کۆماوەبوونی پشت

چەمانەوەی زیادەی بەشی سەرەوەی بڕبڕەی پشت بەرەو پێشەوە: بەهۆی شێوەی وەستان، نەخۆشیی شۆیەرمان، داخوران یان دوای برینداربوون. حاڵەتە سەختەکان بە نەشتەرگەری ڕاست دەکرێنەوە.

ڕێچکە
بڕبڕەی پشت — نەشتەرگەری
پشکنراوە لەلایەن
د. حوسێن عیمران مووسا، پزیشکی ڕاوێژکاری نەشتەرگەریی مێشک و دەمار
کاتی خوێندنەوە
٣ خولەک
دوایین پشکنین
٢٠٢١ ئازار

At a glance

ئەمە چییە

خڕبوونەوەی زیادەی بڕبڕەکانی سنگ بەرەو پێشەوە، کە شێوەی ڕاگرتنی لەشێکی «چەماوە» دروست دەکات. دەکرێت بەهۆی شێوەی وەستان، گەشەکردن (شۆیەرمان)، داخوران یان دوای زەبر بێت.

نیشانە باوەکان

چەمانەوەی دیار بەرەو پێشەوە، ئازاری پشت، هەناسەتەنگی لە حاڵەتە سەختەکاندا، نیگەرانیی جوانکاری.

چۆن چارەسەری دەکەین

چەمانەوەی پشت بەهۆی شێوەی وەستان: ڕاستکردنەوەی شێوەی ڕاگرتنی لەش و ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکەکانی ناوەڕاستی لەش. شۆیەرمان: بەکارهێنانی پشتێنی پزیشکی لە منداڵانی لە گەشەدا، نەشتەرگەری بۆ چەمانەوە سەختەکان. داخوران: چارەسەری ئازار و چارەسەری سروشتی.

کۆماوەبوونی پشت چییە

کۆماوەبوونی پشت (کایفۆسیس) چەمانەوەی بڕبڕەکانی سنگ (پشتی ناوەڕاست)ە بەرەو پێشەوە. کۆماوەبوونی ئاسایی بڕبڕەکانی سنگ ٢٠–٤٠°ە؛ زیاتر لە ٥٠° زۆربەی جار بە زیادە دادەنرێت. هۆکارەکان جیاوازن: دانیشتن و وەستانی چەماوە، نەخۆشیی شۆیەرمان (کۆماوەبوونی پێکهاتەیی کە لە تەمەنی هەرزەکاریدا دەست پێدەکات)، نەخۆشی داخورانی دیسک لە نەخۆشە بەساڵاچووەکاندا، یان شێوەشێواوی دوای زەبر.

ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین

١–٨%

لە هەرزەکاران کۆماوەبوونی پشتی شۆیەرمانیان هەیە

٥٠°

گۆشەی سنوور — لە سەرووی ئەمەوە نیگەرانیی جوانکاری و کارکردن زیاتر دەبێت

٧٠–٨٠%

دوای ڕاستکردنەوە بە نەشتەرگەری سووککردنی ئازار و باشتربوونی ڕووخسار بەدەست دەهێنن

زانیارییە سەرەکییەکان

٠١ نەخۆشیی شۆیەرمان بریتییە لە سێگۆشەبوونی بڕبڕە (vertebral wedging) (سێگۆشەبوونی زیاتر لە ٥° لە سێ بڕبڕەی یەک لە دوای یەکدا).
٠٢ کۆماوەبوونی پشت بەهۆی داخوران لە ماوەی چەندین دەیەدا بەهۆی داڕمانی دیسک و تێکچوونی جومگەی فاسێت دروست دەبێت.
٠٣ لە کۆماوەبوونی پشتی سەختدا (زیاتر لە ٧٥°) لەوانەیە توانای یەدەگی سییەکان و دڵ کەم ببێتەوە.

چۆن چارەسەر دەکرێت

چەمانەوەی پشت بەهۆی شێوەی وەستان (کایفۆسیس) وەڵامی ڕاهێنانی ماسولکەکانی ناوەڕاستی لەش دەداتەوە. کۆماوەبوونی پشتی پێکهاتەیی پێویستی بە بەکارهێنانی پشتێنی پزیشکی یان نەشتەرگەری هەیە بەپێی سەختی و تەمەن.

ڕاستکردنەوەی شێوەی ڕاگرتنی لەش

چەمانەوەی پشت بەهۆی شێوەی وەستان (نەرم، بێ سێگۆشەبوونی پێکهاتەیی)

  • ئاگاداربوون لە شێوەی ڕاگرتنی لەش و فێرکاریی ئەرگۆنۆمی
  • ڕاهێنانی بەهێزکردنی ماسولکەکانی ناوەڕاستی لەش (ماسولکە ڕاستکەرەوەکانی پشت، جێگیرکەرەوەکانی شانەپەڕ)
  • کردنەوەی سنگ و ڕاکێشانی ماسولکەکانی چەماندنەوەی سمت

بەکارهێنانی پشتێنی پزیشکی

کۆماوەبوونی پشتی شۆیەرمان، ئێسکی لە گەشەدا، چەمانەوەی ٥٠–٧٥°

  • پشتێنی پاڵپشتیی سنگ و کەمەر و عەجزی ڕەق (TLSO) کە ڕۆژانە ١٨–٢٠ کاتژمێر لەبەر دەکرێت
  • بۆ ڕاگرتنی پەرەسەندنی چەمانەوەکە کاریگەرە؛ بۆ ڕاستکردنەوەی ئەو چەمانەوانەی جێگیر بوون کەمتر کاریگەرە

نەشتەرگەری

چەمانەوەی سەخت یان پەرەسەندوو (زیاتر لە ٧٥°) کە دەبێتە هۆی ئازار، کەمتوانایی یان تێکچوونی کاری دڵ و سییەکان

  • لکاندنی بڕبڕەکان لە دواوە بە ئامرازی جێگیرکردن
  • ئازادکردنی پێشەوەی بڕبڕەی پشت و لکاندن بۆ چەمانەوە ڕەقەکان
  • بڕینی ئێسک (ئۆستیۆتۆمی) بۆ شێوەشێواوی جێگیر

چارەسەری ئازار

کۆماوەبوونی پشت بەهۆی داخوران

  • دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان بۆ هەوکردن
  • چارەسەری سروشتی و پاڵپشتیی شێوەی ڕاگرتنی لەش
  • کارە دەستێوەردانییەکانی چارەسەری ئازار ئەگەر چارەسەری پارێزگارانە (بێ نەشتەرگەری) سەرنەکەوت

خوێندنەوەی پەیوەندیدار

چاوپێکەوتنێک بگرە

سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.

ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی کۆماوەبوونی پشت دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.