At a glance
چییە
هەوکردن و ئەستووربوونی کیسەی جومگەی شان (هەوکردنی پەردەی جومگەی شان) کە دەبێتە هۆی ئازار و لەدەستدانی جووڵە.
نیشانە باوەکان
ئازاری کپی قووڵ، نەتوانینی گەیاندنی دەست بۆ پشتەوەی پشت یان سەرووی سەر، شەوان خراپتر دەبێت.
چۆن چارەسەری دەکەین
چارەسەری سروشتی بۆ مەودای جووڵە؛ دەرزی ناو جومگە بۆ شکاندنی بازنەی ئازار؛ نەشتەرگەریی ئازادکردنی کەپسوڵ بۆ ئەو کەمینە بچووکەی بە تەواوی گیر دەبن.
شانی بەستوو چییە
شانی بەستوو — کە لە ڕووی کلینیکییەوە پێی دەوترێت هەوکردنی پەردەی جومگەی شان — حاڵەتێکی هەوکردنە کە تێیدا کیسەی دەوری جومگەی شان ئەستوور دەبێت، گرژ دەبێت و بە خۆیەوە دەنووسێت. ئەنجامەکەی ئازاری سەخت و لەدەستدانی پەرەسەندوو (بەردەوام خراپتر دەبێت)ی جووڵەیە، بە تایبەتی سووڕانەوە بەرەو دەرەوە.
ئەم حاڵەتە خۆی کۆتایی دێت: تەنانەت بەبێ چارەسەریش زۆربەی حاڵەتەکان لە ماوەی ١٨ تا ٣٠ مانگدا چاک دەبنەوە. بەڵام ئەمە ماوەیەکی درێژە بۆ لەدەستدانی شانێک، و مەبەستی چارەسەری چالاک ئەوەیە ئەم ماوەیە بە شێوەیەکی بەرچاو کورت بکاتەوە — زۆرجار بۆ تەنها چەند مانگێک.
سێ قۆناغ کە پێیاندا تێدەپەڕیت
حاڵەتەکە بە سێ قۆناغی تێکەڵ بە یەکدا تێدەپەڕێت. چارەسەری دروست بەندە بەوەی لە کام قۆناغدایت — زۆرکردن لە چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) لە قۆناغی بەستندا ئازارەکە خراپتر دەکات و جووڵە خێراتر ناگەڕێنێتەوە.
قۆناغی ١
بەستن (ئازار زاڵە)
- ٢–٩ مانگ. ئازار لە خراپترین ئاستدایە؛ جووڵە بەرەبەرە کەم دەبێتەوە.
- جەخت لەسەر کۆنترۆڵکردنی ئازار: دەرزی، تەنها جووڵاندنی نەرم.
- ڕاکێشانی ماسولکەی توند لەم کاتەدا زیانبەخشە.
قۆناغی ٢ و ٣
بەستوو ← کرانەوە
- ٤–١٢ مانگ بەستوو؛ ٥–٢٤ مانگ کرانەوە.
- ئازار کەم دەبێتەوە؛ ڕەقبوون کێشەی سەرەکییە.
- لێرەدا چارەسەری سروشتیی ئامانجدار زۆربەی باشبوونەکە دەهێنێت.
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
٢–٥%
ڕێژەی تووشبوون بە درێژایی ژیان لە کۆی دانیشتوواندا
٧٠%
لە ماوەی ٣ مانگدا دوای دەرزی ستیرۆید لە ناو جومگە بە ڕادەیەکی زۆر باشتر دەبن
١٠%
پێویستیان بە نەشتەرگەریی ئازادکردنی کەپسوڵ هەیە بۆ ڕەقبوونی سەرسەخت بەرامبەر چارەسەر
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
چاودێری بەپێی قۆناغ ڕێک دەخرێت. هەمان دەستێوەردان بە ڕیزبەندیی هەڵە دەتوانێت چاکبوونەوەت خاو بکاتەوە؛ بەڵام کە لەگەڵ قۆناغەکەدا بگونجێنرێن، بە شێوەیەکی پێوانەکراو ماوەکە کورت دەکەنەوە.
کۆنترۆڵکردنی ئازار
قۆناغی بەستن
- ئازارشکێنی سادە + خولێکی کورتی NSAID
- ئامۆژگاری دەربارەی شێوەی نووستن
- دەرزی ستیرۆید لە ناو جومگە (بە ڕێنماییی وێنەگرتنی پزیشکی)
چارەسەری سروشتی
قۆناغەکانی بەستوو + کرانەوە
- تەکنیکەکانی مەودای جووڵەی ناچالاک
- ڕاکێشانی کەپسوڵی جومگە (ماسولکە سووڕێنەرەکانی شان، جووڵەی پەندوڵی)
- ڕاهێنانی ماڵەوە، هەر ٤–٦ هەفتە جارێک پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت
چارەسەر بە دەرزی
کاتێک ئازار ڕێگرە لە پێشکەوتن
- بلۆکی دەماری سەرووی شانەپەڕ
- فراوانکردن بە شلە (فراوانکردنی کەپسوڵ بە ئاوی خوێ + ستیرۆید)
- دووبارەکردنەوەی ستیرۆیدی ناو جومگە دوای ٨–١٢ هەفتە ئەگەر پێویست بوو
نەشتەرگەری
کەمینەیەکی بچووک
- جووڵاندنی جومگە لە ژێر بەنجدا (MUA)
- ئازادکردنی کەپسوڵی جومگە بە ئارسرۆسکۆپ
- چارەسەری سروشتیی دەستبەجێ دوای نەشتەرگەری پێویستە و ناکرێت پشتگوێ بخرێت
پلانەکە هەر ٦ هەفتە جارێک پێداچوونەوەی بۆ دەکرێت — قۆناغەکان دەگۆڕێن، و چارەسەرەکەش لەگەڵیاندا دەگۆڕێت.
سەیری چارەسەرەکە بکە
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
فایبرۆمایالجیا و ئازاری مایۆفاشیال
ئازاری ماسولکەی بڵاو کە پشکنینە ئاساییەکان ڕوونی ناکەنەوە. زۆربەی لە ماسولکە و پەردەی ماسولکەوە سەرچاوە دەگرێت، و کاتێک سەرچاوەکەی دۆزرایەوە چارەسەر دەکرێت.
ئازاری پشت
زۆربەی حاڵەتەکانی ئازاری پشت میکانیکین و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە. یەکەم سەردان ئەو حاڵەتە کەمانە دەدۆزێتەوە کە پێویستیان بە وێنەگرتنی پزیشکی، دەرزی یان نەشتەرگەری هەیە، بەبێ چارەسەری زیادەڕۆیانە.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی شانی بەستوو دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.