At a glance
ئەمە چییە
ئازاری مل بەهۆی تێکچوونی کارکردی میکانیکی (کشانی ماسولکە، شێوەی ڕاگرتنی لەش)، نەخۆشی داخورانی دیسک (داخورانی بڕبڕەکانی مل) یان تێکچوونی جومگەی فاسێت. ئەگەر دەمار هەڵبچێت، ئازارەکە لەوانەیە بۆ شان یان باڵ بڵاو بێتەوە.
نیشانە باوەکان
ئازاری مل و ڕەقبوون (زۆربەی جار لەگەڵ هەندێک جووڵە خراپتر دەبێت)، لەوانەیە بۆ شان یان باڵ بڵاو بێتەوە، سەرئێشە، هەندێک جار سڕبوون یان مێروولەکردن لە پەنجەکاندا.
چۆن چارەسەری دەکەین
کتوپڕ: ئازارشکێن، خاوکەرەوەکانی ماسولکە، شێوەی ڕاگرتنی لەش و ڕێکخستنی شوێنی کار. درێژخایەن: چارەسەری سروشتی، ڕاکێشانی مل، دەرمان، و — ئەگەر تێکچوونی ڕەگی دەمار هەبێت — وێنەگرتنی پزیشکی و لەوانەیە ڕێکاری دەستێوەردانی.
ئازاری مل چییە
ئازاری مل زۆر باوە — ٣٠–٥٠٪ی خەڵک لە هەر ساڵێکدا ئازاری مل ڕاپۆرت دەکەن. هۆکارەکان لە کشانی ماسولکەی سادە و تێکچوونی کارکرد بەهۆی شێوەی ڕاگرتنی لەشەوە دەست پێ دەکەن تا داخورانی بڕبڕەکانی مل (نەخۆشی داخورانی دیسک و تێکچوونی جومگەکانی فاسێت)، دیسک (هەڵخلیسکانی دیسک) و تێکچوونی درکەپەتک لە ناوچەی مل (پەستان لەسەر درکەپەتک).
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
٣٠–٥٠%
ساڵانە ئازاری مل ڕاپۆرت دەکەن
٢–١٠%
تووشی ئازاری ملی درێژخایەن دەبن (زیاتر لە ٦ مانگ دەخایەنێت)
٥٠–٧٥%
تەنها بە چارەسەری سروشتی و ڕاستکردنەوەی شێوەی ڕاگرتنی لەش باشتر دەبن
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
ئازاری ملی میکانیکیی کتوپڕ بە چالاکی، شێوەی ڕاگرتنی لەش و ئازارشکێن باشتر دەبێت. ئازاری درێژخایەن لەوانەیە پێویستی بە چارەسەری فرەلایەنە هەبێت.
چارەسەری قۆناغی کتوپڕ
یەکەم ٢–٤ هەفتە
- ئازارشکێن: پاراسیتامۆڵ، دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان
- خاوکەرەوەکانی ماسولکە (سایکلۆبێنزاپرین، تیزانیدین) بۆ گرژبوونی کتوپڕی ماسولکە
- ڕاهێنانی نەرمی مەودای جووڵە، ئامۆژگاریی شێوەی ڕاگرتنی لەش و ڕێکخستنی شوێنی کار
چارەسەری سروشتی
چەند هەفتەیەک تا چەند مانگێک
- جووڵاندنی مل و ڕاکێشانی ماسولکە
- ڕاهێنانی بەهێزکردنی هەنگاو بە هەنگاو (ماسولکە قووڵە چەمێنەرەکانی مل، ماسولکە جێگیرکەرەکانی شانەپەڕ)
- ڕاهێنانی شێوەی ڕاگرتنی لەش و ڕێکخستنی شوێنی کار
دەرمان
ئازاری درێژخایەن
- دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان یان پاراسیتامۆڵ بۆ ئازاری بەردەوامی پاشخان
- دەرمانەکانی ئازاری دەماری (گاباپێنتین، پرێگابالین) ئەگەر تێکچوونی ڕەگی دەمار هەبێت
- خاوکەرەوەکانی ماسولکە یان ژەمی دەرمانی کەمی دژەخەمۆکییە سێ ئەڵقەییەکان بۆ ئەو ئازارەی پەیوەستە بە گرژبوونی ماسولکە
ڕێکارە دەستێوەردانییەکان
تێکچوونی ڕەگی دەماری بەردەوام یان ئازاری پەیوەست بە جومگەی فاسێت
- دەرزی ستیرۆیدی ئیپیدیوراڵ لە ڕێگەی کونی دەمارەوە (transforaminal epidural steroid injection) لە ناوچەی مل بۆ تێکچوونی ڕەگی دەمار
- دەرزی جومگەی فاسێتی مل یان بلۆکی لقی ناوەکیی دەمار
- سووتاندن بە ڕادیۆفریکوێنسی لە ناوچەی مل بۆ ئازاری درێژخایەنی جومگەی فاسێت
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
ئازاری پشت
زۆربەی حاڵەتەکانی ئازاری پشت میکانیکین و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە. یەکەم سەردان ئەو حاڵەتە کەمانە دەدۆزێتەوە کە پێویستیان بە وێنەگرتنی پزیشکی، دەرزی یان نەشتەرگەری هەیە، بەبێ چارەسەری زیادەڕۆیانە.
ئازاری ڕاتەکانی مل
برینداربوونی مل بەهۆی ڕاتەکانێکی کتوپڕەوە، بە شێوەی باو لە ڕووداوی ئۆتۆمبێلدا. زۆربەی خەڵک لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا چاک دەبنەوە؛ ١٠–١٥%یان تووشی ئازار دەبن بۆ ماوەی درێژ.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی ئازاری مل دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.