یان لای یەک قاچدا بەرەو خوارەوە دەڕوات، هەندێک جار تا پێ دەگات. ئازارەکە زۆرجار دێرماتۆم (ناوچەی پێستی دەمارێک)ێکی دیاریکراو دەگرێتەوە — ئەو پشتێنەیە لە پێست کە یەک ڕەگی دەمار هەستی پێدەبەخشێت — و ناسینی ئەو پشتێنەیە ڕێگە بە پزیشک دەدات پێشبینی بکات کام ڕەگ تووش بووە پێش ئەوەی وێنەگرتنی پزیشکی پشتڕاستی بکاتەوە.
سڕبوون، مێروولەکردن یان لاوازی لە قاچ یان پێدا پلانەکە دەگۆڕێت: ئەم نیشانانە ئەوە نیشان دەدەن کە دەمارەکە تەنها هەڵنەچووە بەڵکو کارکردنی تێکچووە، و ئەگەر لاوازییەکە پەرەسەندوو (بەردەوام خراپتر دەبێت) بێت، هەڵسەنگاندنی بەپەلە پێویستە.
دوو شت کە زۆرجار لەگەڵ سیاتیکادا تێکەڵ دەکرێن
وشەی «سیاتیکا» بە شێوەیەکی ناوورد بەکاردێت. دوو نەخۆشی لە یەک دەچن بەڵام ڕێگەی چارەسەریان جیاوازە — جیاکردنەوەیان لە پشکنینی جەستەییدا دەکرێت، نەک لە وێنەکەدا.
نەخۆشیی A
سیاتیکای ڕەگی دەمار
- ئازارەکە دێرماتۆمی ڕەگێکی دەمار دەگرێتەوە — کەفەڵ، ڕان، پشتی قاچ (پووزی قاچ)، پێ.
- تاقیکردنەوەی بەرزکردنەوەی قاچی ڕێک ئازارەکە دووبارە دەکاتەوە.
- ئێم ئاڕ ئای پەستانی دیسک لەسەر ڕەگی دەماری گونجاو نیشان دەدات.
نەخۆشیی B
سەندرۆمی ماسولکەی پیریفۆرمیس
- ئازار لە کەفەڵدا چڕ دەبێتەوە، هەندێک جار بۆ ڕان دەگوازرێتەوە.
- هەستیاری بە دەستلێدان لە کاتی پشکنینی قووڵی کەفەڵ؛ SLR زۆرجار نەرێنییە.
- ئێم ئاڕ ئای بڕبڕەی پشت ئاساییە؛ دەستنیشانکردنی نەخۆشی کلینیکییە.
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
٨٠%
ئەو حاڵەتانەی لە ماوەی ٦ هەفتەدا بە چارەسەری پارێزگارانە چاک دەبنەوە
٦٠%
دوای یەک دەرزی ئیپیدیوراڵی ئامانجدار بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر دەبن
٥%
لە یەکەم هەڵسەنگاندندا پێویستیان بە لابردنی پەستان بە نەشتەرگەری هەیە
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
پلانی قۆناغبەندی وەک ئازاری پشت وایە: بە چارەسەری پارێزگارانە دەست پێدەکات، کاتێک بەڵگەکان پشتگیری بکەن بەرز دەکرێتەوە، و نەشتەرگەری تەنها بۆ حاڵەتی گونجاو بۆ چارەسەری دیاریکراو دەهێڵرێتەوە.
جووڵە + دەرمان
هەفتەی ١ تا ٤
- چالاک بمێنەوە؛ پیاسەی کورت باشترە لە ڕاکشان
- ئازارشکێنی سادە (پاراسیتامۆڵ، دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان)
- خولێکی کورتی دەرمانی ئازاری دەماری لە کاتی پێویستدا
چارەسەری سروشتی
هەفتەی ٢ تا ٨
- ڕاهێنانی خلیسکاندنی دەمار
- ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکەکانی ناوەڕاستی لەش و کەفەڵ
- فێرکردنەوەی شێوەی دروستی ڕاگرتنی لەش
دەرزیی ئامانجدار
بۆ ئازاری بەردەوام یان ئازاری سەخت
- دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ لە ڕێگەی کونی دەمارەوە
- دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ لە نێوان لامیناکان
- بلۆکی هەڵبژێردراوی ڕەگی دەمار (بۆ دەستنیشانکردن + چارەسەر)
نەشتەرگەری
تەنها بۆ حاڵەتی گونجاو بۆ چارەسەری دیاریکراو
- لاوازیی پەرەسەندووی جووڵە
- سەندرۆمی کلکی ئەسپ (فریاکەوتن)
- ئازاری بەردەوام و پەکخەر کە وەڵامی ٦+ هەفتە چارەسەری پارێزگارانە (بێ نەشتەرگەری)ی تەواو نەداتەوە
لە کۆتایی یەکەم سەردانەکەدا پلانەکە دەنووسرێت و لەگەڵ نەخۆش و ئەو پزیشکەی ناردوویەتی هاوبەش دەکرێت؛ وێنەگرتنی پزیشکی تەنها کاتێک ڕێکدەخرێت کە پشکنینەکە داوای بکات.
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
ئازاری پشت
زۆربەی حاڵەتەکانی ئازاری پشت میکانیکین و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە. یەکەم سەردان ئەو حاڵەتە کەمانە دەدۆزێتەوە کە پێویستیان بە وێنەگرتنی پزیشکی، دەرزی یان نەشتەرگەری هەیە، بەبێ چارەسەری زیادەڕۆیانە.
فایبرۆمایالجیا و ئازاری مایۆفاشیال
ئازاری ماسولکەی بڵاو کە پشکنینە ئاساییەکان ڕوونی ناکەنەوە. زۆربەی لە ماسولکە و پەردەی ماسولکەوە سەرچاوە دەگرێت، و کاتێک سەرچاوەکەی دۆزرایەوە چارەسەر دەکرێت.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی سیاتیکا دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.