At a glance
ئەمە چییە
برینداربوونی مل بەهۆی جووڵەی کتوپڕی سەر بەرەو دواوە یان پێشەوە (خێرابوون و کەمبوونەوەی خێرایی)، بە شێوەی باو لە پێکدادانی ئۆتۆمبێلدا. برینداربوونی شانەی نەرمی بەستەرەکان و ماسولکەکان.
نیشانە باوەکان
ئازاری مل و ڕەقبوون (لەوانەیە چەند کاتژمێر تا چەند ڕۆژ دوا بکەوێت)، سەرئێشە، ئازاری شان، سڕبوون یان مێروولەکردن لە باسکەکاندا.
چۆن چارەسەری دەکەین
قۆناغی کتوپڕ: جێگیرکردن، دەرمانی ئازارشکێن، خاوکەرەوەکانی ماسولکە. جووڵاندنی زوو هەر کە ئازاری کورتخایەن ئارام بووەوە. قۆناغی درێژخایەن: چارەسەری سروشتی، چارەسەری هزری-ڕەفتاری، و بە دەگمەن کارە دەستێوەردانییەکانی چارەسەری ئازار.
ئازاری ڕاتەکانی مل چییە
ئازاری ڕاتەکانی مل (ویپلاش) ڕوودەدات کاتێک مل بە زۆر دەچەمێتەوە و ڕاست دەبێتەوە (یان بە پێچەوانەوە) بەهۆی خێرابوون یان کەمبوونەوەی کتوپڕی خێرایی، بە شێوەی باو لە پێکدادانی ئۆتۆمبێلدا. برینداربوونە بنەڕەتییەکە لە شانەی نەرمدایە، واتە بەستەرەکان، ماسولکەکان و جومگەکانی فاسێت (facet joint)، هەرچەندە ئێم ئاڕ ئای (MRI) و تیشکی ئێکس زۆر جار ئاسایین.
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
١٠–١٥%
تووشی تێکچوونەکانی پەیوەست بە ڕاتەکانی ملی درێژخایەن (WAD) دەبن
٣–٧ ڕۆژ
تێکڕای دەستپێکی نیشانەکان تا لووتکەی ئازار
٨٠%
لە ماوەی ٣ مانگدا بە جووڵاندنی زوو چاک دەبنەوە
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
جووڵاندنی زوو و بەتواناکردنەوە (rehabilitation) بە شێوەیەکی چالاک کلیلی چارەسەرن. زۆربەی نەخۆشان بە چارەسەری پارێزگارانە (بێ نەشتەرگەری) چاک دەبنەوە.
چارەسەری قۆناغی کتوپڕ
یەکەم ١–٢ هەفتە
- ملپێچی پزیشکیی نەرم بۆ جێگیرکردنی کورت (کەمتر لە ٣ ڕۆژ) ئەگەر پێویست بوو
- پاراسیتامۆڵ و دژەهەوکردنە ناستیرۆیدییەکان بۆ ئازار
- خاوکەرەوەکانی ماسولکە ئەگەر گرژبوون ڕێگر بوو
بەتواناکردنەوەی زوو
هەفتەکانی ١–٤
- جووڵاندنی نەرمی مل و ڕاهێنانەکانی مەودای جووڵە
- ڕاهێنانی بەهێزکردنی پەرەسەندووی ماسولکەکانی مل و شان
- فێرکردنی شێوەی ڕاگرتنی لەش و ئامۆژگاریی گونجاندنی شوێنی کار
چارەسەری ئازاری درێژخایەن
ئەگەر ئازار زیاتر لە ٣ مانگ بەردەوام بوو
- چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) بە شێوەیەکی چڕ، بە جەختکردنەوە لەسەر کەمکردنەوەی خۆدوورخستنەوە لە جووڵە بەهۆی ترسەوە
- چارەسەری هزری-ڕەفتاری (CBT)
- دەرزی جومگەی فاسێت یان بلۆکی لقی ناوەکیی دەمار (medial branch blocks) ئەگەر ئازاری ناوچەیی ئاماژە بە سەرچاوەی فاسێت بکات
پاڵپشتیی دەروونی
گرنگە بۆ گەورەکردنەوەی ترس لە ئازار و خۆدوورخستنەوە بەهۆی ترسەوە
- دڵنیاکردنەوە و فێرکردن دەربارەی چاکبوونەوەی چاوەڕوانکراو
- گەڕانەوە بۆ سەر کار و ڕووبەڕووبوونەوەی پلەبەپلە لەگەڵ چالاکییەکان
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
ئازاری مل
ئازاری مل بەهۆی کشانی ماسولکە، داخورانی دیسک یان هەوکردنی جومگەی فاسێت. زۆربەی هەڵچوونەوەی نیشانەکان لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە؛ ئازاری درێژخایەن لەوانەیە پێویستی بە چارەسەری سروشتی، دەرمان یان ڕێکاری پزیشکی هەبێت.
ئازاری پشت
زۆربەی حاڵەتەکانی ئازاری پشت میکانیکین و لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە. یەکەم سەردان ئەو حاڵەتە کەمانە دەدۆزێتەوە کە پێویستیان بە وێنەگرتنی پزیشکی، دەرزی یان نەشتەرگەری هەیە، بەبێ چارەسەری زیادەڕۆیانە.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی ئازاری ڕاتەکانی مل دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.