Ön çapraz bağ yaralanması

Ön çapraz bağ (ligament), diz ekleminde önemli bir bağ yapısıdır. Kaval kemiğinin (tibia) uyluk kemiğinin (femur) altında öne kaymasını önler. Kaval kemiğinin iç rotasyonunu engeller. Eklemi içe ve dışa doğru gelen zorlanmalara karşı korur.

Ön çapraz bağ, diz çevresindeki bağlar arasında esnekliği en az olandır. Bu nedenle ön çapraz bağ, dizde en sık yaralanan bağdır. Ön çapraz bağ yaralanmasından (ÖÇB) sonra ortaya çıkan ağrı, şişlik ve iltihap (inflamasyon) belirtileri kaslarda güç kaybına yol açar; bu da dizde instabiliteye neden olur.

Ani dönme, durma veya yön değiştirmenin sonucunda dize binen stres, çapraz bağ ve ön çapraz bağ yaralanmalarına yol açabilir. Zıpladıktan sonra dengesiz düşme ve dize gelen darbeler de yaralanmaya neden olabilir.

Futbol ve kayak gibi sporlarda uygun olmayan ekipman kullanımı, ayrıca futbolun yapay çim gibi uygun olmayan zeminlerde oynanması da buna neden olabilir.

Ön çapraz bağ yaralanması tedavisinde rehabilitasyon konservatif bir yaklaşımla uygulanmalı ve gerektiğinde cerrahi konsültasyon istenmelidir.

Rehabilitasyon ve konservatif tedavi, hastanın yaşına, aktivite düzeyine, mesleğine ve gelecekteki sporla ilgili beklentilerine göre kararlaştırılır. Konservatif tedavinin amacı, dizdeki hareket açıklığını normal düzeyine döndürmek, kas gücünü yeniden kazandırmak, stabiliteyi artırmak ve işlevleri yaralanma öncesi düzeye getirmektir.

Rehabilitasyon tedavisi akut, subakut ve kronik evrelerden oluşur. Bu dönemlerde uygulanacak rehabilitasyon ve egzersiz programı kişiye özel planlanmalıdır. İleride yüksek düzeyde egzersiz yapmak isteyen bireyler ve sporcular, bağdaki hasarın derecesine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ön çapraz bağ ameliyatlarından sonra hedef, hastanın hayatına ağrısız ve neredeyse normal eklem hareketliliği ve kas gücüyle devam edebilmesidir.

Güncel ön çapraz bağ yaralanmalarından sonra, ameliyatta tercih edilen greft tipine göre ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinde farklılıklar vardır.

Ön çapraz bağ yaralanmasından sonra rehabilitasyon sürecinde, her hafta yapılacak egzersizler hastanın durumuna göre, belirli bir protokole bağlı kalınarak planlanır; ilerleme takip edilerek egzersizlerin çeşitliliği ve yoğunluğu kademeli olarak artırılır.