ئازار

ئازار یەک شت نییە — نیشانەیەکە کە لە دەیان میکانیزمی جیاوازەوە سەرچاوە دەگرێت. چارەسەری کاریگەر پێویستی بەوەیە بزانرێت کام میکانیزم لای نەخۆشێکی دیاریکراو زاڵە و بە تایبەتی ئەو میکانیزمە بکرێتە ئامانج.

**جۆرەکانی ئازار**

*ئازاری نۆسیسێپتیڤ (ئازاری شانە)* لە چالاکبوونی وەرگرەکانی ئازارەوە بەهۆی برینداربوون یان هەوکردنی شانەوە دروست دەبێت. بە زۆری شوێنەکەی ڕوونە و لەگەڵ ڕادەی برینداربوونەکەدا گونجاوە — ئازاری ماسولکە و ئێسک بەهۆی شکان، هەوکردنی جومگە، بادانەوەی جومگە و برینی نەشتەرگەرییەوە زۆربەی جار نۆسیسێپتیڤە.

*ئازاری دەماری* لە برینداربوون یان نەخۆشیی خودی کۆئەندامی دەماری هەستی-جەستەییەوە دروست دەبێت. تایبەتمەندییەکانی بریتین لە هەستی سووتانەوە یان کارەبایی، ئەلۆدینیا (ئازار لە ورووژێنەری بێ ئازارەوە)، زۆرهەستیاری بە ئازار (hyperalgesia)، و بڵاوبوونەوەیەک کە شوێن ناوچەی دەمارەکە دەکەوێت نەک پێکهاتەی شانەکان. نموونەکان بریتین لە سیاتیکا (ئازاری دەماری ڕان)، تێکچوونی دەمار بەهۆی شەکرە، ئازاری دەماریی دوای زۆنا و ئازاری دەماری ترایجێمیناڵ (ئازاری ڕوخسار).

*ئازاری نۆسیپلاستیک* (پێشتر پێی دەوترا هەستیاربوونی ناوەندی) لە گۆڕانی هەستکردن بە ئازارەوە دروست دەبێت، سەرەڕای ئەوەی هیچ بەڵگەیەکی ڕوون لەسەر زیانی شانە یان زیانگەیشتنی دەمار نییە. کۆئەندامی دەمار هەستیار بووە — ئاماژەکان گەورە دەکاتەوە و ئازار دروست دەکات بەبێ ئەوەی هاتنی ئاماژەی گونجاو لە دەوروبەرەوە هەبێت. فایبرۆمایالجیا (fibromyalgia) و زۆرێک لە سەندرۆمەکانی ئازاری ناوچەیی درێژخایەن میکانیزمی نۆسیپلاستیکیان تێدایە.

**بنەماکانی چارەسەر**

- گونجاندنی چارەسەر لەگەڵ میکانیزمەکەدا: ڕێگای دژەهەوکردن بۆ ئازاری نۆسیسێپتیڤ، دەرمان و دەستێوەردانی ڕێکخەری دەمار بۆ ئازاری دەماری، و ڕێگای ئامانجگرتنی کۆئەندامی دەماری ناوەندی بۆ ئازاری نۆسیپلاستیک - چاودێریی فرەڕێگا بە بەردەوامی لە چارەسەری تاکڕێگا باشتر ئەنجام دەدات بۆ ئازاری درێژخایەن - چارەسەری سروشتی (فیزیۆتێراپی) و بەتواناکردنەوە (rehabilitation)ی چالاک بەشێکی سەرەکین — چارەسەرە ناچالاکەکان بە تەنها بە دەگمەن باشتربوونی بەردەوام دەهێنن - کردارە دەستێوەردانییەکان (بلۆکی دەمار، Botox، سووتاندن بە ڕادیۆفریکوێنسی (radiofrequency ablation)) سووکبوونێکی ئامانجدار و زۆرجار درێژخایەن بۆ حاڵەتە دیاریکراوەکان دابین دەکەن

**ئەو حاڵەتانەی چارەسەر دەکرێن**

سەنتەری پزیشکیی ئەلعیمران هەموو جۆرەکانی حاڵەتەکانی ئازار چارەسەر دەکات: - سەرئێشە و میگرەن - ئازاری مل - شانی بەستوو - سەندرۆمی تونێلی مەچەک - ئازاری پشت - سەندرۆمی ئازاری ناوچەیی ئاڵۆز (CRPS) - ئازاری دەماری ترایجێمیناڵ - برینداربوونی وەرزشی - ئانیشکی تێنسبازان - فایبرۆمایالجیا - ئازاری مایۆفاشیال (ماسولکە و پەردەکەی) - دڕکی پاژنە - ئازاری دەمارەکانی نێوان پەراسووەکان