At a glance
چییە
سەرئێشەیەک کە ١٥+ ڕۆژ لە مانگدا ڕوودەدات بۆ لانیکەم ٣ مانگ. دەکرێت سەرئێشەی گرژی بێت (سووک، پەستێنەر)، میگرەن (مامناوەند تا سەخت، لێدەری، زۆرجار لە یەک لای سەر)، یان پەیوەست بێت بە زۆر بەکارهێنانی دەرمانەوە.
نیشانە باوەکان
سەرئێشەی ڕۆژانە یان نزیکەی ڕۆژانە، زۆرجار بەیانیان، هەندێک جار لەگەڵ دڵتێکەڵهاتن یان هەستیاری بەرامبەر ڕووناکی، زۆرجار لەگەڵ ڕەقبوونی مل یان گوشینی شەویلگە.
چۆن چارەسەری دەکەین
یەکەم: دۆزینەوە و ڕاگرتنی زۆر بەکارهێنانی دەرمان. دەرمانی پێشگیری (بیتا بلۆکەرەکان، بلۆکەرەکانی کەناڵی کالسیۆم، دەرمانە دژەفێیەکان). ژەهری بۆتولینۆم بۆ میگرەنی درێژخایەن. کردارە دەستێوەردانییەکان (بلۆکی دەمار، ورووژاندنی دەماری پشتی سەر) ئەگەر چارەسەری دەرمانی سوودی نەبوو.
سەرئێشەی درێژخایەن چییە
سەرئێشەی ڕۆژانەی درێژخایەن بەو سەرئێشەیە دەوترێت کە ≥١٥ ڕۆژ لە مانگدا ڕوودەدات بۆ ماوەی ≥٣ مانگ. سەرئێشەی گرژیی درێژخایەن، میگرەنی درێژخایەن و سەرئێشەی ڕۆژانەی بەردەوامی نوێ لەخۆ دەگرێت. لای زۆرێک لە نەخۆشان، زۆر بەکارهێنانی دەرمان (ئازارشکێنەکان، تریپتانەکان، ئۆپیۆیدەکان) بازنەی سەرئێشەکە بەردەوام دەهێڵێتەوە.
ئەوەی لە کلینیکدا دەیبینین
٤%
لە دانیشتووانی جیهان تووشی سەرئێشەی ڕۆژانەی درێژخایەن دەبن
١–٢%
سەرئێشە بەهۆی زۆر بەکارهێنانی دەرمان (MOH) هۆکاری بنەڕەتییانە
٥٠–٦٠%
تەنها بە چارەسەری پێشگیریی میگرەن باشتر دەبن
زانیارییە سەرەکییەکان
چۆن چارەسەر دەکرێت
دۆزینەوە و لابردنی هۆکارە ورووژێنەرەکان و زۆر بەکارهێنانی دەرمان. بەهێزکردنی چارەسەری پێشگیری. بژاردەی دەستێوەردانی بۆ حاڵەتە سەرسەخت بەرامبەر چارەسەرەکان.
ڕاگرتنی دەرمان
سەرئێشەی پەیوەست بە زۆر بەکارهێنانی دەرمان
- کەمکردنەوەی بەرەبەرە یان ڕاگرتنی کتوپڕ بەپێی دەرمانەکە
- چاوەڕێی ٤–١٠ هەفتە خراپتربوون (سەرئێشەی گەڕاوە) بکە پێش باشتربوون
- پاککردنەوەی لەش لە دەرمان بە مانەوە لە نەخۆشخانە بۆ حاڵەتە سەختەکان
دەرمانی پێشگیری
یەکەم هەنگاوی چارەسەر بۆ هەموو جۆرەکانی سەرئێشەی درێژخایەن
- بیتا بلۆکەرەکان (پرۆپرانۆلۆڵ، تیمۆلۆل)
- بلۆکەرەکانی کەناڵی کالسیۆم (ڤێراپامیل، دیلتیازێم)
- دەرمانە دژەفێیەکان (تۆپیرامەیت، ڤالپرۆیەت)
- دژەخەمۆکییە سێ ئەڵقەییەکان (ئەمیتریپتیلین)
ژەهری بۆتولینۆم
میگرەنی درێژخایەن (≥٤ ڕۆژی میگرەن لە مانگدا)
- دەرزی بە ژەمی دەرمانی جێگیر لە ماسولکەی ناوچەوان، ماسولکەی لاجانگ، ماسولکەی پشتی سەر، و ماسولکەکانی مل و شان
- کاریگەرییەکە لە ماوەی ٢ هەفتەدا دەردەکەوێت، نزیکەی ١٢ هەفتە دەمێنێت
- دووبارەکردنەوەی دەرزی هەر ١٢ هەفتە جارێک
کردارە دەستێوەردانییەکان
میگرەنی درێژخایەن یان سەرئێشەی گرژیی سەرسەخت بەرامبەر چارەسەر
- بلۆکی دەماری پشتی سەر یان ورووژاندنی دەماری پشتی سەر
- بلۆکی دەماری گەورەی پشتی سەر بە ستیرۆید
- بلۆکی گرێی دەماری سفینۆپالاتین (sphenopalatine ganglion block) بۆ شێوەکانی هاوشێوەی سەرئێشەی هێشوویی یان سەرئێشەی بەردەوامی نیوەی سەر
خوێندنەوەی پەیوەندیدار
ئازاری مل
ئازاری مل بەهۆی کشانی ماسولکە، داخورانی دیسک یان هەوکردنی جومگەی فاسێت. زۆربەی هەڵچوونەوەی نیشانەکان لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئارام دەبنەوە؛ ئازاری درێژخایەن لەوانەیە پێویستی بە چارەسەری سروشتی، دەرمان یان ڕێکاری پزیشکی هەبێت.
فایبرۆمایالجیا و ئازاری مایۆفاشیال
ئازاری ماسولکەی بڵاو کە پشکنینە ئاساییەکان ڕوونی ناکەنەوە. زۆربەی لە ماسولکە و پەردەی ماسولکەوە سەرچاوە دەگرێت، و کاتێک سەرچاوەکەی دۆزرایەوە چارەسەر دەکرێت.
چاوپێکەوتنێک بگرە
سکرتێر یەکەم کاتی چاوپێکەوتن لە ماوەی کاتی کارکردنی کلینیکدا دیاری دەکات؛ تکایە لە کاتی پەیوەندیکردنەکەدا وێنەگرتنە پێشووەکان، تێبینییەکانی نەشتەرگەری و لیستی دەرمانە ئێستاکانت ئامادە بێت.
ئەم پەڕەیە زانیاریی گشتی دەربارەی سەرئێشەی درێژخایەن و ڕۆژانە دەخاتە ڕوو و جێگەی هەڵسەنگاندنی پزیشکیی تایبەت بە هەر کەسێک ناگرێتەوە. ئەگەر نیشانەکانت سەختن یان خراپتر دەبن، بە زوویی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکە.